Kipindi cha utawala wa Hayati Rais John Pombe Magufuli (Novemba 2015 – Machi 2021), Baraza la Maaskofu Katoliki Tanzania (TEC) lilitoa matamko na waraka kulaani mauaji, utekaji nyara, kutoweka kwa watu, na kutoa maonyo makali kuhusu ukiukaji wa haki za binadamu, hofu nchini, na hatari ya udikteta.
Hapa nimekusanya matamko muhimu zaidi yaliyohusu moja kwa moja mauaji, utekaji nyara na maonyo (kulingana na vyanzo vya umma kama BBC, Vatican News, Catholic News, Jamii Forum, nk.
1. Tamko la Oktoba/Novemba 2017
Mada: Kulaani mauaji ya kikatili Kibiti, Rufiji, Mkuranga (MKIRU) na shambulizi la risasi dhidi ya Tundu Lissu (Septemba 2017).
TEC ililaani vikali mauaji hayo ya kinyama (watu wengi walikatwa vichwa au kupigwa risasi), ilitaka serikali ifanye uchunguzi wa kina na kuwahakikishia usalama wananchi. Walionya kuwa mauaji hayo yalikuwa na mwelekeo wa kisiasa na yanaweza kuhatarisha amani ya taifa.
(Vyanzo: JamiiForums threads za 2017 na ripoti za wakati huo).
2. Ujumbe/Waraka wa Kwaresima 2018 (uliotolewa Februari 2018)
Huu ndio waraka maarufu na mkali zaidi, uliosababisha Rais Magufuli ashindwe kuvumilia na kuujibu moja kwa moja na kuutaja “waraka usio na msingi”.
Walaka Ulilenga mauaji, utekaji na maonyo:
“Taifa letu linakabiliwa na hofu kubwa. Hofu imeingia mioyoni mwa wananchi wengi...”
“Kuna mauaji yenye mwelekeo wa kiitikadi...”
“Kuna utekaji wa watu wa hivi karibuni... watu wanapotea bila kujulikana waliko...”
“Wengine wanapigwa risasi majumbani mwao... kuna mashambulizi ya silaha dhidi ya viongozi wa vyama vya upinzani...”
“Kuna matumizi mabaya ya vyombo vya dola dhidi ya wananchi, ubambikizaji wa kesi, vitisho...”
“Kuna ishara za udikteta zinazoanza kuonekana... tunarudi kwenye mfumo wa chama kimoja...”
“Ikiwa mambo haya yataendelea, tujiandae kwa migogoro mikubwa zaidi ambayo itaharibu misingi ya amani na umoja wa taifa.”
Waraka huu ulisainiwa na maaskofu 35 na ulisomwa makanisani kote nchini Tanzania. (Vyanzo: BBC Swahili Aprili 2018, Catholic News Agency Feb 2018, na ripoti za Vatican News).
3. Ujumbe wa Kwaresima 2020 (Februari 2020)
Ingawa haukuwa mkali kama wa 2018, bado uligusa utawala bora, ukandamizaji wa uhuru wa kujieleza, na hitaji la haki na amani.
Ulionya kuwa “kuna watu wanaishi kwa hofu” na ukasisitiza umuhimu wa utawala wa sheria na heshima kwa haki za binadamu kabla ya uchaguzi mkuu wa Oktoba 2020. Baadhi ya watu waliona ulikuwa na maonyo ya moja kwa moja dhidi ya mwenendo wa serikali.
(Vyanzo: Vatican News Februari 2020 na ripoti za wakati huo).
4. Matamko mengine madogo au ya Kamati ya Haki na Amani ya TEC (2017–2020)
Kamati ya Haki na Amani (ndani ya TEC) ilitoa matamko kadhaa kulaani utekaji nyara wa Erick Kabendera (2019), Ben Saanane na wengine, na visa vya kutoweka kwa watu. Baraza kuu lilirejelea mara kadhaa “visa vya utekaji na mauaji” katika waraka zake, lakini matamko hayo makubwa yalikuwa matatu hapo juu.
Kwa ujumla, TEC ilikuwa sauti pekee kubwa ya kidini iliyobaki ikilaani waziwazi ukiukaji wa haki wakati wa Magufuli, hasa mwaka 2018 walipotoa waraka mkali zaidi ambao haukuwahi kutolewa na baraza lolote tangu Uhuru.
Waraka kamili wa 2018 unaweza kupatikana kwenye tovuti za kanisa au Vatican News na Jamii Forums, lakini nukuu zilizo hapo juu ndizo zilizosambaa zaidi na kuthibitishwa na vyanzo vingi.
5. Uchaguzi Mkuu wa 2000
TEC ilitoa waraka rasmi wa Juni/Agosti 2000 uitwao “Kura ni Amanah” au “Tafuta Maslahi ya Umma” – ilisisitiza uchaguzi huru, haki, na wa amani, na kuonya dhidi ya matumizi mabaya ya nguvu na rushwa.
TEC Walikosoa udhaifu wa uchaguzi (hasa Zanzibar ambapo CUF walidai wizi.
6. Machafuko ya CUF Zanzibar/Pemba (Januari 27–28, 2001)
Baada ya polisi na jeshi kuwaua zaidi ya watu 30–60 (kulingana na HRW na Amnesty) na wengi kukimbia Rufiji), viongozi wa dini (TEC, CCT na BAKWATA) walikutana pamoja na kutoa wito wa pamoja wa amani na mazungumzo.
Februari 2001, kulikuwa na tamko lililosainiwa na maaskofu Katoliki (pamoja na Kardinali Polycarp Pengo) lililolaani “mauaji ya watu wasio na hatia” na “vurugu”.
Kardinali Pengo aliitwa “wa kwanza kuvunja kimya” kwa kusema mauaji hayo yalikuwa “writings on the wall” (ishara za hatari zilizo wazi), lakini bado hakukuwa na mkazo mkali kama waraka wa Kwaresima 2018 kwa Rais Wa Tanzania Zama Hizo John Pombe Magufuli.