Utapeli wa Mtandaoni umekithiri, chukua tahadhari hizi ili kutambua Links na ujumbe wa maandishi wa kitapeli

[JamiiTalks]

Kwa mujibu wa Ripoti inayowasilisha takwimu za mawasiliano za robo ya tatu ya mwaka wa fedha 2023/2024 ya Mamlaka ya Mawasiliano (TCRA), Mikoa ya Rukwa yenye majaribio 6,861 na Morogoro yenye majaribio 6,126 ya ulaghai mtandaoni ndiyo inayoongoza, ikiwa na zaidi ya theluthi moja ya majaribio yote ya ulaghai nchini. Mbeya (1,625), Dar es Salaam (757) na Tabora (462) zinafuata kwa majaribio ya ulaghai. Mikoa mingine ya Kaskazini Pemba (2), Kusini Unguja (2) na Kusini Pemba (1) ina idadi ndogo ya majaribio.

Mojawapo ya Utapeli wa Mtandaoni ni wa kutumia Ujumbe mfupi (SMS) wa uongo. Ujumbe huo umekusudiwa kutimiza lengo moja: Kukudanganya utoe taarifa zako binafsi. Taarifa hizo zinaweza kuwa taarifa za benki, nywila za sehemu za fedha au nywila ya barua pepe, kulingana na aina ya ujumbe huo wa uongo. Mara tu wahalifu wa mtandaoni wanapopata taarifa hizo, wanaweza kufikia akaunti zako.

Ujumbe wa maandishi wa uongo huwa na mikakati ileile:​

1. Wanatoa msaada wa kifedha usioaminika au zawadi za bahati nasibu.​
2. Wanatoa tahadhari kuhusu matatizo yanayohusiana na pesa, kuanzia uletaji wa mizigo wenye mashaka hadi ankara zisizolipwa.​
3. Wanakujulisha kuhusu mtu aliye katika hali ya dharura - mara nyingi ni mwanafamilia.​
4. Mara nyingi wanaweka Kiunganisho (Link) inayotia mashaka.​

Ikiwa unapokea ujumbe wa maandishi usiotarajiwa unaohitaji maelezo ya kibinafsi huku ukiahidi au kuomba pesa, hili linapaswa kukushtua mara moja.
​

Jinsi ya Kutambua Ujumbe wa Maandishi wa Uongo​

Namna ya Kutambua SMS na Link za Kitapeli​

​

1. Ujumbe Hauna Uhusiano na Wewe​

Kwanza, ujumbe huja kama taarifa isiyotarajiwa, bila kuchochewa na mawasiliano yoyote na biashara au mtu binafsi. Mijadala maarufu ya ulaghai wa ujumbe wa maandishi hujumuisha tatizo la usafirishaji wa kifurushi, ankara isiyolipwa, au zawadi ya shindano.

Unaweza kupuuza ujumbe huo huku unajiuliza maswali machache rahisi: Je, niliagiza kitu ninachosubiri kiwasilishwe? Je, nilishiriki katika shindano lolote? Ikiwa jibu ni hapana, kuna uwezekano mkubwa kwamba ni ujumbe wa uongo.

2. Ujumbe Unakuhitaji Kuchukua Hatua Mara Moja
Ujumbe wa ulaghai unakuhimiza kuchukua hatua mara moja. Wanadai hatua ya haraka kwa sababu moja rahisi: Una uwezekano mdogo wa kuzingatia chaguo zako ikiwa unahisi shinikizo la kuitikia. Hakuna biashara au shirika la serikali litakalodai hatua ya haraka.
​

3. Ujumbe Una Makosa ya Kisarufi na Kisawe​

Ujumbe wa maandishi wa uongo mara nyingi unajumuisha miundo ya sentensi isiyo ya kawaida. Ingawa hii si mara zote, ni ishara ya kawaida ambayo unaweza kuangalia haraka. Ujumbe wa ulaghai mara nyingi hujumuisha; Nafasi zisizo za kawaida kati ya herufi, Sentensi zi, sizokamilika, Sarufi zisizoeleweka na Makosa ya visawe
​

4. Ujumbe Una Taarifa Zisizo Sahihi​

Ujumbe wa udanganyifu unajumuisha taarifa ambazo unaweza kuthibitisha kwa urahisi. Ikiwa unapokea ujumbe kutoka kwa mtu anayesema yuko kwenye hali ya dharura na anahitaji utume pesa, unaweza kuthibitisha hali hiyo kwa kumpigia simu mtu huyo au rafiki wa pamoja.

Unaweza kuthibitisha kama kuna shughuli ya kutiliwa shaka kwenye akaunti yako ya benki kwa kuingia kwenye akaunti yako ya benki mtandaoni kutoka kwenye chanzo salama. Ikiwa kampuni inayojulikana inawasiliana na wewe, wasiliana nao kupitia tovuti yao ili kuthibitisha. Mara zote Kampuni zinazojulikana ambazo wahalifu wa mtandaoni hujifanya kama wao, hawaanzishi mawasiliano yasiyotarajiwa kwa ujumbe wa maandishi ili kuomba taarifa nyeti.
​

5. Namba Isiyotambulika​

Wakati biashara halali inapomtumia mtu ujumbe wa maandishi, namba yake inatambulika na kutambulishwa.​

6. Ujumbe Unatumia Nembo au Taarifa zisiyo Sahihi​

Ujumbe wa ulaghai wakati mwingine huiga majina ya kampuni halali kwenye ujumbe na URL. Kiungo huwa na tofauti ndogo na kile cha kampuni ambayo inajifanya kutoka. Mfano Majina ya tovuti yaliyo na makosa kama vile Ammazon.com badala ya Amazon.com
​

7. Ujumbe Una Links Zinazotia Shaka​

Ingawa baadhi ya kampuni zinaweza kukutumia link iliyofupishwa kwa ujumbe wa maandishi, URL huonesha huduma ya kufupisha iliyotumiwa, kama vile TinyURL au Bit.ly.

Kwa upande mwingine, link inayotia shaka kwa kawaida haitaonesha ishara zozote zinazotambulika za kutumia huduma ya kufupisha URL licha ya kuonesha mfululizo wa herufi zinazofanana. Mfano: bil.ty/scam123

Usibofye link inayotiaa shaka unayoipokea kupitia ujumbe wa maandishi. Kubofya link hiyo kunaweza kupakua programu hatarishi kwenye kifaa chako.

Pia soma: Wizi wa Mtandaoni umekithiri sana, ndugu yangu alinusurika. Weka kisa chako hapa kuokoa mwingine atakayetaka kutapeliwa kama wewe​

 

[Mrhussein]

Jamani mm Nina mchango wangu kidogo kuhusu mbinu ambazo wanatumia matapeli moja wapi ni kukupigia halafu kuanza kukutisha halafu wanakwambia kama ukaongea na Maafisa kutoka TCRA Mamlaka ya mawasiliano halafu wanakwambia tunataka ufuate utaratibu watakaokuambia kama utakwenda kinyume na utaratibu watakaokuambia hatua Kali za kisheria zitachukuliwa dhidi yako kutokana na Jambo hili watu wengine wanaogopa na kufikia mpaka kutaja Siri zao kuhusiana na miamala ya simu mm kama mm nawapa usia nchi yangu kama wanatakiwa wasiwe na khofu kutokana na Jambo hili inaamana wanatakiwa wasitoe Siri yoyote kuhusiana na miamala na waweze kuzirekodi halafu wazifikishe sehemu husika

 

[JamiiTalks]

Jamani mm Nina mchango wangu kidogo kuhusu mbinu ambazo wanatumia matapeli moja wapi ni kukupigia halafu kuanza kukutisha halafu wanakwambia kama ukaongea na Maafisa kutoka TCRA Mamlaka ya mawasiliano halafu wanakwambia tunataka ufuate utaratibu watakaokuambia kama utakwenda kinyume na utaratibu watakaokuambia hatua Kali za kisheria zitachukuliwa dhidi yako kutokana na Jambo hili watu wengine wanaogopa na kufikia mpaka kutaja Siri zao kuhusiana na miamala ya simu mm kama mm nawapa usia nchi yangu kama wanatakiwa wasiwe na khofu kutokana na Jambo hili inaamana wanatakiwa wasitoe Siri yoyote kuhusiana na miamala na waweze kuzirekodi halafu wazifikishe sehemu husika

Ni kweli kabisa Mkuu, njia mojawapo ya utapeli ni kupiga simu. Sasa utatambuaje simu za Kitapeli? Kwa kufuata yafuatayo unaweza kutambua utapeli wa kupigiwa simu
​

1. Mara nyingi anayepiga simu anakuwa na sauti inayoonesha msisitizo au kudai​

Kuwa makini na hali ya haraka na msukumo katika sauti ya mpigaji simu. Matapeli mara nyingi hutumia hofu na wasiwasi kuhusu masuala kama matatizo ya kisheria au matatizo ya akaunti ya benki ili kuwashinikiza waathirika watii.​

2. Mara zote Utapeli wa njia hii utakuomba Taarifa za Siri​

Inaweza kuonekana dhahiri, lakini ishara wazi ya ulaghai wa kutumia simu ni wakati mpigaji simu anapokuomba taarifa za kibinafsi kama vile jina lako, tarehe ya kuzaliwa, anuani, namba za kadi ya benki, au namba ya mfuko wa hifadhi ya Jamii.

3. Tapali mara nyingine hujifanya ni Mtu kutoka Serikali au Taasisi inayoaminika au mtu anayekufahamu na simu anayopiga ni ghafla na ya haraka​

Ukipokea simu kutoka kwa mtu anayejidai kuwa kutoka Serikali, Taasisi inayoaminika, au sehemu nyingine zinazoendana na hizo bila kuwa umeomba kuwasiliana, kuna uwezekano mkubwa kuwa ni ulaghai.

 

[Manyahe]

wenye tamaa ndo hutapeliwa mara nyingi