Udanganyifu wa Demokrasia Katika Nchi za Dunia ya Tatu

[Moaz]

Nchi nyingi za Dunia ya Tatu, hasa barani Afrika, zimekuwa zikidai kuwa zinatumia mfumo wa kidemokrasia, lakini kiuhalisia demokrasia yao ni ya kivuli tu. Wananchi wanaambiwa kuwa wana uhuru wa kuchagua viongozi wao, lakini chaguzi nyingi huchezewa, taasisi za kidemokrasia huwekwa mfukoni mwa watawala, na uhuru wa vyombo vya habari pamoja na haki za kiraia hukandamizwa. Matokeo yake ni kwamba maendeleo ya kweli hayaonekani, huku viongozi wakijificha kwenye mwamvuli wa demokrasia bandia.

Sababu za Kushindwa Kujiletea Maendeleo Halisi​

1. Demokrasia ya Kimageuzi Bila Maudhui
   Nchi nyingi zilipokea mfumo wa kidemokrasia kutoka kwa wakoloni bila kuuelewa kwa undani au kuubadilisha ili uendane na mazingira yao halisi. Mfumo wa vyama vingi, uchaguzi, na mihimili ya dola ulipitishwa lakini haukupewa nguvu ya kweli. Serikali nyingi hutumia vyombo vya dola kudhibiti upinzani na kuhakikisha zinabaki madarakani milele.
2. Uchaguzi wa Kifisadi na wa Kihuni
   Chaguzi nyingi katika nchi za Dunia ya Tatu si za huru wala haki. Wapinzani hudhibitiwa, hufunguliwa mashtaka ya uongo, au hata kuondolewa kwa nguvu. Mfumo wa uchaguzi unajaa rushwa, huku kura zikinunuliwa au matokeo yakibadilishwa. Hatimaye, viongozi hao hao wasio na maono wanaendelea kubaki madarakani, wakikwamisha maendeleo.
3. Viongozi Wanaotanguliza Maslahi Yao
   Wengi wa viongozi wa Afrika si wanasiasa wa kweli bali ni mafisadi waliovaa joho la siasa. Wanaingia madarakani kwa lengo la kujitajirisha na kulinda maslahi yao na ya familia zao. Wanaweka sera zinazowafaidisha wao binafsi badala ya wananchi.
4. Udhaifu wa Taasisi na Utegemezi kwa Nguvu za Kiongozi
   Badala ya kuwa na taasisi imara, nchi nyingi za Dunia ya Tatu zinategemea mtu mmoja – rais – ambaye ndiye anayeamua kila kitu. Hii husababisha siasa za kibinafsi (personality cult), ambapo maendeleo yanategemea mtu mmoja badala ya mfumo thabiti.
5. Udhibiti wa Vyombo vya Habari na Uhuru wa Mawazo
   Vyombo vya habari ni silaha muhimu katika demokrasia, lakini serikali nyingi za Dunia ya Tatu hudhibiti vyombo hivi kwa kuwatisha waandishi wa habari au kuwahonga ili wapotoshe ukweli. Wananchi hukosa nafasi ya kupata habari sahihi na kufanya maamuzi yenye msingi wa maarifa.
6. Ukosefu wa Uwekezaji wa Dhati Katika Elimu na Teknolojia
   Serikali nyingi zinapuuza elimu ya kweli inayoweza kuwaandaa wananchi kuwa wabunifu, wajasiriamali, na wenye fikra huru. Badala yake, elimu inakuzwa kwa njia ya kuwatengeneza watu wa kufuata mfumo wa utii, si watu wanaoweza kupambana na changamoto za dunia ya sasa.
7. Kushindwa Kujitegemea Kiuchumi
   Nchi nyingi bado zinategemea misaada ya nje badala ya kuwekeza katika sekta zinazoweza kuwaletea uhuru wa kiuchumi. Kwa kutegemea misaada, nchi hizi hulazimika kufuata masharti ya mataifa ya Magharibi au taasisi za kifedha kama IMF na World Bank, ambazo mara nyingi haziwasaidii bali zinawanyonya.

Jinsi ya Kujinasua Katika Mfumo Huu wa Kijinga​

1. Kujenga Taasisi Imara Badala ya Kutegemea Watu Binafsi
   Demokrasia ya kweli inategemea taasisi imara zinazofanya kazi kwa misingi ya sheria na uwajibikaji. Nchi zinapaswa kuimarisha mahakama huru, bunge lenye nguvu, na vyombo vya usimamizi vinavyoweza kudhibiti matumizi mabaya ya madaraka.
2. Kubadilisha Mfumo wa Uchaguzi ili Kuwa wa Haki na wa Ukweli
   Vyombo vya usimamizi wa uchaguzi lazima viwe huru na visihodhiwe na serikali. Ni lazima kuwe na mfumo wa uwazi wa kuhesabu kura na kuhakikisha kila raia anaweza kushiriki bila hofu ya kutishwa.
3. Kutoa Elimu ya Kisiasa na Kiuchumi kwa Wananchi
   Wananchi wanapaswa kufundishwa haki zao na jinsi ya kuwawajibisha viongozi wao. Ukombozi wa kweli wa nchi yoyote huanzia kwenye elimu bora inayoamsha fikra za watu.
4. Kuimarisha Uhuru wa Habari na Kujenga Mazingira ya Mawazo Huru
   Vyombo vya habari huru ni msingi wa maendeleo ya demokrasia. Lazima pawepo na mazingira salama kwa waandishi wa habari na wachambuzi wa kisiasa kutoa maoni yao bila hofu ya kutekwa au kushambuliwa.
5. Kujitegemea Kiuchumi
   Nchi za Dunia ya Tatu zinapaswa kuwekeza katika viwanda, kilimo cha kisasa, na teknolojia ili kuondokana na utegemezi wa misaada ya nje. Serikali zinapaswa kuweka mazingira mazuri ya biashara kwa wajasiriamali wazalendo badala ya kuruhusu wageni pekee kunufaika na rasilimali za nchi.
6. Kuhamasisha Viongozi wa Maono na Si Wenye Tamaa
   Demokrasia ya kweli inahitaji viongozi wanaoona mbali, siyo wanasiasa wa kuiba rasilimali za umma. Wananchi wanapaswa kuwatambua na kuwachagua viongozi wanaotanguliza maslahi ya nchi badala ya maslahi yao binafsi.
7. Kushirikisha Vijana Katika Siasa na Maamuzi
   Vijana wengi huachwa nje ya siasa huku wakihimizwa kutumika tu kama wapiga kura. Mfumo wa siasa unapaswa kuwapa nafasi vijana kushiriki kikamilifu katika kufanya maamuzi na kuongoza mabadiliko.

Hitimisho​

Hali ya demokrasia katika nchi nyingi za Dunia ya Tatu ni maigizo tu yanayohakikisha watawala wanabaki madarakani bila kuwajibika kwa wananchi wao. Ili kujinasua katika mtego huu wa kijinga, lazima pawepo na mageuzi makubwa katika mfumo wa siasa, uchumi, na elimu. Wananchi wanapaswa kuamka na kudai demokrasia ya kweli, huku wakipigania uwazi, uwajibikaji, na maendeleo yanayoangalia maslahi ya wengi badala ya wachache walioko madarakani.