sabuni ya gesi
Member
- Dec 4, 2019
- 48
- 45
MABAUNSA WA YANGA: TISHIO KWA USALAMA NA HADHI YA SOKA TANZANIA
Ni jambo la kusikitisha kuona kwamba mabaunsa wa Yanga SC wanaonekana kuwa na mamlaka zaidi ya walinzi wa uwanja na hata Bodi ya Ligi. Kitendo cha wao kuamua nani aingie uwanjani na nani asikanyage, huku wakidhibiti uwanja kwa zaidi ya masaa matatu bila kuchukuliwa hatua yoyote na vyombo husika vya usalama, ni ishara ya kudhoofika kwa nidhamu na mifumo ya usimamizi wa soka nchini.
Tanzania inajivunia kuwa moja ya mataifa yanayokuza na kuthamini soka kama sekta muhimu ya burudani, ajira, na maendeleo ya vijana. Hata hivyo, vurugu na vitendo vya kihuni kama hivi vinahatarisha mustakabali wa mchezo huu na kudhoofisha hadhi ya ligi yetu. Ikiwa tabia hizi hazitadhibitiwa sasa, zitaendelea kushamiri na kuathiri taswira ya soka letu kimataifa.
Swali kubwa linalopaswa kuulizwa ni: Wako wapi walinzi wa viwanja na Bodi ya Ligi wakati haya yanatokea? Ni aibu kwa soka letu kuona kundi la watu wachache, linalojiita mabaunsa, likidhibiti moja ya klabu kubwa barani Afrika kwa muda mrefu, likifanya fujo pasipo kudhibitiwa. Vyombo vya usalama na mamlaka husika za soka zinapaswa kutoa maelezo wazi juu ya namna hali hii iliruhusiwa kutokea bila hatua za haraka kuchukuliwa.
Ni muhimu kufahamu kwamba soka si mchezo wa mtu mmoja au kundi fulani la watu; ni sekta inayogusa maisha ya mamilioni ya mashabiki, wachezaji, wadau wa biashara, na hata serikali. Kitendo cha kundi dogo la wahuni kuharibu taswira ya mchezo huu ni dharau kwa kila anayeheshimu na kuthamini soka. Mamlaka husika zinapaswa kuwajibika na kuhakikisha matukio kama haya hayajirudii tena.
ATHARI ZA KUCHELEWESHWA KWA MECHI
Kuahirishwa kwa mechi hii, ambayo mashabiki walikuwa wakiisubiri kwa miezi kadhaa, kumesababisha madhara makubwa:
1. Hasara kwa mashabiki – Watu wengi walisafiri kutoka mikoa ya mbali na hata kutoka nje ya nchi kwa gharama kubwa ili kushuhudia mechi hii. Sasa wanabaki na hasara, huku wakijiuliza ni nani atakayewafidia.
2. Madhara ya kiuchumi – Wafanyabiashara waliotegemea mapato kutoka kwenye mchezo huu wamepata pigo kubwa. Kuna waliolipia matangazo ya biashara zao wakitegemea kufaidika na hadhira kubwa, lakini matangazo yao hayakuweza kufikia malengo yao.
3. Athari za kijamii na kisaikolojia – Mashabiki wa soka, wachezaji, na wadau wa michezo kwa ujumla wameathirika kisaikolojia kutokana na vurugu hizi. Hali hii inavunja moyo na kupunguza hamasa ya kushiriki au kuunga mkono soka la Tanzania.
4. Matatizo ya usimamizi wa usalama – Vyombo vya ulinzi vilibadili ratiba za watumishi wake kwa ajili ya tukio hili, lakini juhudi zao zilipotezwa na vurugu zisizo na msingi. Hii inaonesha udhaifu mkubwa katika usimamizi wa usalama viwanjani.
NJIA ZA KUDHIBITI TATIZO HILI
Ili kuhakikisha soka letu linarejea katika mstari wa nidhamu na utulivu, hatua zifuatazo zinapaswa kuchukuliwa mara moja:
1. Kuwakamata na kuwaadhibu waliohusika – Mabaunsa wote waliorekodiwa kwenye video wakihusika na vurugu hizi wanapaswa kusakwa, kukamatwa, na kufikishwa mbele ya vyombo vya sheria ili iwe fundisho kwa wengine.
2. Marufuku ya kudumu kwa wahusika viwanjani – Wale wote waliotambuliwa kuwa sehemu ya vurugu hizi hawapaswi kuruhusiwa tena kuingia viwanjani. Ni lazima hatua kali zichukuliwe ili kulinda nidhamu na taswira ya soka letu.
3. Uimarishaji wa usalama viwanjani – Bodi ya Ligi, vilabu, na mamlaka husika zinapaswa kuimarisha mfumo wa ulinzi viwanjani ili kuhakikisha matukio kama haya hayajirudii. Mipango madhubuti ya usalama inapaswa kuwekwa na kutekelezwa kwa ukali zaidi.
4. Uwajibikaji wa viongozi wa soka – Viongozi wa vilabu na mashirikisho ya mpira wanapaswa kuwajibika kwa matukio kama haya. Kiongozi yeyote anayeshindwa kudhibiti wanachama wake au kuhakikisha usalama katika mechi anapaswa kuwajibishwa ipasavyo.
HITIMISHO
Huu si wakati wa kufumbia macho vurugu katika soka letu. Wahuni hawa walipaswa kudhibitiwa ipasavyo na kuoneshwa kuwa hakuna aliye juu ya sheria. Waliostahili kukamatwa walipaswa kushughulikiwa mara moja, na kupewa marufuku ya kudumu kuingia viwanjani ili kulinda hadhi ya mchezo huu.
Tanzania haiwezi kuruhusu mpira wa miguu kuwa mateka wa wahuni wachache. Nidhamu na sheria ni lazima zithibiti michezo yetu. Ni jukumu la kila mdau wa soka—mashabiki, vilabu, vyombo vya usalama, na Bodi ya Ligi—kushirikiana kuhakikisha soka letu linasonga mbele bila vurugu.
Tukiruhusu hali hii iendelee, basi tunakubali kwamba mustakabali wa soka la Tanzania uko mikononi mwa wahuni. Hatua madhubuti zichukuliwe sasa, au historia itatuhukumu.
Ni jambo la kusikitisha kuona kwamba mabaunsa wa Yanga SC wanaonekana kuwa na mamlaka zaidi ya walinzi wa uwanja na hata Bodi ya Ligi. Kitendo cha wao kuamua nani aingie uwanjani na nani asikanyage, huku wakidhibiti uwanja kwa zaidi ya masaa matatu bila kuchukuliwa hatua yoyote na vyombo husika vya usalama, ni ishara ya kudhoofika kwa nidhamu na mifumo ya usimamizi wa soka nchini.
Tanzania inajivunia kuwa moja ya mataifa yanayokuza na kuthamini soka kama sekta muhimu ya burudani, ajira, na maendeleo ya vijana. Hata hivyo, vurugu na vitendo vya kihuni kama hivi vinahatarisha mustakabali wa mchezo huu na kudhoofisha hadhi ya ligi yetu. Ikiwa tabia hizi hazitadhibitiwa sasa, zitaendelea kushamiri na kuathiri taswira ya soka letu kimataifa.
KUKOSEKANA KWA UWAZI NA UWAJIBIKAJI WA USALAMASwali kubwa linalopaswa kuulizwa ni: Wako wapi walinzi wa viwanja na Bodi ya Ligi wakati haya yanatokea? Ni aibu kwa soka letu kuona kundi la watu wachache, linalojiita mabaunsa, likidhibiti moja ya klabu kubwa barani Afrika kwa muda mrefu, likifanya fujo pasipo kudhibitiwa. Vyombo vya usalama na mamlaka husika za soka zinapaswa kutoa maelezo wazi juu ya namna hali hii iliruhusiwa kutokea bila hatua za haraka kuchukuliwa.
Ni muhimu kufahamu kwamba soka si mchezo wa mtu mmoja au kundi fulani la watu; ni sekta inayogusa maisha ya mamilioni ya mashabiki, wachezaji, wadau wa biashara, na hata serikali. Kitendo cha kundi dogo la wahuni kuharibu taswira ya mchezo huu ni dharau kwa kila anayeheshimu na kuthamini soka. Mamlaka husika zinapaswa kuwajibika na kuhakikisha matukio kama haya hayajirudii tena.
ATHARI ZA KUCHELEWESHWA KWA MECHI
Kuahirishwa kwa mechi hii, ambayo mashabiki walikuwa wakiisubiri kwa miezi kadhaa, kumesababisha madhara makubwa:
1. Hasara kwa mashabiki – Watu wengi walisafiri kutoka mikoa ya mbali na hata kutoka nje ya nchi kwa gharama kubwa ili kushuhudia mechi hii. Sasa wanabaki na hasara, huku wakijiuliza ni nani atakayewafidia.
2. Madhara ya kiuchumi – Wafanyabiashara waliotegemea mapato kutoka kwenye mchezo huu wamepata pigo kubwa. Kuna waliolipia matangazo ya biashara zao wakitegemea kufaidika na hadhira kubwa, lakini matangazo yao hayakuweza kufikia malengo yao.
3. Athari za kijamii na kisaikolojia – Mashabiki wa soka, wachezaji, na wadau wa michezo kwa ujumla wameathirika kisaikolojia kutokana na vurugu hizi. Hali hii inavunja moyo na kupunguza hamasa ya kushiriki au kuunga mkono soka la Tanzania.
4. Matatizo ya usimamizi wa usalama – Vyombo vya ulinzi vilibadili ratiba za watumishi wake kwa ajili ya tukio hili, lakini juhudi zao zilipotezwa na vurugu zisizo na msingi. Hii inaonesha udhaifu mkubwa katika usimamizi wa usalama viwanjani.
NJIA ZA KUDHIBITI TATIZO HILI
Ili kuhakikisha soka letu linarejea katika mstari wa nidhamu na utulivu, hatua zifuatazo zinapaswa kuchukuliwa mara moja:
1. Kuwakamata na kuwaadhibu waliohusika – Mabaunsa wote waliorekodiwa kwenye video wakihusika na vurugu hizi wanapaswa kusakwa, kukamatwa, na kufikishwa mbele ya vyombo vya sheria ili iwe fundisho kwa wengine.
2. Marufuku ya kudumu kwa wahusika viwanjani – Wale wote waliotambuliwa kuwa sehemu ya vurugu hizi hawapaswi kuruhusiwa tena kuingia viwanjani. Ni lazima hatua kali zichukuliwe ili kulinda nidhamu na taswira ya soka letu.
3. Uimarishaji wa usalama viwanjani – Bodi ya Ligi, vilabu, na mamlaka husika zinapaswa kuimarisha mfumo wa ulinzi viwanjani ili kuhakikisha matukio kama haya hayajirudii. Mipango madhubuti ya usalama inapaswa kuwekwa na kutekelezwa kwa ukali zaidi.
4. Uwajibikaji wa viongozi wa soka – Viongozi wa vilabu na mashirikisho ya mpira wanapaswa kuwajibika kwa matukio kama haya. Kiongozi yeyote anayeshindwa kudhibiti wanachama wake au kuhakikisha usalama katika mechi anapaswa kuwajibishwa ipasavyo.
HITIMISHO
Huu si wakati wa kufumbia macho vurugu katika soka letu. Wahuni hawa walipaswa kudhibitiwa ipasavyo na kuoneshwa kuwa hakuna aliye juu ya sheria. Waliostahili kukamatwa walipaswa kushughulikiwa mara moja, na kupewa marufuku ya kudumu kuingia viwanjani ili kulinda hadhi ya mchezo huu.
Tanzania haiwezi kuruhusu mpira wa miguu kuwa mateka wa wahuni wachache. Nidhamu na sheria ni lazima zithibiti michezo yetu. Ni jukumu la kila mdau wa soka—mashabiki, vilabu, vyombo vya usalama, na Bodi ya Ligi—kushirikiana kuhakikisha soka letu linasonga mbele bila vurugu.
Tukiruhusu hali hii iendelee, basi tunakubali kwamba mustakabali wa soka la Tanzania uko mikononi mwa wahuni. Hatua madhubuti zichukuliwe sasa, au historia itatuhukumu.
