Swali na hoja nzuri ila kuwatoa moja kwa moja South Africa na Egypt kama nchi ambazo walau zimeweza kubalance maeneo yote mawili ni kukosea.
Hili niliwahi kuliongelea hapa:
Uko sahihi kabisa. Ni kosa kubwa hiki kinachofanyika. Nchi zinazojitambua hauwezi kuona wanafanya kitu kama hiki. Hakuna anayejua hata klabu moja ya Senegal ila timu zao zote za taifa kuanzia za chipukizi zinaongoza kwa mataji Africa na duniani na kwenye ranking ni wa pili Afrika. Morocco ndiyo wanapiga kote kote vilabu na taifa ila sidhani kama serikali imeweka mkono wake moja kwa moja kwenye vilabu zaidi ya kuweka sera na mazingira wezeshi.
Pia nadhani kuna wachezaji wakikumbushwa wanapigania taifa lingine na siyo club wanayochezea wanaweza kukwazika. Ndiyo maana unaona baadhi ya wakongo wanapepea bendera zao uwanjani wakati wanachezea vilabu vya nje.
Kwenye mjadala huu unaweza kugawa mataifa ya Africa katika makundi manne:
1. Timu ya taifa bora, vilabu hovyo - Nigeria, Cameroon, Senegal, Ghana
2. Timu ya taifa hovyo, vilabu bora - Tanzania
3. Timu ya taifa bora, vilabu bora - Morocco, Egypt, South Africa
4. Nchi zinazojitahidi kubalance - Algeria, Angola, Ivory Coast, DRC
Nchi zenye timu bora za taifa ila vilabu vibovu zinaathirika na uwekezaji mdogo kwenye ligi ya ndani na historia ya muda mrefu ya kuuza vipaji nje kwa hiyo wachezaji wanauzwa nje wakiwa bado wadogo sana.
Ili uweze kufaidika katika maeneo yote mawili kama Morocco inabidi uwe na uwekezaji wa kutosha katika ligi ya ndani na pia uwe na mfumo nzuri wa kuzalisha na kuuza vipaji nje na/au kuwa na diaspora wengi watakaozaa wachezaji wenye vinasaba vya nchi yako.
Nchi kama Tanzania tunajitahidi kwenye uwekezaji wa ligi ya ndani unaotoa timu kama Simba na Yanga zenye ushindani ila tumechelewa kuwa na mfumo wa kuzalisha wachezaji na kuwauza nje wakiwa wadogo sana na pia diaspora wetu hawajaona faida ya kuzalisha na kukuza vijana wenye vipaji vya soka ambao wangekuja kutusaidia (tatizo la uraia pacha linaweza kuchangia).