Leo tarehe 17 Mei 2026, Shirika la Afya Duniani (WHO) limetoa tamko zito ambalo linatugusa sisi Watanzania moja kwa moja. WHO imetangaza rasmi kuwa mlipuko wa ugonjwa wa Ebola unaoendelea katika nchi jirani za Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) na Uganda sasa ni
Hali ya Hatari ya Afya ya Umma yenye Madhara Kimataifa (Public Health Emergency of International Concern - PHEIC).
Kama tunavyojua, Magonjwa hayana mipaka. Nchi hizi mbili ni majirani zetu wa karibu sana na tuna mwingiliano mkubwa wa kibiashara na kijamii kupitia mipaka yetu (kama vile Mutukula kwa upande wa Uganda, na mikoa ya Kigoma na Rukwa kwa upande wa DRC kupitia Ziwa Tanganyika).
Hii inamaanisha nini kwetu Watanzania? Sio wakati wa kuogopa au kuzusha taharuki, bali ni wakati wa
KUCHUKUA TAHADHARI ZA HALI YA JUU.
Hapa kuna mambo machache ya msingi ambayo kila mmoja wetu anapaswa kuyajua na kuyazingatia kuanzia sasa:
1. Hatari kwa Tanzania ni Kubwa
Wafanyabiashara, madereva wa malori (transits), na wasafiri wanaoingia na kutoka Uganda na DRC ni wengi. Hii inafanya hatari ya ugonjwa huu kuvuka mipaka na kuingia nchini kwetu kuwa kubwa ikiwa hatutakuwa makini. Wizara ya Afya inapaswa kuimarisha uchunguzi katika mipaka yote, lakini jukumu kubwa linaanza na sisi wananchi.
2. Zikumbuke Dalili za Ebola
Ni muhimu kujikumbusha dalili za ugonjwa huu hatari. Dalili huanza kujitokeza kati ya siku 2 hadi 21 baada ya maambukizi:
- Homa kali ya ghafla
- Uchovu uliokithiri na udhaifu wa mwili
- Maumivu makali ya misuli na viungo
- Kuumwa kichwa na koo
- Hufuatiwa na: Kutapika, kuharisha, vipele, na wakati mwingine kutokwa na damu (ndani na nje ya mwili, mfano puani, mdomoni, n.k.).
3. Namna Ugonjwa Unavyoenea
Ebola
HAIAMBUKIZWI kwa njia ya hewa (kama mafoma au Uviko-19). Inaambukizwa kupitia:
- Kugusa majimaji ya mwili wa mtu mwenye maambukizi (damu, matapishi, mkojo, kinyesi, mate, jasho, shahawa).
- Kugusa maiti ya mtu aliyefariki kwa Ebola (kumbuka zile mila zetu za kuosha na kuaga miili).
- Kugusa wanyama pori wenye maambukizi au kula nyama ya porini isiyopikwa vizuri (bushmeat).
4. Nini cha Kufanya Kujikinga?
- Nawa mikono mara kwa mara: Tumia maji tiririka na sabuni au vitakasa mikono (sanitizers). Hii ni silaha namba moja.
- Epuka misongamano isiyo ya lazima: Hasa katika maeneo ya mipakani yenye mwingiliano mkubwa.
- Toa taarifa mapema: Ukiona mtu yeyote (au msafiri) ana dalili zinazofanana na Ebola, usimkaribie. Piga simu namba za dharura za Wizara ya Afya (199) au toa taarifa kwenye kituo cha afya kilicho karibu.
- Epuka kugusa maiti: Ikiwa kuna kifo chenye utata, hasa cha mtu aliyekuwa anasafiri kutoka nchi zilizoathirika, acheni wataalamu wa afya washughulikie mazishi.
Wito kwa Serikali na Wizara ya Afya: Wizara ianze kutoa matamko ya mara kwa mara na kuweka vifaa vya kupima joto (Thermo-scanners) na vitakasa mikono katika mipaka yote. Elimu itolewe kwa wingi vijijini hasa mikoa ya mipakani.
Wana JF, taarifa ndiyo mtaji. Sambaza ujumbe huu kwa ndugu, jamaa na marafiki. Kinga ni bora kuliko tiba, na kwa Ebola, kinga ndiyo uhai wenyewe.
Tuendelee kuomba Mungu atuepushe na janga hili, huku tukichukua hatua za kisayansi kujilinda.
Chanzo cha Habari: Shirika la Afya Duniani (WHO) - 17 Mei 2026.