Tiba za nyumbani: Matatizo ya mfumo wa mmeng'enyo wa chakula

Habari za asubuhi wana JF,

Leo nimependelea kushare nanyi baadhi ya tiba za nyumbani za matatizo ya mfumo wa umeng'enyaji chakula ambazo zinaweza kutumika kama huduma ya kwanza au tiba ya kuponya kabisa katika mazingira yetu ya nyumbani.

Sitojikita kuelezea magonjwa kwa ajili ya kutorefusha mada, lakini pia kwa kutarajia kuwa yameelezewa sehemu nyingi humu JF na nje ya hapa.

Bali nitakuwa nikiyaelezea kwa ufupi pale penye ulazima na kwenda moja Kwa moja kwenye kuelezea matibabu yake.

Zikwapi hizo tiba 😳

ziko wapi

Sawa sawa

#1. KUKOSA CHOO (CONSTIPATION)

Hali ya kupata choo mara chache au kupata choo kigumu, au ugumu wa kupitisha choo.

VISABABISHI

Kukosa choo kunatokana na sababu tofauti tofauti ikiwemo :

- Lishe yenye upungufu mkubwa wa nyuzi nyuzi (fibers)

- Unywaji mdogo wa maji.

- Matumizi ya baadhi ya dawa mf. Antibiotics

- Huzuni na msongo wa mawazo.

- Ujauzito kutokana na mabadiliko ya homoni.

- Mwili kukaa muda mrefu bila kujongea

- Bawasiri.

- Na nyinginezo.

Pale sababu ya tatizo inapojulikana inatakiwa itibiwe.

TIBA

(i) ULAJI wa matunda na mboga za majani kwa wingi pamoja na kupunguza ulaji wa nyama na ngano iliyokobolewa.

(ii) KUNYWA maji kwa wingi.

(iii) UWATU (FENUGREEK)
Matumizi ni kijiko cha chai 1-2 mara 2-3 kwa siku kwenye maji vuguvugu

• Upo wa unga na WA mbegu, wa unga ni rahisi zaidi kwa matumizi
• Unapatikana kwenye maduka ya viungo na ya dawa za asili.

ANGALIZO : Haitakiwi kutumika na mjamzito.

- Jitahidi kunywa maji kwa wingi unapotumia uwatu kwa kuwa una kawaida ya kunyonya maji kwa wingi ili kusaidia mjongeo katika mfumo wa chakula.


(iv) UKWAJU (TAMARIND)

Matumizi : Unaweza kutumia kama juisi kwa kadiri ya mahitaji

ANGALIZO : Tumia kiasi, matumizi yaliyopitiliza huweza kuchochea kiungulia/acid reflux


TIBA zifuatazo zinatakiwa kutumika kama chaguo la mwisho kwa tatizo sugu na kwa muda mfupi kwa kuwa huwa zina nguvu sana na zinaweza kusababisha matatizo ya kiafya kama zikitumika kwa muda mrefu.

(v) MAFUTA YA NYONYO (CASTOR OIL)
Matumizi ni 5ml mara 2-3 kwa siku.

USITUMIE zaidi ya siku 8.

ANGALIZO : Haitakiwi kutumika na mjamzito.

(vi) SANA MAKKI (SENNA)
Matumizi : Kutegemeana na maelekezo ya daktari/tabibu wako.

ANGALIZO : Usitumie zaidi ya wiki moja.


• WADAU WOTE MCHANGO WENU NI WENYE KUHITAJIKA.
• MWENYE NYONGEZA, MAREKEBISHO KARIBU SANA.

Mtanisamehe Wana JF ntakapochelewa kupost, ni kutokana na muingiliano wa majukumu mengine.

Nitakuwa nashare Kwa uchache post za tiba za ugonjwa mmoja kila siku 1-3.

Yeyote mwenye maarifa juu ya mada iliyopo mezani anakaribishwa pia.

Surveyor_1 said:

Mtanisamehe Wana JF ntakapochelewa kupost, ni kutokana na muingiliano wa majukumu mengine.

Nitakuwa nashare Kwa uchache post za tiba za ugonjwa mmoja kila siku 1-3.

Yeyote mwenye maarifa juu ya mada iliyopo mezani anakaribishwa pia.

Click to expand...

Sawa

KUELEWA VIDONDA VYA TUMBO

Vidonda vya tumbo ni vidonda kwenye utando wa tumbo, umio la chini, au utumbo mwembamba vinavyosababishwa na kuvimba/kubabuka kutokana na bakteria Helicobacter pylori (H. pylori) na asidi ya tumbo.

AINA ZA VIDONDA VYA TUMBO

(i) Gastric ulcers : Hutokea wakati kidonda kinapotokea kwenye utando wa tumbo (la chakula).

(ii) Duodenal ulcers : Hii hutokea wakati kidonda kinapotokea katika sehemu ya juu ya utumbo mdogo.

(iii) Esophageal ulcers : Aina hii hutokea wakati kidonda kinapotokea kwenye utando wa umio, ambao ni mrija ambao hubeba chakula na vimiminika kutoka kooni hadi kwenye tumbo.

SABABU ZA VIDONDA VYA TUMBO

(i) Maambukizi ya bakteria (HELICOBACTER pylori)

H. pylori ni maambukizi ya bakteria ya kawaida sana ambayo huathiri takriban nusu ya watu duniani kote. Bakteria hawa huishi tumboni mwako. Kwa watu wengi, haionekani kusababisha matatizo yoyote. Lakini wakati mwingine, huongezeka kwa wingi na kusababisha matatizo.

Kadiri wanavyoendelea kuongezeka, hula kwenye utando wa tumbo na kusababisha uvimbe sugu ambao husababisha vidonda vya tumbo.

(ii) NSAIDs (Nonsteroidal anti-inflammatory drugs)

NSAIDs ni dawa za kawaida za kutuliza maumivu, kama vile ibuprofen, naproxen na aspirini. Dawa hizi hukasirisha utando unaolinda ukuta wa tumbo wakati zinapogusana nao, na pia huzuia baadhi ya kemikali zinazolinda na kurekebisha utando huo.

Ikiwa utatumia dawa hizi kwa wingi safu ya ulinzi wa tumbo itadhoofu zaidi na kupelekea kushambuliwa na magonjwa na kemikali za kumeng'enya chakula.

(iii) Tiba ya mionzi

(iv) Saratani ya tumbo

Mitindo ya maisha, kama vile ;

▪️Vyakula vyenye viungo vingi na asidi nyingi.
▪️Matumizi ya pombe yaliyopitiliza.
▪️Kuvuta sigara.
▪️Msongo wa mawazo

haisababishi vidonda vya tumbo. Lakini inaweza kufanya dalili zako kuwa mbaya zaidi ikiwa unavyo kwa sababu vinafanya tumbo kuwa na asidi zaidi.

DALILI ZA VIDONDA VYA TUMBO

▪️Maumivu ya moto au usumbufu kati ya tumbo na mfupa wa kifua. Hali hiyo naweza kuiona haswa tumbo likiwa tupu, kama vile kati ya milo au usiku.

Maumivu yanaweza kudumu kwa dakika chache au saa chache na yanaweza kuja na kwenda kwa siku nyingi au wiki.
▪️Kuhisi kujaa kwa urahisi.
▪️Kutotaka kula kwa sababu ya maumivu
▪️Kiungulia
▪️Reflux ya asidi
▪️Maumivu ya kifua
▪️Uchovu
▪️Kuhisi kuvimbiwa
▪️Ukosefu wa hamu ya kula au kupoteza uzito
▪️Kichefuchefu
▪️Kutapika damu ambayo inaweza kuonekana nyekundu au nyeusi.
▪️Kuwa na damu nyeusi kwenye kinyesi, au kinyesi cheusi.
▪️Kuhisi kizunguzungu au kuzirai.

MATIBABU YA VIDONDA VYA TUMBO

Ikiwa una vidonda vya tumbo, daktari wako atapendekeza mpango wa matibabu kulingana na kile kinachosababisha tatizo.

Kwa kawaida matibabu huhusisha mchanganyiko wa :
▪️Dawa za kuua bakteria wa H. pylori.
▪️Dawa za kuondoa/kupunguza kiwango cha asidi tumboni
▪️Dawa za kupooza utando wa tumbo, kuufunika na kuondoa uvimbe.
▪️Dawa za kudhibiti kuvuja damu kwa ndani.
▪️Dawa za kuharakisha uponyaji asilia wa jeraha .
▪️Dawa za kupunguza gesi tumboni.

Ikiwa kidonda chako kinasababishwa na dawa za kupunguza maumivu, utahitaji kuacha kuzitumia.

KUEPUKANA NA VIDONDA VYA TUMBO

(i) Zuia maambukizi ya H. pylori.
Watu wengi walio na maambukizi ya H. pylori hawafahamu. Unaweza kujua kama unayo kwa kufanya vipimo. Ukifanya hivyo, unaweza kutibu kwa vitendo (kabla ya kusababisha matatizo yoyote).

Madaktari wanafikiri kuwa bakteria hawa huenea kutoka kwa mtu mmoja kwanza kwa mwingine kupitia mate. Pia wanaweza kuenezwa na uchafuzi wa kinyesi wa chakula au maji.

Ili kupunguza uwezekano wa maambukizi ya H. pylori:

▪️Nawa mikono yako mara kwa mara wakati wa mchana kwa maji ya vuguvugu na sabuni.
▪️Osha mikono yako kabla ya kula na baada ya kwenda bafuni. Ikiwa huna sabuni na maji karibu, tumia sanitizer.
▪️Pika nyama na vyakula vingine siku zote.
▪️Kunywa maji ambayo unajua ni safi tu.

(ii) Tumia dawa za kupunguza maumivu (NSAIDs) kama ulivyoelekezwa. Ikiwa una tabia ya kudhibiti maumivu ya kila siku na NSAIDs, hakikisha kuwa hutumii zaidi ya kipimo kilichopendekezwa.

Ukizitumia kwa sababu za kimatibabu, zungumza na mtoa huduma wako kuhusu kupunguza kipimo chako, kubadili dawa au kutumia dawa nyingine pamoja nazo ili kulinda utando wa tumbo lako.

Tumia dawa yako pamoja na chakula. Pia usinywe pombe wakati unatumia dawa hizi.

(iii) Punguza uvutaji sigara, unywaji pombe na dawa zingine zinaweza kufanya vidonda kuwa hatari zaidi.

(iv) Dhibiti mafadhaiko (msongo wa mawazo), kwa kuwa huweza kufanya dalili za vidonda vya tumbo kuwa mbaya zaidi.

Tambua kinachosababisha matatizo na uone jinsi unavyoweza kukabiliana nacho vyema. Kwa mfano, kupata usingizi wa kutosha kunaweza kusaidia katika hilo. Inaweza pia kuongeza mfumo wako wa kinga.

MTAZAMO KUHUSU VIDONDA VYA TUMBO

Vidonda vya tumbo ni ugonjwa wa kawaida, na matibabu sahihi na ya mapema pamoja na mabadiliko katika mtindo wa maisha huweza kusaidia kupona.

Vidonda vingi hupona ndani ya wiki chache. Watu wengi watahitaji dawa kwa muda wa miezi miwili pekee.
Mtoa huduma wako wa afya atafanya vipimo vya ufuatiliaji baada ya matibabu ili kuhakikisha kuwa kidonda kimepona, na maambukizi yote yameisha.

Vidonda vinaweza pia kurudi ikiwa hali zilizosababisha zitaendelea.

Ikiwa unatumia dawa zako kama ulivyoagizwa na kuepuka mambo ambayo yanaweza kuzidisha kidonda, matarajio ni kupona ndani ya wiki chache.

#2. VIDONDA VYA TUMBO

Baadhi ya vyakula, mimea, na virutubisho vinaweza kusaidia mwili wako kukabiliana na bakteria ambao mara nyingi husababisha vidonda vya tumbo. Miongoni mwavyo ni kama vile ;

A. JUISI YA KABICHI (MBICHI)

KAZI ZAKE
▪️Kuondoa/kupunguza asidi tumboni.
▪️Kupambana na bakteria.
▪️Kulinda utando wa tumbo kutokana na madhara.
▪️Kusaidia kupata choo.

MATUMIZI
Lita moja ya juisi kwa siku.

B. KITUNGÚU SAUMU

KAZI ZAKE
▪️Kupunguza maumivu.
▪️Kupambana na bakteria.
▪️Kuondoa uvimbe.
▪️Kuondoa gesi tumboni.
▪️Kusaidia umeng'enyaji wa chakula.
▪️Kuharakisha uponaji wa vidonda.

MATUMIZI
Punje mbili mara tatu kwa siku. AU

Kijiko kidogo (cha unga wa kitunguu) mara mbili kwa siku - kwenye kikombe cha maji vuguvugu.

C. MANJANO

KAZI ZAKE
▪️Kuondoa/kupunguza asidi tumboni.
▪️Kupunguza maumivu.
▪️Kupambana na bakteria.
▪️Kuondoa uvimbe.
▪️Kuondoa gesi tumboni
▪️Kusaidia umeng'enyaji wa chakula
▪️Kulinda utando wa tumbothe kutokana na madhara
▪️Kuharakisha uponaji wa vidonda.

MATUMIZI
Kijiko cha chai (cha unga wa manjano) mara mbili kwa siku - kwenye maji vuguvugu/chai.

D. TANGAWIZI

KAZI ZAKE

▪️Kupunguza maumivu.
▪️Kupambana na bakteria.
▪️Kuondoa uvimbe.
▪️Kuzuia kuvuja damu kwa ndani.
▪️Kuondoa gesi tumboni
▪️Kusaidia umeng'enyaji wa chakula
▪️Kulinda utando wa tumbo kutokana na madhara

MATUMIZI
Kijiko cha chai (cha unga wa tangawizi) mara mbili kwa siku - kwenye maji vuguvugu/chai.