Mlolwa Edward
Member
- Nov 1, 2016
- 66
- 64
Uwajibikaji na utawala bora ni nguzo muhimu kwa maendeleo na maendeleo ya taifa lolote lile. Nchini Tanzania, kama ilivyo katika nchi nyingine nyingi, mambo haya mawili yamekuwa changamoto kubwa kwa miaka mingi. Rushwa, utawala mbovu na mifumo duni ya uwajibikaji imekwamisha ukuaji wa uchumi na maendeleo nchini, hivyo kusababisha kutokuwa na imani na taasisi za serikali na utoaji wa huduma duni katika sekta muhimu kama vile afya na elimu.
Rushwa bado ni changamoto kubwa nchini Tanzania, na imeenea katika sekta mbalimbali za uchumi. Kwa mujibu wa Ripoti ya Mtazamo wa Rushwa ya mwaka 2021 iliyotolewa na Shirika la Kimataifa la Transparency International, Tanzania ilishika nafasi ya 123 kati ya nchi 180, hali inayoonyesha kuwa rushwa inachukuliwa kuwa tatizo kubwa nchini. Ufisadi nchini Tanzania umechangiwa na mifumo dhaifu ya kitaasisi, ukosefu wa uwazi na mifumo mbovu ya utawala. Madhara ya rushwa yameonekana katika sekta mbalimbali ikiwemo afya, elimu na sekta ya maliasili.
Mfumo wa huduma ya afya nchini Tanzania umekabiliwa na changamoto nyingi kwa miaka mingi, na kusababisha utoaji wa huduma duni na matokeo duni ya kiafya. Viwango vya vifo vya uzazi na watoto wachanga nchini ni miongoni mwa viwango vya juu zaidi duniani. Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO), kiwango cha vifo vya wajawazito nchini Tanzania kilikuwa vifo 556 kwa kila vizazi hai 100,000 mwaka 2017. Hili ni jambo linalotia wasiwasi mkubwa na kubainisha haja ya serikali kuwekeza katika sekta ya afya ili kuboresha utoaji wa huduma za afya. huduma na kupunguza viwango vya juu vya vifo. Ufisadi katika sekta ya afya pia umekuwa changamoto kubwa, huku kesi za wahudumu wa afya wakidai rushwa kutoka kwa wagonjwa ili kupata huduma muhimu za afya.
Mfumo wa elimu nchini Tanzania pia umekabiliwa na changamoto katika kutoa elimu bora kwa wote. Ingawa nchi imepiga hatua kubwa katika kuongeza upatikanaji wa elimu, ubora wa elimu unasalia kuwa kero kubwa. Shule nyingi hazina miundombinu ya kutosha, vifaa vya kufundishia na walimu waliofunzwa na hivyo kusababisha matokeo duni kitaaluma. Rushwa katika sekta ya elimu pia imekuwa changamoto kubwa, huku kukiwa na kesi za walimu kudai rushwa kwa wanafunzi ili waweze kufaulu mitihani. uandikishaji salama kwa taasisi za elimu ya juu.
Sekta ya maliasili nchini Tanzania ni eneo jingine ambalo utawala mbovu na taratibu za uwajibikaji zimesababisha migogoro ya mgao wa rasilimali, uharibifu wa mazingira na ukuaji duni wa uchumi. Tanzania ina maliasili nyingi yakiwemo madini, mafuta na gesi, lakini uvunaji wa rasilimali hizo umegubikwa na rushwa na ukosefu wa uwazi katika ugawaji wa leseni. Mwaka 2020, Tanzania ilishika nafasi ya 97 kati ya nchi 137 kwenye Kielelezo cha Utawala wa Rasilimali za Taasisi ya Taasisi ya Usimamizi wa Maliasili, jambo linaloonyesha kuwa kuna nafasi ya kuboresha usimamizi wa maliasili nchini.
Pamoja na changamoto hizo, Tanzania imechukua hatua za kuboresha uwajibikaji na utawala bora katika miaka ya hivi karibuni. Kuanzishwa kwa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU) mwaka 2007 ilikuwa hatua kubwa katika mapambano dhidi ya rushwa. TAKUKURU imekuwa ikijihusisha na uchunguzi na uendeshaji wa kesi za rushwa na kusababisha watu kadhaa wa ngazi za juu kutiwa hatiani. Kutungwa kwa Sheria ya Upatikanaji wa tarifa mwaka 2016 pia ilikuwa hatua kubwa katika kukuza uwazi na uwajibikaji katika taasisi za serikali.
Hata hivyo, bado kuna njia ndefu ya kwenda kuhakikisha kwamba hatua hizi ni za ufanisi na kutekelezwa mara kwa mara. Serikali inahitaji kuimarisha mifumo ya taasisi na kuwekeza katika kujenga uwezo ili kuboresha utoaji wa huduma katika sekta mbalimbali.
Pia kuna haja ya kukuza uwazi na uwajibikaji katika ugawaji wa rasilimali za umma, ikiwa ni pamoja na rasilimali za asili na mikataba ya umma. Hii inaweza kupatikana kupitia uanzishwaji wa taratibu za uangalizi wa ufanisi na kukuza ushiriki wa wananchi katika mchakato wa kufanya maamuzi.
Uwajibikaji na utawala bora ni muhimu kwa maendeleo na maendeleo ya Tanzania. Rushwa, utawala mbaya, na utaratibu usiofaa wa uwajibikaji umezuia ukuaji wa uchumi na maendeleo nchini, na kusababisha athari ya kuaminika katika taasisi za serikali na utoaji wa huduma duni katika sekta muhimu.
Ili kukabiliana na changamoto hizi, serikali inahitaji kuimarisha mifumo ya taasisi, kuwekeza katika kujenga uwezo, na kukuza uwazi na uwajibikaji katika sekta zote.
Eneo moja muhimu ambalo linahitaji tahadhari ni kukuza ushiriki wa wananchi katika mchakato wa kufanya maamuzi. Serikali inahitaji kuhusisha wananchi na kuhakikisha kuwa wana sauti katika mambo yanayoathiri maisha yao. Hii inaweza kupatikana kwa njia ya kuanzishwa kwa mifumo ya maoni ya ufanisi na kukuza uwazi katika mchakato wa kufanya maamuzi.
Eneo lingine ambalo linahitaji tahadhari ni kukuza uongozi wa kimaadili. Serikali inahitaji kuongoza kwa mfano na kukuza tabia ya kimaadili katika sekta zote. Hii inaweza kupatikana kupitia uanzishwaji wa kanuni za maadili na kukuza maadili katika taasisi zote za serikali.
Vyombo vya habari pia vina jukumu muhimu katika kukuza uwajibikaji na utawala bora. Serikali inahitaji kuhakikisha kuwa vyombo vya habari vinafanya kazi kwa uhuru na kwa kujitegemea, na kwamba waandishi wa habari wanahifadhiwa kutokana na unyanyasaji na kutishiwa. Hii itasaidia uwazi na uwajibikaji katika taasisi za serikali na kuhakikisha kwamba wananchi wanafahamu kuhusu vitendo na maamuzi ya viongozi wao.
Hatimaye, kuna haja ya msaada wa kimataifa na ushirikiano katika kukuza uwajibikaji na utawala bora nchini Tanzania. Jumuiya ya kimataifa inaweza kutoa msaada wa kiufundi na msaada wa kujenga uwezo ili kuimarisha mifumo ya taasisi na kukuza uwazi na uwajibikaji katika sekta zote.
Kwa kumalizia, kukuza uwajibikaji na utawala bora nchini Tanzania inahitaji jitihada za pamoja kutoka kwa wadau wote, ikiwa ni pamoja na serikali, wananchi, vyombo vya habari, na jumuiya ya kimataifa. Changamoto ni muhimu, lakini kwa sera sahihi, taasisi, na taratibu zilizopo, Tanzania inaweza kuondokana na changamoto hizi na kufikia ukuaji wa uchumi endelevu na maendeleo. Ni muhimu kwamba serikali inachukua hatua kali za kukuza uwazi na uwajibikaji katika sekta zote na kuhakikisha kwamba wananchi wana sauti katika mchakato wa kufanya maamuzi. Hapo, Tanzania inaweza kufikia uwezo wake kamili kama taifa la kufanikiwa na la kidemokrasia.
Rushwa bado ni changamoto kubwa nchini Tanzania, na imeenea katika sekta mbalimbali za uchumi. Kwa mujibu wa Ripoti ya Mtazamo wa Rushwa ya mwaka 2021 iliyotolewa na Shirika la Kimataifa la Transparency International, Tanzania ilishika nafasi ya 123 kati ya nchi 180, hali inayoonyesha kuwa rushwa inachukuliwa kuwa tatizo kubwa nchini. Ufisadi nchini Tanzania umechangiwa na mifumo dhaifu ya kitaasisi, ukosefu wa uwazi na mifumo mbovu ya utawala. Madhara ya rushwa yameonekana katika sekta mbalimbali ikiwemo afya, elimu na sekta ya maliasili.
Mfumo wa huduma ya afya nchini Tanzania umekabiliwa na changamoto nyingi kwa miaka mingi, na kusababisha utoaji wa huduma duni na matokeo duni ya kiafya. Viwango vya vifo vya uzazi na watoto wachanga nchini ni miongoni mwa viwango vya juu zaidi duniani. Kwa mujibu wa Shirika la Afya Duniani (WHO), kiwango cha vifo vya wajawazito nchini Tanzania kilikuwa vifo 556 kwa kila vizazi hai 100,000 mwaka 2017. Hili ni jambo linalotia wasiwasi mkubwa na kubainisha haja ya serikali kuwekeza katika sekta ya afya ili kuboresha utoaji wa huduma za afya. huduma na kupunguza viwango vya juu vya vifo. Ufisadi katika sekta ya afya pia umekuwa changamoto kubwa, huku kesi za wahudumu wa afya wakidai rushwa kutoka kwa wagonjwa ili kupata huduma muhimu za afya.
Mfumo wa elimu nchini Tanzania pia umekabiliwa na changamoto katika kutoa elimu bora kwa wote. Ingawa nchi imepiga hatua kubwa katika kuongeza upatikanaji wa elimu, ubora wa elimu unasalia kuwa kero kubwa. Shule nyingi hazina miundombinu ya kutosha, vifaa vya kufundishia na walimu waliofunzwa na hivyo kusababisha matokeo duni kitaaluma. Rushwa katika sekta ya elimu pia imekuwa changamoto kubwa, huku kukiwa na kesi za walimu kudai rushwa kwa wanafunzi ili waweze kufaulu mitihani. uandikishaji salama kwa taasisi za elimu ya juu.
Sekta ya maliasili nchini Tanzania ni eneo jingine ambalo utawala mbovu na taratibu za uwajibikaji zimesababisha migogoro ya mgao wa rasilimali, uharibifu wa mazingira na ukuaji duni wa uchumi. Tanzania ina maliasili nyingi yakiwemo madini, mafuta na gesi, lakini uvunaji wa rasilimali hizo umegubikwa na rushwa na ukosefu wa uwazi katika ugawaji wa leseni. Mwaka 2020, Tanzania ilishika nafasi ya 97 kati ya nchi 137 kwenye Kielelezo cha Utawala wa Rasilimali za Taasisi ya Taasisi ya Usimamizi wa Maliasili, jambo linaloonyesha kuwa kuna nafasi ya kuboresha usimamizi wa maliasili nchini.
Pamoja na changamoto hizo, Tanzania imechukua hatua za kuboresha uwajibikaji na utawala bora katika miaka ya hivi karibuni. Kuanzishwa kwa Taasisi ya Kuzuia na Kupambana na Rushwa (TAKUKURU) mwaka 2007 ilikuwa hatua kubwa katika mapambano dhidi ya rushwa. TAKUKURU imekuwa ikijihusisha na uchunguzi na uendeshaji wa kesi za rushwa na kusababisha watu kadhaa wa ngazi za juu kutiwa hatiani. Kutungwa kwa Sheria ya Upatikanaji wa tarifa mwaka 2016 pia ilikuwa hatua kubwa katika kukuza uwazi na uwajibikaji katika taasisi za serikali.
Hata hivyo, bado kuna njia ndefu ya kwenda kuhakikisha kwamba hatua hizi ni za ufanisi na kutekelezwa mara kwa mara. Serikali inahitaji kuimarisha mifumo ya taasisi na kuwekeza katika kujenga uwezo ili kuboresha utoaji wa huduma katika sekta mbalimbali.
Pia kuna haja ya kukuza uwazi na uwajibikaji katika ugawaji wa rasilimali za umma, ikiwa ni pamoja na rasilimali za asili na mikataba ya umma. Hii inaweza kupatikana kupitia uanzishwaji wa taratibu za uangalizi wa ufanisi na kukuza ushiriki wa wananchi katika mchakato wa kufanya maamuzi.
Uwajibikaji na utawala bora ni muhimu kwa maendeleo na maendeleo ya Tanzania. Rushwa, utawala mbaya, na utaratibu usiofaa wa uwajibikaji umezuia ukuaji wa uchumi na maendeleo nchini, na kusababisha athari ya kuaminika katika taasisi za serikali na utoaji wa huduma duni katika sekta muhimu.
Ili kukabiliana na changamoto hizi, serikali inahitaji kuimarisha mifumo ya taasisi, kuwekeza katika kujenga uwezo, na kukuza uwazi na uwajibikaji katika sekta zote.
Eneo moja muhimu ambalo linahitaji tahadhari ni kukuza ushiriki wa wananchi katika mchakato wa kufanya maamuzi. Serikali inahitaji kuhusisha wananchi na kuhakikisha kuwa wana sauti katika mambo yanayoathiri maisha yao. Hii inaweza kupatikana kwa njia ya kuanzishwa kwa mifumo ya maoni ya ufanisi na kukuza uwazi katika mchakato wa kufanya maamuzi.
Eneo lingine ambalo linahitaji tahadhari ni kukuza uongozi wa kimaadili. Serikali inahitaji kuongoza kwa mfano na kukuza tabia ya kimaadili katika sekta zote. Hii inaweza kupatikana kupitia uanzishwaji wa kanuni za maadili na kukuza maadili katika taasisi zote za serikali.
Vyombo vya habari pia vina jukumu muhimu katika kukuza uwajibikaji na utawala bora. Serikali inahitaji kuhakikisha kuwa vyombo vya habari vinafanya kazi kwa uhuru na kwa kujitegemea, na kwamba waandishi wa habari wanahifadhiwa kutokana na unyanyasaji na kutishiwa. Hii itasaidia uwazi na uwajibikaji katika taasisi za serikali na kuhakikisha kwamba wananchi wanafahamu kuhusu vitendo na maamuzi ya viongozi wao.
Hatimaye, kuna haja ya msaada wa kimataifa na ushirikiano katika kukuza uwajibikaji na utawala bora nchini Tanzania. Jumuiya ya kimataifa inaweza kutoa msaada wa kiufundi na msaada wa kujenga uwezo ili kuimarisha mifumo ya taasisi na kukuza uwazi na uwajibikaji katika sekta zote.
Kwa kumalizia, kukuza uwajibikaji na utawala bora nchini Tanzania inahitaji jitihada za pamoja kutoka kwa wadau wote, ikiwa ni pamoja na serikali, wananchi, vyombo vya habari, na jumuiya ya kimataifa. Changamoto ni muhimu, lakini kwa sera sahihi, taasisi, na taratibu zilizopo, Tanzania inaweza kuondokana na changamoto hizi na kufikia ukuaji wa uchumi endelevu na maendeleo. Ni muhimu kwamba serikali inachukua hatua kali za kukuza uwazi na uwajibikaji katika sekta zote na kuhakikisha kwamba wananchi wana sauti katika mchakato wa kufanya maamuzi. Hapo, Tanzania inaweza kufikia uwezo wake kamili kama taifa la kufanikiwa na la kidemokrasia.
Upvote
2
