SoC04 Tanzania Mpya: Nchi itoayo fursa kamili kwa mtoto wa kike kutimiza ndoto zake bila vikwazo

[Humble beginnings]

Utangulizi

Watoto wa kike nchini Tanzania wanakabiliwa na changamoto mbalimbali katika safari yao ya maisha. Changamoto hizi huanzia chini kabisa kwenye malezi na ukuaji wao na huzidi kuibuka kadiri wakuavyo katika nyanja mbalimbali kama elimu, jamii, uchumi, na uongozi. Hali hii hupelekea watoto wakike wengi kushindwa kutimiza ndoto zao za maisha. Kama nchi kuna haja kubwa ya kujenga msingi imara na kuondoa vikwazo vinavyomkabili mtoto wa kike ili kujenga Tanzania bora yenye haki na fursa sawa bila kujali jinsia.
Andiko hili linalenga kujenga tafakuri mbalimbali zitazochangia kuboresha hali ya maisha na kuleta usawa katika jamii zetu ndani miaka 25 ijayo.​

1. Ukuaji wa Watoto: Maendeleo ya awali na Pengo la Kijinsia

Tanzania inakabiliwa na changamoto kubwa katika kuhakikisha fursa sawa za maendeleo ya utotoni, hasa kwa watoto wa kike. Pengo la kijinsia mara nyingi huanza mapema kutokana na mila na vikwazo vya kiuchumi.

Chanzo: stock.adobe.com​

​

​

 Changamoto​

• Upatikanaji wa huduma za afya: Kulingana na UNICEF, ni asilimia 62 tu ya wanawake hujifungua chini ya uangalizi wa wahudumu wa afya wenye ujuzi wa kitaalam nchini Tanzania, jambo linaloathiri afya ya uzazi na maendeleo ya watoto wachanga ([UNICEF, 2021] (https://www.unicef.org/tanzania/maternal-healthcare)).
• Lishe: Viwango vya utapiamlo bado ni vikubwa, ambapo asilimia 34 ya watoto chini ya miaka mitano wanakabiliwa na udumavu, hali ambayo huleta athari kubwa kwa maendeleo ya kiakili na uzalishaji wa baadaye ([World Bank, 2020] (World Bank Open Data)).

Suluhisho​

• Kuboresha Upatikanaji wa Huduma za Afya: Kuongeza upatikanaji wa huduma za afya ya uzazi na mtoto maeneo ya vijijini.
• Programu za Lishe: Kuweka mipango ya kutoa lishe bora kwa watoto na kampeni za uelewa wa umma ili kuboresha lishe ya watoto.

2. Elimu: Kuwezesha kupitia kujifunza
Katika nyanja ya elimu watoto wa kike hukabiliwa na changamoto mbalimbali kama kukosa fursa ya elimu sababu ya umaskini, ndoa za mapema, na mila ambazo zinapendelea elimu kwa wavulana.

Chanzo: gcedclearinghouse.org/news

Changamoto​

• Viwango vya Uandishi: Kiwango cha usomaji kwa wanawake ni asilimia 76.1 ikilinganishwa na asilimia 87.7 kwa wanaume, huku ikionyesha pengo katika upatikanaji na uhifadhi ([World Bank, 2020] (World Bank Open Data)).
• Viwango vya Kutojiendelea na Shule: Viwango vya wasichana kuacha shule ni vikubwa kutokana na ndoa za mapema, mimba za utotoni, na majukumu ya kaya ([UNESCO,2020] (https://en.unesco.org/countries/tanzania/education-statistics)).

Suluhisho​

• Kukuza Elimu kwa Wasichana: Kutekeleza sera zinazowahamasisha familia kuendelea kuwasomesha wasichana, kama vile sera ya Uhaulishaji fedha wa masharti ( Conditional Cash Transfers (CCTs)). Uhaulishaji fedha wa masharti (CCTs) ni programu zinazotoa fedha taslimu kutoka serikalini, kwa wahisani, NGO au wadau mbalimbali kwenda kwa kaya maskini, kwa sharti kwamba kaya hizo ziwekeze fedha hizo katika mambo mbalimbali kama ustawi wa watoto wao.
• Mafunzo kwa Walimu: Kuboresha mafunzo ya walimu kuhusu pedagogia inayozingatia jinsia ili kuunda mazingira ya kujifunza yenye msaada.
• Marekebisho ya sheria kudhibiti mimba na ndoa za utotoni.

3. Uwezeshaji Kiuchumi: Kuondoa vikwazo katika ushirikishwaji wa kifedha
Wanawake nchini Tanzania wanakabiliwa na vikwazo vya kushiriki kiuchumi, ikiwa ni pamoja na upatikanaji mdogo wa mikopo, haki za umiliki wa ardhi, na mila za kibaguzi.

Chanzo: wiego.org

Changamoto:​

• Ajira: Wanawake wanachangia asilimia 49.6 ya nguvu kazi lakini mara nyingi hukumbana na ajira zisizo rasmi zenye ujira mdogo (ILO, 2020).
• Ujumuisho wa Kifedha: Ni asilimia 34 pekee ya wanawake wanapata huduma rasmi za kifedha, jambo linalominya uwezo wao wa kuwekeza na kuweka akiba ([World Bank, 2020 (World Bank Open Data)).

​

Suluhisho​

• Miradi ya Mikopo Midogo: Kuongeza programu za mikopo midogo inayolenga wajasiriamali wanawake.
• Mageuzi ya Kisheria: Kuimarisha haki za kumiliki mali na ulinzi wa kisheria dhidi ya ubaguzi wa kijinsia katika ajira.

4. Uongozi: Kukuza Usawa wa Kijinsia katika kufanya Maamuzi
Uwakilishi wa wanawake katika nafasi za uongozi bado ni mdogo katika nyanja za kisiasa, ushirika, na jamii kutokana na mizizi ya kitamaduni na ukosefu wa miundo ya usaidizi.

Chanzo: center4girls.org/women-in-parliament

Changamoto​

• Uwakilishi wa Kisiasa: Mwaka 2022, wanawake walishikilia viti 36 pekee kati ya viti 393 katika bunge la Tanzania, ambayo ni asilimia 9.2 ya uwakilishi (IPU, 2022).
• Uongozi wa Ushirika: Wanawake wanashikilia 19.7% ya nyadhifa za juu za usimamizi katika sekta ya kibinafsi, inayoakisi kiwango cha kioo katika maendeleo ya kazi (World Bank, 2020).

​

Suluhisho​

• Mifumo ya Upendeleo: Utekelezaji wa mgawo wa kijinsia katika utawala wa kisiasa na ushirika ili kuhakikisha uwakilishi sawa.
• Mafunzo ya Uongozi: Kuwekeza katika programu za maendeleo ya uongozi kulingana na mahitaji na matarajio ya wanawake.

5. Suluhisho dhidi ya vikwazo vya kijamii: Mabadiliko ya Utamaduni na Uhamasishaji

a) Mila na Tamaduni:
Ili kushughulikia imani za kitamaduni zilizokita mizizi zinazoendeleza ukosefu wa usawa wa kijinsia, inahitaji ushiriki wa jamii na utetezi.

• Kuifikia Jamii: Kushirikisha viongozi wa jumuiya na washawishi katika kukuza usawa wa kijinsia na haki za wanawake. - (UN Women, 2021).
• Kampeni za Vyombo vya Habari: Kutumia vyombo vya habari na mifumo ya kidijitali ili kupinga dhana potofu na kuwezesha sauti za wanawake.

b) Mtandao wa Kisheria:
Kuimarisha ulinzi wa kisheria na mifumo ya utekelezaji ni muhimu ili kulinda haki za wanawake na kukuza usawa.

• Sheria: Kutekeleza sheria zilizopo na kuhimiza sheria mpya zinazolinda wanawake dhidi ya ubaguzi na ukatili.
• Upatikanaji wa Haki: Kuboresha upatikanaji wa msaada wa kisheria na huduma za msaada kwa wanawake wanaokabiliwa na ukatili na ubaguzi wa kijinsia.

Hitimisho

Tanzania mpya yenye usawa wa kijinsia na fursa mbalimbali kwa watoto wa kike zinazowawezesha kutimiza ndoto zao bila vikwazo inawezekana. Hakuna aliyechagua kuzaliwa mwanaume au mwanamke, na hivyo watoto wa kike wasihukumiwe kwa jinsia zao kama wasivyohukumiwa watoto wa kiume. Hii itawezekana ikiwa tutapitia upya sera na sheria, tutafanya uwekezaji katika elimu na afya, kuweka mipango ya uwezeshaji kiuchumi, na kutoa fursa za uongozi kwa wanawake.
Tanzania ya miaka 25 ijayo iwe nchi ambayo kila mtoto wa kike atajivunia kuwa raia wake huku akifurahia fursa mbalimbali za kijamii, kielimu, kiafya, kiuchumi na kiuongozi na hatimaye kumwezesha kutimiza ndoto zake, kuchangia kuleta athari katika jamii na maendeleo katika taifa lake.​