SoC02 Mabadiliko katika sekta ya elimu

[Unc Blazie]

Utangulizi

Mabadiliko ya haraka na kuongezeka kwa utata(complexity) wa dunia ya leo, huleta changamoto mpya na kuweka mahitaji mapya kwenye mfumo wetu wa elimu. Kwa ujumla, kumekuwa na mwamko unaokua wa umuhimu wa kubadilika na kuboresha maandalizi ya wanafunzi kwa ajili ya utendaji wenye tija katika mazingira yanayoendelea kubadilika na yenye uhitaji mkubwa.

Malengo ya Elimu:

Mbinu za ufundishaji zinaweza kuainishwa kulingana na malengo makuu ya kielimu yanayoathiri mikakati ya ufundishaji. Kwa upande mmoja lengo la elimu linatazamwa kama upitishaji wa maarifa kutoka kwa walimu kwenda kwa wanafunzi, kwa upande mwingine lengo la elimu linatazamwa kama kuwezesha kujifunza kwa uhuru wa wanafunzi na kujieleza. Mtazamo wa awali ambao unaendana na ufundishaji wa somo fulani, unaweza kuitwa ufundishaji wa 'muunganisho' na mkabala wa mwisho ambao unasisitiza ujifunzaji wa mtu binafsi ulio wazi unaweza kuitwa ufundishaji 'kutofautiana'.

Mbinu ya muunganisho imeundwa kwa kiwango cha juu na inamlenga mwalimu, wanafunzi ni wapokeaji tulivu wa maarifa yanayopitishwa kwao na mafanikio ya kujifunza hupimwa kwa majaribio sanifu. Mbinu tofauti ni rahisi kubadilika, inayomlenga mwanafunzi, ambapo wanafunzi ni washiriki hai katika mchakato wa kujifunza na mafanikio ya kujifunza yanatathminiwa na zana mbalimbali za tathmini kama vile kujitathmini sambamba na tathmini ya walimu, jalada la nyaraka na miradi maalum.

Mikakati ya Kufundisha na Sifa za Wanafunzi
Miongoni mwa matatizo magumu zaidi yanayokabili mfumo wa elimu ni yale yanayohusiana na ufanisi wa ufundishaji. Maandalizi ya sasa ya walimu kwa viwango mahususi vya umri, somo mahususi, ujuzi mahususi wa kitaaluma, n.k., hayazingatii vya kutosha utata wa mambo kama vile sifa mbalimbali za wanafunzi. Kuna haja kubwa ya kuwafunza walimu kurekebisha maelekezo kwa uwezo mbalimbali wa mwanafunzi, mitindo ya kujifunza, hulka za utu na mahitaji kwa kutumia mbinu tofauti za ufundishaji.

Pamoja na maandalizi ya walimu katika ufundishaji tofauti zaidi, kunaweza kuwa na matumizi tofauti zaidi ya nyenzo za kufundishia. Ufundishaji unaofaa unaweza kufanywa kwa matokeo ya manufaa na watu wengine isipokuwa walimu wa kawaida wa darasani. Kwa mfano, mafundisho yenye thamani yanaweza kufanywa na marika wa umri na uwezo tofauti-tofauti. Pia, wazazi, babu na bibi, na watu wa ukoo wangeweza kushiriki na kuchangia kwa matokeo katika mchakato wa kufundisha. Zaidi ya hayo, ufundishaji unaweza kuimarishwa na watu wa kujitolea, wastaafu, watu wenye taaluma mbalimbali kutoka katika ulimwengu wa sayansi, biashara, uhandisi, dawa, utumishi wa umma, burudani, na wengine.

Pia, nyenzo za hali ya juu kama vile teknolojia ya media titika, programu za kompyuta, mawasiliano ya simu, Mtandao, mbinu za kutazama sauti na nyinginezo zinaweza kutoa chaguzi za manufaa.


1. Viwango vya uwezo na mifumo ya uwezo tofauti.

Kwa sasa, mazoea katika baadhi ya shule ni kurekebisha ufundishaji kwa viwango tofauti vya uwezo kwa kuunda madarasa au vikundi vya wanafunzi wa viwango sawa(kawaida kulingana na majaribio ya ufaulu au mitihani ya kisaikolojia), inayofundishwa na walimu ambao huwa na tabia ya kuwachukulia wanafunzi kama watu wa hulka moja na wanaweza kufundishika na wakaelewa wote kwa pamoja, kwa wazi, mara tu kikundi cha wanafunzi wawili kinaundwa, haiwezi kuchukuliwa kuwa sawa. Hata kama wawili hao wana IQ inayofanana, kwa mfano, wasifu wa uwezo tofauti unaweza kuwa tofauti kabisa na sifa nyingine nyingi za utu zinaongeza kutofanana kwa sifa za wanafunzi zinazoathiri ujifunzaji wao. Kurahisisha kupita kiasi kwa njia za leo za kukabiliana na tofauti za wanafunzi katika uwezo na sifa nyinginezo kumesababisha matatizo mengi katika ufaulu wa wanafunzi wengi kitaaluma. Katika baadhi ya matukio hii imesababisha matukio kama vile, "ulemavu wa kujifunza", "matatizo ya kiutendaji", "matatizo ya mtazamo", "wasiwasi na hofu ya shule".

Kwa hivyo, mikakati ya ufundishaji inaweza kuwezesha kwa njia tofauti mifumo mbalimbali ya uwezo. Mwingiliano kati ya aptitudes maalum na mitindo maalum ya kufundisha inaweza kuwa muhimu katika kuzingatia chaguzi mbalimbali za kutekeleza mabadiliko katika mchakato wa kufundisha na kujifunza. Pia, kulinganisha mitindo ya walimu na mifumo ya uwezo wa wanafunzi inaweza kuwa na athari kubwa kwa mitazamo, motisha na mafanikio ya wanafunzi.

2. Mitindo ya kujifunza na mapendeleo huathiri jinsi wanafunzi wanavyoshughulikia kazi yoyote na jinsi wanavyofanya kazi chini ya hali tofauti na mazingira tofauti ya kujifunza.

Mitindo ya kujifunzia kama vile uakisi utegemezi wa uwanjani/kujitegemea, na kujitawala kiakili, ina athari kwa utendaji wa wanafunzi kitaaluma.
Baadhi ya waelimishaji wameanza kukiri umuhimu wa kurekebisha mikakati ya ufundishaji kwa wanafunzi mitindo tofauti ya ujifunzaji, lakini hakuna juhudi za dhati zimetolewa kwa jitihada hii ya kuahidi. Urekebishaji wa ufundishaji kwa mitindo ya ujifunzaji unaweza kujumuisha sio tu mikakati ya ufundishaji iliyotofautishwa ipasavyo lakini pia inaweza kuongeza kutegemewa kwa hatua za tathmini ya kile wanafunzi wamejifunza.

3. Tabia za Mtu.

Kwa kiasi fulani kuna utambuzi kati ya waelimishaji kwamba sifa za utu kama vile kujitegemea, mitazamo, wasiwasi, uhuru, utulivu wa kihisia huwa na athari tofauti kwa mafanikio ya wanafunzi kujifunza. Kuna baadhi ya kukiri kwamba umakini unapaswa kuongezwa kwa mahitaji ya utu(personality) wa wanafunzi na kwa vipengele maalum vya asili tofauti za kitamaduni za wanafunzi. Hata hivyo, ingawa athari ya sifa za utu katika kujifunza ni kubwa, ni kidogo sana imefanywa au hata kupendekezwa kuhusu urekebishaji wa ufundishaji kwa wanafunzi sifa na mahitaji mbalimbali ya utu.

Waelimishaji wengi na wasimamizi wa elimu wana hakika kwamba ni vigumu sana kutekeleza mikakati ya ufundishaji wa pande nyingi darasani. Hata hivyo, inawezekana kuchanganua mwingiliano kati ya sifa za wanafunzi na walimu na kuchunguza kwa karibu matokeo tofauti ya kujifunza.

Kwa mfano, wanafunzi wa viwango vya juu vya uwezo ambao pia wanajitegemea, huru, na wasiwasi mdogo huwa na kufanya vyema chini ya mafundisho tofauti na hali ya kujifunza ya kujitegemea, wakati wanafunzi wa viwango vya chini vya uwezo ambao pia ni tegemezi, huelekea kufanya vyema chini ya ufundishaji muunganiko na muundo wazi na mwelekeo sahihi. Mwingiliano kama huu unahitaji kuchunguzwa zaidi ili kupata zaidi kuhusu mambo mbalimbali yanayoathiri mchakato wa ufundishaji. Matokeo ya uchunguzi kama huu yanaweza kusaidia sana katika utafutaji wa kuimarisha ufanisi wa ufundishaji na mafanikio ya wanafunzi.

Kwa jumla, majaribio ya kulinganisha mikakati ya ufundishaji na sifa za wanafunzi inaweza kuwa hatua muhimu katika kushughulikia baadhi ya matatizo magumu hasa ya mchakato wa ufundishaji na ujifunzaji. Kwa kweli, matatizo mengi yanakabiliwa na si tu kwa walimu bali pia wasimamizi na watunga sera katika jitihada za kurekebisha mikakati ya mafundisho kwa sifa za wanafunzi, lakini mbinu na dhana za uwanja wa mifumo changamano zinaweza kutoa njia za kutekeleza mabadiliko hayo katika majaribio kuanzisha mageuzi katika mfumo wa elimu.