Rorscharch
JF-Expert Member
- Jul 22, 2013
- 878
- 2,014
Soka ni mchezo unaopendwa zaidi ulimwenguni, lakini je, kweli Afrika ina nafasi sawa katika uwanja huu wa kimataifa? Ukweli mchungu ni kwamba mpira wa miguu umetumiwa kama silaha ya kudhibiti bara la Afrika—kutufanya tuhisi duni, kutudanganya kwamba hatustahili, na kutufanya tuendelee kuwa vibaraka wa Ulaya na Amerika Kusini. Hii ni hila ya kimfumo, mchezo mchafu unaochezwa nje ya uwanja wa soka, lakini athari zake zinatufanya kuwa watazamaji wa kudumu kwenye meza ya matajiri, tukinyemelea makombo yao.
Kufinyangwa kwa Nafasi ya Afrika katika Kombe la Dunia
Tangu Kombe la Dunia lilipoanza mwaka 1930, mataifa ya Afrika yamepewa nafasi chache za kushiriki. Afrika, bara lenye zaidi ya mataifa 54 na idadi ya watu inayokaribia bilioni 1.4, imekuwa ikipewa nafasi za kuchekesha. Kwa miongo kadhaa, Ulaya na Amerika Kusini zimejigawia nafasi nyingi kwa kisingizio cha ‘ubora wa soka’.
Hebu fikiria: Amerika Kusini, bara lenye nchi 10 tu, linawakilishwa na timu sita hadi saba kwenye Kombe la Dunia. Ulaya, lenye nchi 47, mara zote linajikusanyia zaidi ya timu 14, huku Afrika ikiambulia mashimo matano au sita! Katika fainali za 2026, Kombe la Dunia litapanuliwa hadi timu 48, lakini Afrika itapata nafasi tisa tu, huku Ulaya ikijiongezea nafasi 16. Amerika Kusini, yenye idadi ya watu isiyozidi milioni 500, bado inapewa nafasi zaidi ya nusu ya mataifa yake kushiriki. Ni upuuzi wa kiwango gani huu?
Hii si bahati mbaya. Hii ni njama ya muda mrefu. Huu ni mchezo wa kibepari wa soka, ambapo bara lenye nguvu kubwa ya kijamii, kisiasa, na kiuchumi linashushwa hadhi kwa makusudi ili kuendelea kuwa na hali ya utegemezi.
Mikakati ya Kikoloni Katika Soka
Afrika daima imekuwa na vipaji vya kipekee vya soka, lakini vipaji hivyo vinatumika kuimarisha mashindano ya Ulaya na si Afrika yenyewe. Wakoloni wa kisasa hawatumii minyororo tena—badala yake, wanatumia kandanda. Wachezaji wetu bora husafirishwa Ulaya, wakitumikia vilabu vyao kwa jasho na damu, lakini wanapojaribu kurudi kucheza kwa taifa lao, wanapigwa vita.
Hebu kumbuka wakati Jürgen Klopp alipodharau AFCON kwa kuuita “michuano midogo.” Alitaka kusema nini? Kwamba Afrika haina haki ya kuwa na mashindano yake yenyewe? Kwamba vilabu vya Ulaya vinawamiliki wachezaji wa Kiafrika? Kwamba fedha za Ulaya zina thamani zaidi kuliko utaifa wa mwafrika? Ni matusi makubwa, lakini cha kusikitisha ni kwamba Afrika ilimeza tusi hilo na kuendelea kucheza kama kawaida.
Zaidi ya hayo, vilabu vya Ulaya vinaweka masharti ya kijinga kwa wachezaji wa Kiafrika, yakiwemo makubaliano kwamba hawapaswi kucheza katika AFCON. Huu ni utumwa wa kisasa. Wanataka kutumia vipaji vyetu kwa faida yao lakini hawataki tujiimarishe wenyewe.
Afrika Lazima Iamke!
Inatosha! Wakati wa Afrika kuwa kibaraka umeisha. Tunahitaji kufanya yafuatayo:
1. Tudai uwakilishi wa haki – Afrika haipaswi kuridhika na nafasi chache tunazopewa kwenye Kombe la Dunia. Ikiwa mashindano haya yanapaswa kuwa "Kombe la Dunia," basi bara lenye idadi kubwa zaidi ya watu linapaswa kuwa na uwakilishi wa maana. Tunapaswa kudai angalau nafasi 20, si hizo tisa za aibu tulizopewa.
2. Tutumie kura zetu FIFA kama silaha – Afrika ina kura 54 ndani ya FIFA. Hakuna rais wa FIFA anayeweza kushinda bila kura za Afrika. Tuna nguvu, lakini kwa nini hatuitumii? Tunapaswa kutumia kura zetu kama silaha ya kisiasa, kuhakikisha tunapata faida sawa kwenye soka la kimataifa.
3. Tujenge ligi zetu wenyewe – Tunapaswa kuwekeza katika miundombinu ya soka barani Afrika, kuimarisha ligi zetu ili wachezaji wetu wabaki hapa na si kupelekwa Ulaya kama bidhaa. Kama Ulaya inapata pesa kutokana na wachezaji wa Kiafrika, basi ni wazi kwamba tungeweza kutengeneza utajiri mkubwa zaidi kama tungewekeza kwetu wenyewe.
4. Tuache unafiki na uoga – Afrika inapaswa kusimama na kusema ukweli bila woga. Hili si suala la "kujilinganisha na Ulaya" au "kuwa na uvumilivu." Ni suala la haki. Mbona mataifa ya Amerika Kusini yana haki ya kuwa na nafasi nyingi kuliko Afrika? Mbona Ulaya inajigawia nafasi zaidi? Huu ni mchezo wa kibaguzi, na tunapaswa kuukomesha.
Mwisho wa Udhalilishaji
Hatuwezi kuendelea kuwa vibaraka wa FIFA na UEFA milele. Soka ni zaidi ya mchezo—ni silaha ya kudhibiti hadhi za mataifa duniani. Ni wakati wa Afrika kupambana ili kutambuliwa kama mshiriki wa kweli katika soka la kimataifa.
Hatuhitaji huruma, hatuhitaji upendeleo—tunadai haki yetu. Na kama hatutapewa kwa hiari, basi tunapaswa kuitwaa kwa nguvu zetu. Afrika ni ngome ya vipaji vya soka, na kama hatutasimama kudai heshima yetu, basi tutajilaumu wenyewe kwa kuendelea kupigwa teke kama mpira unaochezwa na mabwana wa zamani wa kikoloni. Inatosha!
Kufinyangwa kwa Nafasi ya Afrika katika Kombe la Dunia
Tangu Kombe la Dunia lilipoanza mwaka 1930, mataifa ya Afrika yamepewa nafasi chache za kushiriki. Afrika, bara lenye zaidi ya mataifa 54 na idadi ya watu inayokaribia bilioni 1.4, imekuwa ikipewa nafasi za kuchekesha. Kwa miongo kadhaa, Ulaya na Amerika Kusini zimejigawia nafasi nyingi kwa kisingizio cha ‘ubora wa soka’.
Hebu fikiria: Amerika Kusini, bara lenye nchi 10 tu, linawakilishwa na timu sita hadi saba kwenye Kombe la Dunia. Ulaya, lenye nchi 47, mara zote linajikusanyia zaidi ya timu 14, huku Afrika ikiambulia mashimo matano au sita! Katika fainali za 2026, Kombe la Dunia litapanuliwa hadi timu 48, lakini Afrika itapata nafasi tisa tu, huku Ulaya ikijiongezea nafasi 16. Amerika Kusini, yenye idadi ya watu isiyozidi milioni 500, bado inapewa nafasi zaidi ya nusu ya mataifa yake kushiriki. Ni upuuzi wa kiwango gani huu?
Hii si bahati mbaya. Hii ni njama ya muda mrefu. Huu ni mchezo wa kibepari wa soka, ambapo bara lenye nguvu kubwa ya kijamii, kisiasa, na kiuchumi linashushwa hadhi kwa makusudi ili kuendelea kuwa na hali ya utegemezi.
Mikakati ya Kikoloni Katika Soka
Afrika daima imekuwa na vipaji vya kipekee vya soka, lakini vipaji hivyo vinatumika kuimarisha mashindano ya Ulaya na si Afrika yenyewe. Wakoloni wa kisasa hawatumii minyororo tena—badala yake, wanatumia kandanda. Wachezaji wetu bora husafirishwa Ulaya, wakitumikia vilabu vyao kwa jasho na damu, lakini wanapojaribu kurudi kucheza kwa taifa lao, wanapigwa vita.
Hebu kumbuka wakati Jürgen Klopp alipodharau AFCON kwa kuuita “michuano midogo.” Alitaka kusema nini? Kwamba Afrika haina haki ya kuwa na mashindano yake yenyewe? Kwamba vilabu vya Ulaya vinawamiliki wachezaji wa Kiafrika? Kwamba fedha za Ulaya zina thamani zaidi kuliko utaifa wa mwafrika? Ni matusi makubwa, lakini cha kusikitisha ni kwamba Afrika ilimeza tusi hilo na kuendelea kucheza kama kawaida.
Zaidi ya hayo, vilabu vya Ulaya vinaweka masharti ya kijinga kwa wachezaji wa Kiafrika, yakiwemo makubaliano kwamba hawapaswi kucheza katika AFCON. Huu ni utumwa wa kisasa. Wanataka kutumia vipaji vyetu kwa faida yao lakini hawataki tujiimarishe wenyewe.
Afrika Lazima Iamke!
Inatosha! Wakati wa Afrika kuwa kibaraka umeisha. Tunahitaji kufanya yafuatayo:
1. Tudai uwakilishi wa haki – Afrika haipaswi kuridhika na nafasi chache tunazopewa kwenye Kombe la Dunia. Ikiwa mashindano haya yanapaswa kuwa "Kombe la Dunia," basi bara lenye idadi kubwa zaidi ya watu linapaswa kuwa na uwakilishi wa maana. Tunapaswa kudai angalau nafasi 20, si hizo tisa za aibu tulizopewa.
2. Tutumie kura zetu FIFA kama silaha – Afrika ina kura 54 ndani ya FIFA. Hakuna rais wa FIFA anayeweza kushinda bila kura za Afrika. Tuna nguvu, lakini kwa nini hatuitumii? Tunapaswa kutumia kura zetu kama silaha ya kisiasa, kuhakikisha tunapata faida sawa kwenye soka la kimataifa.
3. Tujenge ligi zetu wenyewe – Tunapaswa kuwekeza katika miundombinu ya soka barani Afrika, kuimarisha ligi zetu ili wachezaji wetu wabaki hapa na si kupelekwa Ulaya kama bidhaa. Kama Ulaya inapata pesa kutokana na wachezaji wa Kiafrika, basi ni wazi kwamba tungeweza kutengeneza utajiri mkubwa zaidi kama tungewekeza kwetu wenyewe.
4. Tuache unafiki na uoga – Afrika inapaswa kusimama na kusema ukweli bila woga. Hili si suala la "kujilinganisha na Ulaya" au "kuwa na uvumilivu." Ni suala la haki. Mbona mataifa ya Amerika Kusini yana haki ya kuwa na nafasi nyingi kuliko Afrika? Mbona Ulaya inajigawia nafasi zaidi? Huu ni mchezo wa kibaguzi, na tunapaswa kuukomesha.
Mwisho wa Udhalilishaji
Hatuwezi kuendelea kuwa vibaraka wa FIFA na UEFA milele. Soka ni zaidi ya mchezo—ni silaha ya kudhibiti hadhi za mataifa duniani. Ni wakati wa Afrika kupambana ili kutambuliwa kama mshiriki wa kweli katika soka la kimataifa.
Hatuhitaji huruma, hatuhitaji upendeleo—tunadai haki yetu. Na kama hatutapewa kwa hiari, basi tunapaswa kuitwaa kwa nguvu zetu. Afrika ni ngome ya vipaji vya soka, na kama hatutasimama kudai heshima yetu, basi tutajilaumu wenyewe kwa kuendelea kupigwa teke kama mpira unaochezwa na mabwana wa zamani wa kikoloni. Inatosha!
