Ulinzi imara wa kijamii hujenga jamii yenye usawa na haki ambapo kila mmoja anapata fursa stahiki

[The Sheriff]

Ulinzi duni wa kijamii kwa watu walio katika umri wa kufanya kazi unaweka hatari kubwa na kutishia usalama wao. Hali hii inaathiri maisha yao, ustawi wao na uwezo wao wa kujikimu kimaisha. Kuna sababu kadhaa zinazochangia ulinzi hafifu wa kijamii, ambazo ni pamoja na ukosefu wa huduma za afya, usalama duni wa kazi, ukosefu wa uhakika wa kifedha, na kutokuwepo kwa mifumo ya kijamii ya ulinzi.

Pamoja na umuhimu wa ulinzi wa kijamii kwa kila mmoja, bado inaonekana kuna maeneo mengi ambayo maendeleo yake ni ya taratibu.

Wanawake na Fao la Uzazi
Kwa mujibu wa Ripoti ya Ulinzi wa Kijamii Duniani (The World Social Protection Report: 2020-22), ingawa kusaidia wanawake wanaojifungua kuna faida nzuri katika maendeleo, ni asilimia 44.9 tu ya wanawake wenye watoto wachanga ambao wanapata fao la uzazi. Hii inamaanisha kwamba karibu nusu ya wanawake hao hawapokei msaada wa kifedha au faida nyingine wakati wa kipindi cha uzazi. Hii inaweza kuwa kutokana na ukosefu wa sera na mipango inayofaa, uhaba wa rasilimali, au kutofikia kwa huduma hizo kwa wanawake walio katika mazingira magumu. Hali hii inaweka mzigo mkubwa kwa wanawake na inaweza kuathiri ustawi wao na uwezo wao wa kujikimu kimaisha wakati wa kujifungua na baadaye.

Usalama wa kipato kipindi cha ugonjwa
Katika masuala ya Ugonjwa, ni asilimia moja tu ya watu wanaofanya kazi duniani ambao wanahakikishiwa usalama wa kipato chao kisheria wanapokuwa wagonjwa. Hii inaonesha upungufu mkubwa katika ulinzi wa kijamii kuhusiana na masuala ya afya. Watu wengi wanakabiliwa na hatari ya kupoteza kipato chao wanapougua na kukosa ulinzi wa kutosha kifedha ili kukabiliana na gharama za matibabu na kujikimu wakati wa kupona.

Fao la ulemavu
Ripoti hiyo ambayo inatolewa na Shirika la Kazi Duniani (ILO) pia inasema idadi ya watu wenye ulemavu mkubwa (severe disability) ambao wanapokea fao la ulemavu bado ni ndogo – yaani ni asilimia 33.5 tu. Hii inaoneesha upungufu mkubwa katika kutoa ulinzi wa kijamii kwa watu wenye ulemavu. Hata hivyo, ni muhimu kutambua kwamba kuna nchi kadhaa ambazo zinafanya vizuri kwenye mipango ya fao la ulemavu. Hatua hii ina lengo la kuhakikisha kwamba watu wenye ulemavu wanapata msaada wa kifedha na huduma zingine muhimu wanazohitaji kwa ustawi wao. Mipango hii ya fao la ulemavu inalenga kuboresha hali ya maisha ya watu wenye ulemavu, kuwapa fursa sawa za kushiriki katika jamii, na kuwawezesha kuwa na uhakika wa kifedha.

Malipo ya majeraha yatokanayo na kazi
Lakini pia, ripoti hiyo inabainisha kwamba ni asilimia 35.4 tu ya nguvu kazi duniani ambayo ina upatikanaji mzuri wa malipo kwa ajili ya majeraha yanayotokana na ajali kazini. Hii inaonesha kuwa idadi kubwa ya wafanyakazi hawana ulinzi wa kutosha au fidia wanapopata majeraha au kuumia kazini.

Suala hili ni muhimu sana katika kuhakikisha ustawi na usalama wa wafanyakazi kwani kuwa na uhakika wa huduma stahiki baada ya kupata majeraha ya kazi husaidia kuhakikisha haki za wafanyakazi zinalindwa na kuwezesha mchango wao katika uchumi na jamii kwa ujumla.

Fao la kutokuwa na ajira
Katika suala la ukosefu wa ajira, ripoti ya ILO iaonesha ni asilimia 18.6 tu ya waliopoteza ajira duniani ambao wanapata fao la kutokuwa na ajira. Hii inaonesha kuwa ulinzi wa kijamii kwa wasio na ajira bado ni changamoto kubwa na ni eneo linaloendelezwa kidogo zaidi katika mfumo wa ulinzi wa kijamii.

Fao la kutokuwa na ajira ni muhimu sana katika kulinda kipato na ustawi wasio na ajira. Linawapa msaada wa kifedha na huduma nyingine muhimu wakati wanatafuta ajira mpya. Fao hili linaweza kusaidia katika kumudu huduma za msingi, kuzuia umaskini, na kuwezesha mchakato wa kurudi tena katika ajira.

Uwekezaji kwenye ulinzi wa kijamii
Hata hivyo, ingawa kuna uhitaji mkubwa wa ulinzi wa kijamii, ripoti ya ILO inaonesha kuwa asilimia 3.6 tu ya Pato la Taifa linaelekezwa kwenye ulinzi wa kijamii. Hii inaonesha kuwa kuna pengo kubwa kati ya mahitaji ya ulinzi wa kijamii na rasilimali zilizotengwa kwa ajili yake.

Kutumia asilimia ndogo ya Pato la Taifa kwa ulinzi wa kijamii inaweza kuathiri uwezo wa kutoa huduma na msaada muhimu kwa watu. Hii inaweza kusababisha upungufu wa upatikanaji wa huduma za afya, fao la uzazi, fao la ulemavu, fao la kutokuwa na ajira, na ulinzi katika suala la majeraha ya kazi. Kupungua kwa rasilimali zilizotengwa kwa ulinzi wa kijamii kunaweza pia kuathiri usawa wa kijamii na kusababisha kuongezeka kwa pengo la kipato na umaskini.

Juhudi zinazohitajika
Ni muhimu kwa serikali na wadau wengine kuzingatia umuhimu wa kuongeza uwekezaji katika ulinzi wa kijamii. Hii inaweza kujumuisha kuongeza bajeti za ulinzi wa kijamii, kuimarisha usimamizi wa rasilimali, na kuanzisha sera na mipango madhubuti ya kuongeza upatikanaji wa ulinzi wa kijamii kwa watu wote wenye umri wa kufanya kazi.

Kila mmoja anahitaji ulinzi bora wa kijamii kama binadamu. Ulinzi wa kijamii ni haki ya msingi ya kila mtu na ni sehemu muhimu ya kujenga jamii yenye haki na usawa. Inalenga kutoa msaada na ulinzi kwa watu katika mazingira mbalimbali, iwe ni katika suala la afya, ajira, ulemavu, uzee, au hali zingine zinazohatarisha ustawi wao.