SoC04 Jinsi ya kuboresha mifumo ya kielektroniki katika manunuzi ya serikali ili kuondoa rushwa na ubadhirifu

[Tkman]

Kuboresha na kuimarisha mifumo ya kieletroniki ya manunuzi ya serikali ya Tanzania ni hatua muhimu katika kupambana na rushwa na ubadhirifu. Hapa nimeeleza baadhi ya njia za kufanya:

• Uwazi na Uwajibikaji

Kuongeza uwazi kwa kutoa taarifa za manunuzi hadharani kupitia mifumo ya kieletroniki inayopatikana kwa umma. Hii inaweza kujumuisha matangazo ya zabuni, tathmini ya zabuni, na mikataba iliyotolewa.
Kuanzisha taratibu za kuwawajibisha wale wanaoshiriki katika manunuzi. Mfumo wa kieletroniki unaweza kufuatilia na kurekodi maamuzi yot na shughuli zinazohusiana na manunuzi.

• Matumizi ya Teknolojia za kisasa(Blockchain)

Blockchain ni teknolojia ya uhifadhi wa data ambayo inarekodi miamala katika ‘vitalu’ (blocks) vilivyounganishwa kwa mlolongo (chain) kwa kutumia mbinu za kriptografia. Kila kitalu kina rekodi ya miamala kadhaa, na kila kitalu kipya kinaunganishwa na kitalu kilichopita, hivyo kuunda mlolongo wa data unaofuatana na unaoendelea.Vifuatavyo ni vipengele muhimu vya blockchain:-

• Ugatuzi(Decentralization): data haikai kwenye seva moja bali inasambazwa kwenye mtandao wa kompyuta nyingi(nodes), hii inazuia udhibiti wa kipekee na uhujumu.
• Usalama: kila kitalu kinasainiwa kidigitali na kinaunganishwa na kitalu kilichopita kwa kutumia alama za kipekee (hash), hii inafanya kuwa vigumu kubadili data bila kubaini.
• Uwiano: mara baada ya data kuingizwa kwenye blockchain, ni vigumu sana kubadilisha, na mabadiliko yoyote yanahitaji idhini ya nodes nyingi kwenye mtandao.
• Uwazirishi (Transparency): miamala kwenye blockchain inaweza kufuatiliwa na kuthibitishwa na kila mtu kwenye mtandao, ikileta uwazi

• Ufuatiliaji na Ukaguzi

Kuanzisha mifumo ya kielektroniki ya ufuatiliaji amabayo inaweza kufuatilia kila hatua ya mchakato wa manunuzi. Hii inajumuisha kuanzia uandaaji wa zabuni hadi utoaji wa mikataba.

Kufanya ukaguzi wa mara kwa mara wa mifumo ya kielektroniki na taratibu za manunuzi ili kuhakikisha kuwa zinazingatia sheria na kanuni za manunuzi ya umma.

• Kuboresha sheria na kanuni

Kusasisha sharia na kanuni za manunuzi ya umma ili kuzingatia matumizi ya teknolojia za kisasa na mifumo ya kielektroniki. Hii itasaidia kuhakikisha kuwa mifumo ya kielektroniki inatumika ipasavyo na kwa mujibu wa sheria.
Kuanzisha kanuni mpya zinazohusiana na matumizi ya mifumo ya kielektroniki katika manunuzi ya umma. Hii inaweza kujumuisha taratibu za usalama wa data na ulinzi wa faragha.

• Hitimisho:

Kwa kuboresha mifumo ya kielektroniki kwa njia hizi, serikali ya Tanzania inaweza kupunguza rushwa na ubadhirifu katika manunuzi ya umma na hivyo kuboresha ufanisi na uwajibikaji katika matumizi ya fedha za umma.