Ni saa 3 asubuhi kwenye mpaka wa Tunduma, Mkoa wa Songwe. Wakati malori yakiwa yameshikana bila kusonga, biashara nyingine inakua kwa kasi kubwa – soko haramu la kubadilisha fedha za kigeni.
Eneo hili ni mpaka wenye shughuli nyingi unaounganisha nchi na Zambia na pia kuwa mlango kuelekea Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC).
Hapa, vijana wanashughulika waziwazi na mafungu makubwa ya pesa: Zambian Kwacha mkononi mwa mmoja, Shilingi za Tanzania mkononi mwa mwingine. Kando yao kuna mifuko midogo iliyojaa pesa yenye thamani ya mamilioni, ikionekana kwa kila anayepita.
Wakati waandishi wetu walipokuwa wakizunguka kwenye kiingilio cha mduara, vijana hao walikaribia, wakionyesha kimya mizunguko ya noti. Mmoja aliniambia kwa kunong’ona: “Hapa tunabadili pesa, bosi… viwango vizuri,” akitupa ishara ya biashara yake kwa kupiga pesa mkononi.
Hii si biashara ndogo ya barabarani. Ni mfumo wa kubadilisha fedha haramu, usio na leseni, unaofanya kazi waziwazi kila siku, chini ya macho makini ya mamlaka, ukipoteza mapato kwa serikali na bila kurekodiwa kisheria.
Uchunguzi wa waandishi wetu unaonyesha kuwa soko haramu limekuwa kisa cha maisha ya kila siku Tunduma.
Wajasiriamali wengi vijana, wengi wao wasiokuwa wameratibiwa wala kujulikana kwa wadhibiti, wanashughulika na mamilioni ya shilingi kila siku, wakiwahudumia madereva wa malori, wafanyabiashara wadogo, wasafiri na hata mawakala wa mizigo.