Aliko Musa
JF-Expert Member
- Aug 25, 2018
- 209
- 315
Hapa kuna masharti 20 ya kulinda kipato endelevu kutoka majengo ya kupangisha ambayo yanaweza kuwekwa kwenye mkataba wa upangishaji.
Kila sharti linatoa mfano halisi ili kusaidia kuelewa jinsi linavyoweza kutekelezwa na umuhimu wake kwa mwenye nyumba.
(1) Kodi Lipewe Kwa Wakati
Mpangaji anapaswa kulipa kodi ifikapo tarehe iliyowekwa. Kwa mfano, mkataba unaweza kusema, “Kodi ya kila mwezi italipwa ifikapo tarehe 5 ya kila mwezi. Chelewesha ya zaidi ya siku 7 itasababisha faini ya asilimia 2 ya kodi ya mwezi.”
(2) Adhabu kwa Chelewesha ya Kodi
Kuwa na adhabu kwa kuchelewa kulipa kodi ili kuongeza umakini wa wapangaji. Kwa mfano, “Kuchelewa kulipa zaidi ya siku 10 kutapelekea ongezeko la 5% kwenye kodi ya mwezi huo.”
(3) Kodi ya Awali (Prepaid Rent)
Kuomba malipo ya awali kwa miezi kadhaa, kama miezi miwili au mitatu, kabla ya mpangaji kuhamia. “Mpangaji atalipa kodi ya miezi miwili kama kodi ya awali kabla ya kuhamia.”
(4) Ada ya Matengenezo Madogo
Mpangaji anatakiwa kubeba gharama za matengenezo madogo kama kubadilisha balbu au kufunga bomba dogo. Mfano: “Mpangaji atabeba gharama za matengenezo madogo yasiyozidi 50,000 TZS kwa mwaka.”
(5) Sheria za Utulivu na Usalama
Kuwa na kanuni za kudumisha utulivu na usalama ili kuepuka usumbufu ambao unaweza kuathiri wapangaji wengine. Mfano: “Mpangaji hataruhusiwa kufanya shughuli zinazotoa kelele au zinazosababisha usumbufu kwa wapangaji wengine.”
(6) Kuzuia Uharibifu wa Mali
Mpangaji anatakiwa kutumia mali ya nyumba kwa uangalifu na kufanya matengenezo kwa uharibifu wowote ulio ndani ya uwezo wake. “Mpangaji atawajibika kulipia gharama za uharibifu wowote ambao utatokea kutokana na matumizi yake yasiyo sahihi.”
(7) Sheria ya Wanyama wa Nyumbani
Ikiwa wanyama wa nyumbani wanaruhusiwa, mkataba unaweza kudhibiti idadi na aina ya wanyama ili kuepusha usumbufu. “Wanyama wa nyumbani wanaruhusiwa kwa idhini ya mwenye nyumba na si zaidi ya mbwa mmoja mdogo au paka.”
Ufugaji wa ng'ombe, kwa mfano, unaweza kupelekea nyumba yako kuchakaa mapema. Hii itahitaji gharama nyingine za ukarabati kama kupiga rangi ukuta wa nyumba, n.k.
(8) Matengenezo Makubwa Yatafanywa na Mwenye Nyumba
Kuainisha kuwa matengenezo makubwa kama mabomba au umeme yatashughulikiwa na mwenye nyumba. “Mwenye nyumba atawajibika kwa matengenezo yoyote makubwa ya miundombinu kama mabomba au mifumo ya umeme.”
(9) Kukagua Nyumba Kila Robo Mwaka
Kupanga ukaguzi wa kila miezi mitatu ili kuangalia hali ya nyumba na kuona kama kuna matengenezo yanayohitajika. “Mwenye nyumba au wakala wake atafanya ukaguzi wa nyumba kila baada ya miezi mitatu kwa taarifa ya siku 7 mapema.”
(10) Mipaka ya Idadi ya Wapangaji
Kuweka idadi ya watu wanaoruhusiwa kuishi ili kuepuka msongamano na uharibifu. “Idadi ya watu wanaoruhusiwa kuishi kwenye nyumba hii haitazidi watu saba.”
Unaandika kipengee hiki, kulingana na historia ya uzoefu wa eneo ambapo nyumba yako ipo.
(11) Sheria za Malipo ya Maji na Umeme
Kubainisha ni nani atakayebeba gharama za maji na umeme ili kuepusha migogoro. “Mpangaji atawajibika kwa malipo ya umeme na maji kwa kiwango kinachotumiwa.”
(12) Kuzuia Sub-letting (Mpangaji Kumpangishia Mpangaji Mwingine)
Mpangaji hataruhusiwa kupangisha nyumba kwa mtu mwingine bila idhini ya mwenye nyumba. “Mpangaji hataruhusiwa kumpangisha mtu mwingine sehemu au nyumba nzima bila kibali cha maandishi kutoka kwa mwenye nyumba.”
(13) Kanuni ya Urejeshaji wa Dhamana ya Kodi
Kubainisha masharti ya urejeshaji wa dhamana ya kodi baada ya mpangaji kuondoka. “Dhamana ya kodi itarejeshwa iwapo nyumba itakuwa katika hali nzuri na bila madeni yoyote.”
(14) Fidia kwa Uharibifu Mkubwa
Kuainisha kiwango cha fidia kwa uharibifu mkubwa unaosababishwa na mpangaji. “Mpangaji atabeba gharama za uharibifu wowote mkubwa wa mali unaotokana na uzembe wake.”
(15) Sheria ya Kuvunja Mkataba
Kubainisha masharti ya kuvunja mkataba kabla ya muda kuisha ili kuepuka hasara. “Kuvunja mkataba bila sababu za msingi kutapelekea kutozwa kiasi cha miezi miwili ya kodi kama fidia ya kuvunja mkataba nje ya muda.”
(16) Onyo na Ilani ya Kuondoka
Mkataba unapaswa kueleza kuwa ilani ya kuondoka itatolewa iwapo mpangaji atakiuka masharti makubwa ya mkataba. “Mpangaji atapewa ilani ya siku 30 ya kuondoka endapo atakiuka masharti ya mkataba mara kwa mara.”
(17) Fidia ya Mapema kwa Ukodishaji kwa Muda Mrefu
Ili kuhamasisha wapangaji wa muda mrefu, unaweza kutoa punguzo kwa wapangaji wanaolipa kodi kwa miezi 6 au mwaka mzima kwa mkupuo. “Nusu ya Kodi ya mwezi mmoja itapunguzwa kwa wapangaji wanaolipa kwa mkupuo wa miezi sita (6).”
(18) Matengenezo na Huduma za Dharura
Mpangaji anatakiwa kutoa taarifa mapema kwa mwenye nyumba kwa matengenezo yoyote ya dharura. “Kwa tatizo lolote la dharura kama kuvuja kwa mabomba, mpangaji atatoa taarifa kwa mwenye nyumba ndani ya masaa 24.”
(19) Ulinzi wa Mali Binafsi
Mpangaji anapaswa kuzingatia usalama wa mali zake binafsi, kwani mwenye nyumba hatakuwa na wajibu kwa uharibifu au kupotea kwa mali binafsi. “Mwenye nyumba hatakuwa na jukumu lolote kwa hasara au kupotea kwa mali binafsi ya mpangaji.”
(20) Mkataba wa Kuondoka Kwenye Nyumba
Kuwa na sharti linaloeleza kwamba mpangaji atatakiwa kusafisha nyumba na kurudisha funguo zote baada ya kuondoka. “Mpangaji atahakikisha kuwa nyumba iko katika hali nzuri na safi na kurudisha funguo zote kwa mwenye nyumba au wakala wake baada ya kuondoka.”
Masharti haya yatasaidia kuhakikisha nyumba ya kupangisha inazalisha kipato endelevu na kuepusha migogoro isiyo ya lazima kati ya mwenye nyumba na mpangaji.
JIPATIE VITABU VYA ARDHI NA MAJENGO (Real Estate Books).
Vitabu Vya Uwekezaji Kwenye Ardhi Na Majengo. Pata vitabu vinavyohusu uwekezaji katika ardhi na nyumba. Vitabu vyote vimeandikwa kwa lugha ya kiswahili. Orodha ya vitabu vyote ni kama ifuatavyo:
1. Kitabu: Njia 120 Za Kutengeneza Pesa Kwenye Ardhi Na Nyumba. Hiki kinauzwa shilingi 10,000 tu (Elfu kumi). Leo unapata OFA ya kulipia Tshs.6,500/= Tu.
2. Kitabu: Usimamizi Wa Uwekezaji Kwenye Ardhi Na Majengo; Jinsi ya kuongeza ufanisi katika majengo ya kupangisha. Kitabu hiki kinauzwa Tshs.15,000 (Elfu kumi na tano). Leo unapata OFA kulipia Tshs. 9,500/=tu.
3.Kitabu: Lugha Ya Viwanja Na Nyumba; Sifa hamsini (50) za mzungumzaji bora. Kitabu hiki kinauzwa Tshs.10,000 (Elfu kumi tu). Lakini leo unapata UPENDELEO wa kulipia Tshs. 6,500/= tu.
4. Kitabu: Faida Ya Ardhi Ya Kibaha DC; Fursa Za Ardhi Wilayani Kibaha. Kitabu kinauzwa Tshs.15,000/-. Lakini leo unapata OFA ya kulipia kwa Tshs.9,500 tu.
Muhimu; Vitabu vyote vipo kwenye mfumo wa nakala tete (Softcopies). Vitabu vyote vipo katika lugha ya Kiswahili. Ukilipia unatumiwa kitabu kwa njia ya WhatsApp/Telegram/E-mail. Karibuni sana.
WhatsApp//Calls: 0752 413 711
Rafiki yako,
Aliko Musa.
Calls/WhatsApp: 0752 413 711
Kila sharti linatoa mfano halisi ili kusaidia kuelewa jinsi linavyoweza kutekelezwa na umuhimu wake kwa mwenye nyumba.
(1) Kodi Lipewe Kwa Wakati
Mpangaji anapaswa kulipa kodi ifikapo tarehe iliyowekwa. Kwa mfano, mkataba unaweza kusema, “Kodi ya kila mwezi italipwa ifikapo tarehe 5 ya kila mwezi. Chelewesha ya zaidi ya siku 7 itasababisha faini ya asilimia 2 ya kodi ya mwezi.”
(2) Adhabu kwa Chelewesha ya Kodi
Kuwa na adhabu kwa kuchelewa kulipa kodi ili kuongeza umakini wa wapangaji. Kwa mfano, “Kuchelewa kulipa zaidi ya siku 10 kutapelekea ongezeko la 5% kwenye kodi ya mwezi huo.”
(3) Kodi ya Awali (Prepaid Rent)
Kuomba malipo ya awali kwa miezi kadhaa, kama miezi miwili au mitatu, kabla ya mpangaji kuhamia. “Mpangaji atalipa kodi ya miezi miwili kama kodi ya awali kabla ya kuhamia.”
(4) Ada ya Matengenezo Madogo
Mpangaji anatakiwa kubeba gharama za matengenezo madogo kama kubadilisha balbu au kufunga bomba dogo. Mfano: “Mpangaji atabeba gharama za matengenezo madogo yasiyozidi 50,000 TZS kwa mwaka.”
(5) Sheria za Utulivu na Usalama
Kuwa na kanuni za kudumisha utulivu na usalama ili kuepuka usumbufu ambao unaweza kuathiri wapangaji wengine. Mfano: “Mpangaji hataruhusiwa kufanya shughuli zinazotoa kelele au zinazosababisha usumbufu kwa wapangaji wengine.”
(6) Kuzuia Uharibifu wa Mali
Mpangaji anatakiwa kutumia mali ya nyumba kwa uangalifu na kufanya matengenezo kwa uharibifu wowote ulio ndani ya uwezo wake. “Mpangaji atawajibika kulipia gharama za uharibifu wowote ambao utatokea kutokana na matumizi yake yasiyo sahihi.”
(7) Sheria ya Wanyama wa Nyumbani
Ikiwa wanyama wa nyumbani wanaruhusiwa, mkataba unaweza kudhibiti idadi na aina ya wanyama ili kuepusha usumbufu. “Wanyama wa nyumbani wanaruhusiwa kwa idhini ya mwenye nyumba na si zaidi ya mbwa mmoja mdogo au paka.”
Ufugaji wa ng'ombe, kwa mfano, unaweza kupelekea nyumba yako kuchakaa mapema. Hii itahitaji gharama nyingine za ukarabati kama kupiga rangi ukuta wa nyumba, n.k.
(8) Matengenezo Makubwa Yatafanywa na Mwenye Nyumba
Kuainisha kuwa matengenezo makubwa kama mabomba au umeme yatashughulikiwa na mwenye nyumba. “Mwenye nyumba atawajibika kwa matengenezo yoyote makubwa ya miundombinu kama mabomba au mifumo ya umeme.”
(9) Kukagua Nyumba Kila Robo Mwaka
Kupanga ukaguzi wa kila miezi mitatu ili kuangalia hali ya nyumba na kuona kama kuna matengenezo yanayohitajika. “Mwenye nyumba au wakala wake atafanya ukaguzi wa nyumba kila baada ya miezi mitatu kwa taarifa ya siku 7 mapema.”
(10) Mipaka ya Idadi ya Wapangaji
Kuweka idadi ya watu wanaoruhusiwa kuishi ili kuepuka msongamano na uharibifu. “Idadi ya watu wanaoruhusiwa kuishi kwenye nyumba hii haitazidi watu saba.”
Unaandika kipengee hiki, kulingana na historia ya uzoefu wa eneo ambapo nyumba yako ipo.
(11) Sheria za Malipo ya Maji na Umeme
Kubainisha ni nani atakayebeba gharama za maji na umeme ili kuepusha migogoro. “Mpangaji atawajibika kwa malipo ya umeme na maji kwa kiwango kinachotumiwa.”
(12) Kuzuia Sub-letting (Mpangaji Kumpangishia Mpangaji Mwingine)
Mpangaji hataruhusiwa kupangisha nyumba kwa mtu mwingine bila idhini ya mwenye nyumba. “Mpangaji hataruhusiwa kumpangisha mtu mwingine sehemu au nyumba nzima bila kibali cha maandishi kutoka kwa mwenye nyumba.”
(13) Kanuni ya Urejeshaji wa Dhamana ya Kodi
Kubainisha masharti ya urejeshaji wa dhamana ya kodi baada ya mpangaji kuondoka. “Dhamana ya kodi itarejeshwa iwapo nyumba itakuwa katika hali nzuri na bila madeni yoyote.”
(14) Fidia kwa Uharibifu Mkubwa
Kuainisha kiwango cha fidia kwa uharibifu mkubwa unaosababishwa na mpangaji. “Mpangaji atabeba gharama za uharibifu wowote mkubwa wa mali unaotokana na uzembe wake.”
(15) Sheria ya Kuvunja Mkataba
Kubainisha masharti ya kuvunja mkataba kabla ya muda kuisha ili kuepuka hasara. “Kuvunja mkataba bila sababu za msingi kutapelekea kutozwa kiasi cha miezi miwili ya kodi kama fidia ya kuvunja mkataba nje ya muda.”
(16) Onyo na Ilani ya Kuondoka
Mkataba unapaswa kueleza kuwa ilani ya kuondoka itatolewa iwapo mpangaji atakiuka masharti makubwa ya mkataba. “Mpangaji atapewa ilani ya siku 30 ya kuondoka endapo atakiuka masharti ya mkataba mara kwa mara.”
(17) Fidia ya Mapema kwa Ukodishaji kwa Muda Mrefu
Ili kuhamasisha wapangaji wa muda mrefu, unaweza kutoa punguzo kwa wapangaji wanaolipa kodi kwa miezi 6 au mwaka mzima kwa mkupuo. “Nusu ya Kodi ya mwezi mmoja itapunguzwa kwa wapangaji wanaolipa kwa mkupuo wa miezi sita (6).”
(18) Matengenezo na Huduma za Dharura
Mpangaji anatakiwa kutoa taarifa mapema kwa mwenye nyumba kwa matengenezo yoyote ya dharura. “Kwa tatizo lolote la dharura kama kuvuja kwa mabomba, mpangaji atatoa taarifa kwa mwenye nyumba ndani ya masaa 24.”
(19) Ulinzi wa Mali Binafsi
Mpangaji anapaswa kuzingatia usalama wa mali zake binafsi, kwani mwenye nyumba hatakuwa na wajibu kwa uharibifu au kupotea kwa mali binafsi. “Mwenye nyumba hatakuwa na jukumu lolote kwa hasara au kupotea kwa mali binafsi ya mpangaji.”
(20) Mkataba wa Kuondoka Kwenye Nyumba
Kuwa na sharti linaloeleza kwamba mpangaji atatakiwa kusafisha nyumba na kurudisha funguo zote baada ya kuondoka. “Mpangaji atahakikisha kuwa nyumba iko katika hali nzuri na safi na kurudisha funguo zote kwa mwenye nyumba au wakala wake baada ya kuondoka.”
Masharti haya yatasaidia kuhakikisha nyumba ya kupangisha inazalisha kipato endelevu na kuepusha migogoro isiyo ya lazima kati ya mwenye nyumba na mpangaji.
JIPATIE VITABU VYA ARDHI NA MAJENGO (Real Estate Books).
Vitabu Vya Uwekezaji Kwenye Ardhi Na Majengo. Pata vitabu vinavyohusu uwekezaji katika ardhi na nyumba. Vitabu vyote vimeandikwa kwa lugha ya kiswahili. Orodha ya vitabu vyote ni kama ifuatavyo:
1. Kitabu: Njia 120 Za Kutengeneza Pesa Kwenye Ardhi Na Nyumba. Hiki kinauzwa shilingi 10,000 tu (Elfu kumi). Leo unapata OFA ya kulipia Tshs.6,500/= Tu.
2. Kitabu: Usimamizi Wa Uwekezaji Kwenye Ardhi Na Majengo; Jinsi ya kuongeza ufanisi katika majengo ya kupangisha. Kitabu hiki kinauzwa Tshs.15,000 (Elfu kumi na tano). Leo unapata OFA kulipia Tshs. 9,500/=tu.
3.Kitabu: Lugha Ya Viwanja Na Nyumba; Sifa hamsini (50) za mzungumzaji bora. Kitabu hiki kinauzwa Tshs.10,000 (Elfu kumi tu). Lakini leo unapata UPENDELEO wa kulipia Tshs. 6,500/= tu.
4. Kitabu: Faida Ya Ardhi Ya Kibaha DC; Fursa Za Ardhi Wilayani Kibaha. Kitabu kinauzwa Tshs.15,000/-. Lakini leo unapata OFA ya kulipia kwa Tshs.9,500 tu.
Muhimu; Vitabu vyote vipo kwenye mfumo wa nakala tete (Softcopies). Vitabu vyote vipo katika lugha ya Kiswahili. Ukilipia unatumiwa kitabu kwa njia ya WhatsApp/Telegram/E-mail. Karibuni sana.
WhatsApp//Calls: 0752 413 711
Rafiki yako,
Aliko Musa.
Calls/WhatsApp: 0752 413 711