Mkuu, bandiko lako linaakisi maumivu halisi, ya fedheha ya kitaifa, na ya ushuhuda wa kizazi kilichosalitiwa. Hatuwezi kuzungumzia “amani” ilhali haki imefunikwa kwa hila, majeraha ya dhuluma yanatapakaa, na walio na dhamira safi wanahangaishwa, kupigwa, na hata kutishiwa maisha yao — kwa kosa tu la kuongelea HAKI. Hili ni jambo zito na ni la kulaani kwa nguvu zote.
1. Kukemea Dhuluma na Uovu si Uhaini – ni Wito wa Kizalendo:
Kumkemea dhalimu si uhaini bali ni unyenyekevu kwa Mungu na utiifu kwa Katiba ya nchi. Kwa mujibu wa Ibara ya 8(1) ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania:
“Mamlaka na madaraka yote ya kuendesha nchi yatatokana na wananchi, na yatatumika kwa manufaa ya wananchi…”
Dhuluma, utekaji, vitisho dhidi ya wapigania haki — iwe ni viongozi wa dini, waandishi wa habari, wanasiasa au raia wa kawaida — ni uvunjaji wa msingi huu mkuu wa Katiba. Vyombo vya dola vinapogeuka na kuwa silaha ya kuvuruga uchaguzi badala ya kuulinda, basi taifa linakuwa halitawaliki kwa haki bali kwa hofu.
2. CCM na Serikali Havitakiwi Kuwa Juu ya Katiba:
Tishio lolote linalotolewa na viongozi wa chama tawala kuwa
"hatuna huruma tukitafuta ushindi wa uchaguzi" linaashiria itikadi ya kimabavu na ushenzi wa kisiasa. Tanzania si mali ya chama chochote. Dola si mali binafsi ya CCM. Kwa mujibu wa Ibara ya 3(1) ya Katiba:
“Jamhuri ya Muungano wa Tanzania ni nchi ya kidemokrasia na ya kijamaa...”
Falsafa ya kutumia dola kushinda uchaguzi ni uhaini wa kikatiba, ni utovu wa maadili wa kisiasa, na ni ishara ya hofu ya kukataliwa na wananchi.
3. Dhihaka kwa Wapigania Haki: Hatari kwa Kwa Taifa:
Kuwatesa, kuwanyanyasa, au kuwaua wapigania haki ni ishara ya mfumo wa kikandamizaji unaoogopa ukweli. Historia haijawahi kuwasamehe waliotumia dola kunyonga haki. Kuanzia Idi Amin hadi Mobutu, kutoka Apartheid Afrika Kusini hadi Nazi Ujerumani — waliofanikisha uovu kwa muda, walikuja kuporomoka kwa aibu na ghadhabu ya watu.
4. Tufanye nini sasa?
i. Umoja wa Wananchi Wapenda Haki
Lazima tukae pamoja — wanaharakati, wanasheria, viongozi wa dini, vijana, wanawake, na hata wana CCM waliotakasika — kuunda jukwaa la kitaifa la kupigania haki na uchaguzi huru. Sio wakati wa kuogopa, ni wakati wa kusimama.
ii. Hati ya Malalamiko ya Kitaifa kwa Umoja wa Mataifa na AU
Yandikwe na kuwasilishwa ushahidi wa ukiukwaji wa haki za binadamu, mateso ya kisiasa, na matamko ya kuchochea chuki kutoka kwa viongozi wa serikali/chama tawala. Hii iwe ni pamoja na:
- Majina ya wahusika,
- Kesi zilizobambikizwa,
- Matamko ya kibaguzi au kiharamia.
iii. Kufungua Kesi za Kimataifa
- Kwa kutumia mfumo wa kimataifa, kama Mahakama ya Afrika ya Haki za Binadamu na Watu (Arusha), kesi ya kimkakati ifunguliwe kuhusu ukiukwaji wa haki za uchaguzi na uhuru wa kujieleza Tanzania.
- iv. Kuimarisha Vuguvugu la Raia
- Kupitia majukwaa ya kijamii, midahalo, sanaa, na maandishi, tujenge uelewa wa kitaifa kwamba taifa hili si la mabavu, bali la haki. Lazima tupambane kwa nguvu ya hoja, si risasi. Kwa mshikamano — hata kwa tofauti zetu — tunaweza kulivusha taifa hili.
HAKI haitolewi kama zawadi ya wema kutoka kwa wakandamizaji — inapaswa KUDAIWA na KUTETEWAA kwa gharama yoyote. Wale wote waliojeruhiwa, walioteswa, walioumia kwa kupigania uchaguzi huru, damu yao itazaa mabadiliko, na historia itawakumbuka kwa heshima, sio kama wahanga tu, bali mashujaa wa kizazi hiki.
“Ukweli ukinyamazishwa leo, utapaza sauti kesho kwa ghadhabu isiyozuilika.”- Kumbuka walicho mfanyia Samwel Doe kule Liberia, walimgawana kama vipande vya mishikaki na kumtembeza kwenye torori. Hatutaki tufike huko.