Tulikatikiwa internet juzi: kuna mambo machache ya kuelewa

Habari wanajamvi,

Leo nimepokea ujumbe kutoka Vodacom uwa internet nchini Tanzania imeanza kutangamaa. Juzi, tumekatikiwa mtandao. Najua watu kadhaa waliongeza bundle kwa hofu kuwa wameishiwa, kumbe kilichotokea kilikuwa nje ya uwezo wao.

Leo, ntakupeleka, japo kwa ufupi, nyuma ya pazia kukuelezea kilichotokea, na vipengele vichache vinavyohusu mtandao (internet) na kupatikana/kukatika kwake.

Hivi karibuni Afrika Mashariki ilikumbwa na tatizo kubwa la kukatika kwa intaneti kutokana na hitilafu katika nyaya mbili muhimu za chini ya bahari.

Tukio hili limeonyesha udhaifu wa miundombinu yetu ya kidijitali na umuhimu wa nyaya za chini ya bahari katika maisha yetu ya kila siku. Hebu tuangalie kwa undani zaidi mada hii:

Kuelewa Kukatika kwa Mtandao: Uchunguzi wa Kina kuhusu Nyaya za Chini ya Bahari na Athari Zake kwenye Uunganishaji​

1. Kukatika kwa Mtandao ni Nini?​

Kukatika kwa mtandao, ni upungufu wa huduma za mtandao kikamilifu au kwa sehemu. Kuvurugika kwa nyaya za mawasiliano chini ya bahari ni sababu ya kawaida ya kukatika au kupungua kwa kasi ya mtandao katika maeneo mbalimbali.

Kukatika kunaweza kusababishwa na sababu mbalimbali, ikiwa ni pamoja na:

• Uharibifu wa Miundombinu: Hitilafu katika nyaya, hitilafu za vifaa, au kukatika kwa umeme.
• Mashambulizi ya Mtandaoni: Vitendo viovu vinavyolenga kuharibu mitandao.
• Majanga ya Asili: Matetemeko ya ardhi, dhoruba, au matukio mengine ya asili ambayo huharibu miundombinu.
• Makosa ya Kibinadamu: Ukataji kwa bahati mbaya wakati wa ujenzi au kazi ya matengenezo.

2. Nyaya za Chini ya Bahari Zinasaidiaje Intaneti?
Nyaya za chini ya bahari ndio uti wa mgongo wa intaneti duniani. Nyaya hizi za nyuzinyuzi, zilizowekwa kwenye sakafu ya bahari, hubeba kiasi kikubwa cha data kuvuka mabara. Zinawezesha mawasiliano, uhamishaji wa data, na utendakazi mzuri wa huduma za mtandaoni ambazo tunategemea kila siku.

Hizi nyaya za fiber-optic zilizowekwa chini ya sakafu ya bahari zinatumika kutuma data kati ya mabara. Ni uti wa mgongo wa mtandao wa dunia, zikibeba zaidi ya asilimia 95 ya mawasiliano ya kimataifa, ikiwa ni pamoja na barua pepe, kurasa za wavuti, na simu za video.

3. Nyaya Kuu za Chini ya Bahari Zinazounganisha Afrika Mashariki​

Afrika Mashariki imeunganishwa na mtandao wa dunia kupitia nyaya kadhaa za chini ya bahari, ikiwa ni pamoja na:

• EASSy (Eastern Africa Submarine Cable System): Mfumo wa nyaya wa kilomita 10,000 unaounganisha Afrika Kusini na Sudan na maeneo mengi kati yake.
• SEACOM: Inatoa huduma kando ya pwani ya mashariki na kusini mwa Afrika na kuendelea hadi Ulaya na Asia.
• TEAMS (The East African Marine System).
• LION (Lower Indian Ocean Network).
• DARE1: Huunganisha Afrika Mashariki na Mashariki ya Kati.

4. Aina za Hitilafu katika Nyaya za Chini ya Bahari
Nyaya za chini ya bahari zinaweza kupata hitilafu mbalimbali, ikiwemo:

• Kukatika kwa Nyaya: Uharibifu wa kimwili unaosababishwa na nanga za meli, vifaa vya uvuvi, au majanga ya asili kama vile maporomoko ya ardhi chini ya maji.
• Hitilafu za Vifaa: Matatizo katika vipengele vya kielektroniki ndani ya nyaya.
• Kukatika kwa Umeme: Kukatizwa kwa usambazaji wa umeme kwa mifumo ya nyaya.
• Hitilafu za Programu: Makosa katika programu inayoendesha shughuli za nyaya.
• Nanga: Zinaweza kuathiri nyaya kadhaa.
• Majanga Asilia: Kama vile tetemeko la ardhi, ambalo linaweza kuathiri nyaya nyingi.
• Hitilafu za Shunt: Ambapo ganda la kinga la nyaya limeharibiwa.

5. Kukatika kwa Mtandao Kunakotambulika katika Afrika Tangu 2020​

Kumekuwa na kukatika kadhaa kwa mtandao ambako kumeathiri Afrika tangu 2020, ikiwa ni pamoja na:

• Machi 2024: Mwamba unaoshukiwa chini ya maji karibu na pwani ya Cote d’Ivoire ulisababisha kuvurugika kwa nyaya nyingi za chini ya bahari.
• Agosti 2023: Maporomoko ya chini ya maji karibu na mpaka wa DRC na Angola yaliathiri kasi ya mtandao katika nchi za Afrika Magharibi.
• Aprili 2023: Kukatika kwa nyaya za SEACOM kulikumba nchi kadhaa Afrika Mashariki na Kusini.
• Januari 2022: Kukatika kwa nyaya kulisababisha usumbufu wa huduma za intaneti katika mataifa kadhaa ya Afrika.
• Machi 2020: Hitilafu katika nyaya za EASSy ilisababisha usumbufu mkubwa kote Afrika Mashariki.

Hitimisho: Kutegemea kwetu nyaya za chini ya bahari kunatufanya kuwa katika hatari ya kukatizwa kwa huduma. Ingawa juhudi zinaendelea za kuhuisha mtandao, ni muhimu kuwa na ufahamu wa hatari zinazoweza kutokea na kazi inayoendelea ya kuimarisha miundombinu yetu ya kidijitali.