Tukio la hivi karibuni la abiria waliotoka Bukoba kuja Dar es Salaam (kupitia Mwanza) tarehe 21 Februari 2026, ni kielelezo tosha cha mateso tunayopitia wananchi.
Kuanzia uwanja wa ndege wa Bukoba kukosa umeme na jenereta la akiba—hali iliyopelekea abiria kukaguliwa mizigo yao kwa kumwagiwa vitu chini kama wahalifu na tiketi kuandikwa kwa mkono—hadi kufikia Mwanza ambapo ndege ilibadilishiwa muda mara tatu bila maelezo ya kueleweka, ni aibu kwa sekta ya usafiri wa anga nchini.
Kuachwa kwa abiria uwanjani usiku wa manane bila taarifa sahihi wala huduma yoyote, huku ndege ikidaiwa kuelekezwa Kilimanjaro, si haki kwa Abiria waliolipia fedha zao.
Ili kuondokana na kero hizi, Shirika la Ndege Tanzania (ATCL) na Mamlaka ya Viwanja vya Ndege wanapaswa kujifunza kutoka kwa mashirika na sheria za usafiri wa anga za kimataifa, ambazo zinaweka utu na haki ya mteja mbele.
Jinsi Mashirika ya Kimataifa Yanavyotatua Changamoto za Ucheleweshaji
Mashirika yanayojali wateja wake ulimwenguni hutumia miongozo thabiti pindi dharura au mabadiliko ya ratiba yanapotokea. Mambo haya hufanywa ili kutuliza taharuki na kulinda hadhi ya shirika:
- Utoaji wa Taarifa Sahihi na kwa Wakati: Jambo la kwanza ambalo mashirika makubwa hufanya ni kuwasiliana na abiria wao mara moja. Kama ndege imechelewa au imebadilisha uelekeo, abiria hupewa sababu ya msingi na ya kweli (k.m., hali mbaya ya hewa, hitilafu ya kiufundi). Aidha, wanapewa makadirio sahihi ya muda gani tatizo litatatuliwa. Ukimya na kubadilisha ratiba kiholela bila maelezo ni kosa kubwa la kibiashara.
- Fidia ya Hoteli na Chakula (Care and Assistance): Kulingana na sera za anga za kimataifa (kama vile sheria za EU261 barani Ulaya), ndege inapochelewa kwa muda mrefu, hasa nyakati za usiku, shirika lina wajibu wa kisheria kuwapatia abiria huduma za msingi. Hii inajumuisha chakula, vinywaji, na kama safari imeahirishwa hadi siku inayofuata, shirika huwalipia abiria hoteli za kulala na usafiri wa kwenda na kurudi hotelini. Wasafiri hawapaswi kulala sakafuni au kukaa kwenye viti vya uwanja wa ndege usiku kucha.
- Kutafuta Ndege Mbadala (Rerouting): Endapo ndege ya shirika husika ina matatizo au imeghairiwa kabisa, sera za mashirika makubwa kama KLM (Kenya Airways) au mengineyo yanayounda miungano ya usafiri wa anga (Alliances), huwapa abiria fursa ya kuhamishiwa kwenye ndege ya shirika lingine bila gharama za ziada. Lengo kuu ni kuhakikisha abiria anafika anapokwenda kwa muda uliopangwa au unaokaribiana na huo.
- Fidia ya Fedha (Financial Compensation): Katika nchi nyingi zilizoendelea, ucheleweshaji unaozidi saa kadhaa ambao umesababishwa na uzembe wa shirika, humpa abiria haki ya kudai fidia ya kifedha kwa usumbufu alioupata.
Wito kwa Mamlaka
Haiwezekani katika karne hii uwanja wa ndege ukose nishati mbadala (Jenereta) na kusababisha kazi kufanyika kwa mikono (manually). Vilevile, tabia ya kuwafungia abiria, wakiwemo wajawazito na watoto, uwanjani bila majibu ni unyanyasaji kukiwa hakuna hata viti vya kukaa au sehemu za mapumziko, ni aibu sana.
Pia, wizara husika na Mamlaka ya Usafiri wa Anga Tanzania (TCAA) zifanye mapitio ya sheria zetu ili kuwabana watoa huduma wawajibike kulipa fidia, kutoa huduma za hoteli, na kutoa taarifa sahihi pindi wanapokwenda kinyume na mikataba ya usafiri. Abiria wanastahili heshima na huduma inayoendana na thamani ya fedha zao.