Kwa watafiti wa madini na wachimbaji wa madini ya dhahabu kutambua jiolojia ya epithermal

[MINING GEOLOGY IT]

"Epithermal" ni neno linalotumiwa katika muktadha wa jiolojia na uchimbaji wa madini. Linahusu aina fulani ya mazingira ya kijiolojia ambayo madini hukutwa.

Katika muktadha wa uchimbaji wa madini, epithermal inahusishwa na mchakato wa kijiolojia ambapo madini yanayotafutwa, kama vile dhahabu na fedha, hujilimbikiza. Hii mara nyingi hufanyika karibu na uso wa ardhi, kwa kawaida katika miamba iliyopanda moto.
Maji yenye joto yanaweza kucheza jukumu muhimu katika kuhamisha madini kutoka kwenye chemchem ndogo chini ya ardhi kwenda juu, ambapo yanaweza kujilimbikiza na kufanya migodi inayofaa kwa uchimbaji. Kwa hivyo, "epithermal" inahusiana na mazingira na michakato ya kijiolojia inayosababisha uundaji wa migodi.

Epithermal kawaida hupatikana katika joto la wastani hadi juu, kati ya 50°C hadi 250°C, na mara nyingi hugunduliwa karibu na uso wa ardhi, kwa kawaida kwa kina cha hadi mita 1000. Mchakato wa kuundwa kwa madini haya hulinganishwa na shughuli za volkano ambapo maji yenye joto kutoka chini ya ardhi na magma huchangia.

Maji hayo yenye joto yanapopanda kutoka kwenye chanzo chake, yanachukua na kusafirisha madini mbalimbali kutoka kwenye mwamba ulio chini na kuyapeleka karibu na uso wa ardhi. Wakati maji haya yanapopoa, yanaruhusu madini yaliyosafirishwa kujilimbikiza na kuunda migodi inayoweza kuchimbwa. Magma pia inachangia kwa kuchanganya mwamba na kusababisha mabadiliko ya kijiolojia ambayo yanaweza kusababisha kujilimbikizwa kwa madini. Hivyo, maji ya chini ya ardhi na magma vina jukumu muhimu katika mchakato wa kuunda madini ya epithermal.

AINA YA EPITHERMAL

kuna aina kadhaa za madini ya dhahabu ya epithermal, na zimegawanyika kulingana na kiwango cha sulfidi katika miamba na mazingira yao ya kijiolojia. Hapa kuna mifano mitatu ya aina za madini ya dhahabu ya epithermal:

1. Mwili wa Kusafisha wa Juu (High sulfidation bodies):
   • Madini yenye sulfidi nyingi kama shaba (Cu), dhahabu (Au), na arsini (As).
   • Hupatikana katika sehemu kama vile migongo ya andesiti.
   • Huhifadhiwa na lithocaps: maeneo ya mwamba yaliyo na mchanganyiko wa madini na maumbile ya juu yanayofunika mfumo wa porphyry chini yake.
     
   • MAENEO KWA TANZANIA
     (High sulfidation bodies) hupatikana katika sehemu kadhaa za Tanzania, hasa katika maeneo ambayo yanahusishwa na mifumo ya volkano na makombozi ya ardhi. Mojawapo ya maeneo maarufu ni Ukanda wa Ziwa Victoria, ambao unaenea katika maeneo ya Geita, Musoma, na Mara. Migodi mingi ya dhahabu katika eneo hili hutegemea mwili wa kusafisha wa juu kwa ajili ya uzalishaji wa dhahabu.
     
     Kanda nyingine ambayo migodi ya dhahabu ya mwili wa kusafisha wa juu inaweza kupatikana ni pamoja na Ukanda wa Ziwa Tanganyika, ambao unaenea katika maeneo ya Mkoa wa Kigoma.
     
     
     
     Maelezo toka kwenye tafiti :Simplified geological map of the northern half of the Tanzania Craton showing the main geological and tectonic units. SU-Sukumalanad Greenstone Belt; NZ-Nzega Greenstone Belt; SM-Shynianga-Malita Greenstone Belt; IS-Iramba-Sekenke Greenstone Belt; KF-Kilimafedha Greenstone Belt; MM-Musoma-Mara Greenstone Belt. Super-terrane boundaries are as proposed by Kabete et al., 2012: ELVST-East Lake Victoria, MLEST-Mwanza Lake Eyasi, LNST-Lake Nyanza, MMST-Moyowosi-Manyoni, DBST-Dodoma Basement, MASTMbulu-Masai, NBT-Nyakahura-Burigi. Inset map of Africa showing the location of Archean blocks
     

     ​

2. Mwili wa Kusafisha wa Chini (Low sulfidation bodies):
   • Inahusisha madini ya dhahabu na fedha (Au-Ag) yenye sulfidi chache.
   • Mivu ya sulfidi haina kiasi kikubwa.
   • Mifereji ya madini: mifereji ya dhahabu na fedha yenye sulfidi chache kama telluride (Te).
   • Mara nyingi inapatikana katika mazingira ya uongezekaji wa matawi, ambayo ni mazingira ya kijiolojia ambapo mwamba unaotanuka na kutanuka husababisha uwekaji wa madini.
     
     (Low sulfidation bodies) inaweza kupatikana katika sehemu kadhaa za Tanzania, hasa katika maeneo ambayo yanajumuisha miamba ya volkano na mifumo ya uongezekaji wa matawi. Mojawapo ya maeneo ambayo yanajulikana kwa shughuli za uchimbaji wa dhahabu yenye mwili wa kusafisha wa chini ni eneo la Mkoa wa Mbeya, ambalo lina migodi kadhaa ya dhahabu.
     Migodi ya dhahabu kama vile Bulyanhulu na Buzwagi ni mifano ya migodi ambayo inaweza kuwa na mwili wa kusafisha wa chini. Migodi hii iko katika eneo la Ziwa Victoria kaskazini magharibi mwa Tanzania. Ingawa haziitwi migodi ya mwili wa kusafisha wa chini moja kwa moja, kwa kuwa mifumo ya uchimbaji inaweza kuhusisha miili ya kati na hata ya chini, hizi ni baadhi ya migodi ambayo inaweza kufaa katika jamii ya dhahabu ya mwili wa kusafisha wa chini.
3. Mwili wa Kusafisha wa Kati (Intermediate sulfidation bodies):
   • Madini ya fedha (Ag) na dhahabu (Au), pamoja na zinki (Zn) na risasi (Pb), kwa kiasi kikubwa.
   • Mineralojia iliyo na matabaka na/au ya kufanya migogoro (intrusion related, diatrem).
   • Mara nyingi ina mineralojia yenye utata inayohusiana na kuingia kwa miamba na mifumo ya diatreme.
     
     

(Intermediate sulfidation bodies) inaweza kupatikana katika maeneo kadhaa ya Tanzania, hasa katika maeneo ambayo yana mifumo ya volkano na miamba inayohusiana na intrusions za kijiolojia. Ingawa si rahisi kupata habari za kina kuhusu migodi maalum yenye mwili wa kusafisha wa kati, baadhi ya migodi ya dhahabu nchini Tanzania inaweza kuwa na mazingira yanayofanana na haya.

Eneo la Ziwa Victoria linajulikana kwa shughuli nyingi za uchimbaji wa dhahabu, na hivyo linaweza kuwa na migodi ambayo inaweza kujumuishwa katika jamii ya mwili wa kusafisha wa kati. Pia, mkoa wa Geita, ambao ni moja ya maeneo yenye shughuli nyingi za uchimbaji wa dhahabu nchini Tanzania, unaweza kuwa na migodi ambayo inahusisha mwili wa kusafisha wa kati.

UTAMBUZI WA EPITHERMAL NA MAZINGIRA YA MADINI
aina ya mazingira ya kijiolojia ambayo inaweza kuzalisha aina mbalimbali za madini, na hivyo kutoa mawe tofauti kulingana na muundo na mchakato wa kijiolojia. Hapa kuna baadhi ya aina za mawe na madini yanayopatikana katika migodi ya epithermal:

1. Quartz veins (mivu ya quartz): Mawe haya yanaweza kuwa na uwepo mkubwa wa quartz (shaba), ambayo mara nyingi ni mada ya madini yenye dhahabu na fedha. Quartz veins ni mojawapo ya ishara kuu za madini ya epithermal na mara nyingi hupatikana katika mchanga wa epithermal.
   
2. Adularia: Madini haya ni fomu ya ortoclase, aina ya feldspar ambayo inaonyesha utangamano wa kipekee na mazingira ya epithermal. Adularia mara nyingi hutumiwa kama ishara ya uwepo wa madini ya epithermal.
   
3. Sulfides: Mawe yenye sulfidi kama vile pyrite (chuma cha sulfidi), chalcopyrite (shaba ya sulfidi), sphalerite (zinki ya sulfidi), na galena (risasi ya sulfidi) yanaweza kupatikana katika epithermal. Uwepo wa sulfidi unaweza kuashiria uwepo wa madini ya thamani kama dhahabu, fedha, na metali nyingine.
   
4. Carbonates: Mawe yenye madini ya carbonate kama vile calcite na aragonite yanaweza kuonekana katika epithermal, hasa katika mazingira ya kati hadi chini ya sulfidation.
   
5. Barite: Madini ya barite yanaweza pia kuonekana katika epithermal, na inaweza kuwa ishara ya mazingira fulani ya kijiolojia.
   

Hizi ni baadhi tu ya aina za mawe na madini yanayoweza kupatikana katika migodi ya epithermal, na uwepo wao unaweza kubadilika kulingana na mazingira maalum ya kijiolojia na michakato ya udhibiti wa madini.

MINING GEOLOGY IT
+255754933110
EMAIL:mininggeologyit@gmail.com
MINING GEOLOGY IT TUNA WAKARIBISHA WATEJA WOTE WENYE ENEO LAKO UNALOTAKA KIJIOLOJIA KUANZIA MAKAZI,KILIMO,UTAFITI WA MADINI NA UCHIMBAJI ,MASOKO NA LESENI KWENYE TASNIA YA ICT.