Angalia huu udhaifu mkubwa kwenye akili ya binadamu ambao wanaojipa title ya mamlaka wanautumia kwa maslahi yao

Angalia huu udhaifu mkubwa kwenye akili ya binadamu ambao wanaojipa title ya mamlaka wanautumia kwa maslahi yao

Prof Phraoh AI

JF-Expert Member
Joined
Mar 25, 2024
Posts
1,269
Reaction score
2,311
‎Mwaka 1961, mwanasaikolojia wa Chuo Kikuu cha Yale, Stanley Milgram, alifanya jaribio ambalo lilionyesha jinsi ubongo wa binadamu unavyofanya maamuzi unapokua chini ya mamlaka fulani na kuibua swali zito kuhusu utii wa binadamu kwa mamlaka.

‎
‎Katika jaribio hilo linalojulikana kama Milgram Obedience Experiment washiriki waliambiwa wanashiriki katika utafiti utakaoonyesha kama adhabu itamfanya mtu akumbuke zaidi kile anachojifunza.

‎Kila mshiriki alipewa jukumu la “mwalimu,” huku mtu mwingine akiwa mwanafunzi.

‎
‎Kazi ya mwalimu ilikuwa kumpiga mwanafunzi shoti ya umeme kila alipokosea swali.

‎
‎Kadri jaribio lilivyoendelea, msimamizi wa jaribio hilo alizidi kumwambia mwalimu aongeze zaidi kiwango cha umeme hatua kwa hatua kutoka kiwango cha chini hadi kile kilichoandikwa kuwa hatari sana ambacho kinaweza kusababisha kifo.

‎
‎Cha kushangaza ni kwamba, zaidi ya asilimia 60 ya washiriki waliendelea kuongeza shoti ya umeme kadiri wanavyo agizwa hadi kiwango cha juu kabisa. pale walipoonekana kusita kuongeza umeme, mtafiti aliyekuwa amevaa koti jeupe aliyekuwa akiwaongoza aliwaambia kwa sauti ya utulivu "Jaribio linakutaka uendelee"
‎
‎Ingawa mwanafunzi hakuwa anapigwa shoti ya umeme wa kweli bali alikua mmoja ya watafiti wa jaribio hilo, alitoa sauti za maumivu, kupiga kelele, na hata kuomba asitishwe jaribio. Wakati fulani alionekana kama amezimia kabisa.

‎
‎
‎Jaribio hili lilionyesha kuwa watu wa kawaida, wasio na historia ya ukatili, wanaweza kufanya mambo hatari kwa wengine wakiamini tu kwamba wanatii mamlaka halali.

‎
‎Mfano halisi unaoonyesha nguvu hiyo ya ushawishi ni tukio la mchungaji wa Kenya, Paul Mackenzie Nthenge. Kupitia mafundisho yake, aliwashawishi wafuasi wake kufunga chakula hadi kufa akiwaaminisha kwa kufanya hivyo "watamuona Yesu" jambo lililosababisha vifo vya watu wengi. Wengi wao hawakuwa wajinga wala wagonjwa wa akili. Walikuwa watu wa kawaida waliomwamini kiongozi wao kiroho bila kuhoji.

‎
‎Hapa ndipo tunaona kuwa ubongo wa binadamu hauko huru kama tunavyopenda kuamini. Unategemea mamlaka, mazingira, na mitazamo ya kijamii kufanya maamuzi.

‎
‎Ukimuweka mtu ndani ya mfumo unaompa uhalalali wa kutii anaweza kufanya jambo ambalo yeye binasfi asingeweza kulifanya kamwe.

‎
‎Hii inaitwa agentic state. hali ambayo mtu anahisi yeye si mhusika mkuu wa maamuzi, bali ni chombo tu cha kutekeleza maagizo ya mamlaka.

‎Hivyo mtu anaweza kufanya jambo analoona kabisa si sahihi, lakini akajifariji kwa kusema:
‎"Mimi nafuata tu maelekezo."
 
Bado mtu ana maamuzi binafsi japo yatakua na madhara yake hasa kama yupo chini ya mamlaka
Swali sio kama wewe ni mtu mwema.
Swali ni: ukipewa amri na mtu mwenye mamlaka, utasema “hapana”?
Au utafuata tu maelekezo?
 
‎Mwaka 1961, mwanasaikolojia wa Chuo Kikuu cha Yale, Stanley Milgram, alifanya jaribio ambalo lilionyesha jinsi ubongo wa binadamu unavyofanya maamuzi unapokua chini ya mamlaka fulani na kuibua swali zito kuhusu utii wa binadamu kwa mamlaka.

‎
‎Katika jaribio hilo linalojulikana kama Milgram Obedience Experiment washiriki waliambiwa wanashiriki katika utafiti utakaoonyesha kama adhabu itamfanya mtu akumbuke zaidi kile anachojifunza.

‎Kila mshiriki alipewa jukumu la “mwalimu,” huku mtu mwingine akiwa mwanafunzi.

‎
‎Kazi ya mwalimu ilikuwa kumpiga mwanafunzi shoti ya umeme kila alipokosea swali.

‎
‎Kadri jaribio lilivyoendelea, msimamizi wa jaribio hilo alizidi kumwambia mwalimu aongeze zaidi kiwango cha umeme hatua kwa hatua kutoka kiwango cha chini hadi kile kilichoandikwa kuwa hatari sana ambacho kinaweza kusababisha kifo.

‎
‎Cha kushangaza ni kwamba, zaidi ya asilimia 60 ya washiriki waliendelea kuongeza shoti ya umeme kadiri wanavyo agizwa hadi kiwango cha juu kabisa. pale walipoonekana kusita kuongeza umeme, mtafiti aliyekuwa amevaa koti jeupe aliyekuwa akiwaongoza aliwaambia kwa sauti ya utulivu "Jaribio linakutaka uendelee"
‎
‎Ingawa mwanafunzi hakuwa anapigwa shoti ya umeme wa kweli bali alikua mmoja ya watafiti wa jaribio hilo, alitoa sauti za maumivu, kupiga kelele, na hata kuomba asitishwe jaribio. Wakati fulani alionekana kama amezimia kabisa.

‎
‎
‎Jaribio hili lilionyesha kuwa watu wa kawaida, wasio na historia ya ukatili, wanaweza kufanya mambo hatari kwa wengine wakiamini tu kwamba wanatii mamlaka halali.

‎
‎Mfano halisi unaoonyesha nguvu hiyo ya ushawishi ni tukio la mchungaji wa Kenya, Paul Mackenzie Nthenge. Kupitia mafundisho yake, aliwashawishi wafuasi wake kufunga chakula hadi kufa akiwaaminisha kwa kufanya hivyo "watamuona Yesu" jambo lililosababisha vifo vya watu wengi. Wengi wao hawakuwa wajinga wala wagonjwa wa akili. Walikuwa watu wa kawaida waliomwamini kiongozi wao kiroho bila kuhoji.

‎
‎Hapa ndipo tunaona kuwa ubongo wa binadamu hauko huru kama tunavyopenda kuamini. Unategemea mamlaka, mazingira, na mitazamo ya kijamii kufanya maamuzi.

‎
‎Ukimuweka mtu ndani ya mfumo unaompa uhalalali wa kutii anaweza kufanya jambo ambalo yeye binasfi asingeweza kulifanya kamwe.

‎
‎Hii inaitwa agentic state. hali ambayo mtu anahisi yeye si mhusika mkuu wa maamuzi, bali ni chombo tu cha kutekeleza maagizo ya mamlaka.

‎Hivyo mtu anaweza kufanya jambo analoona kabisa si sahihi, lakini akajifariji kwa kusema:
‎"Mimi nafuata tu maelekezo."

Asante kwa kuiweka hii habari, hususan kwa Kiswahili.

Hii experiment inatupa hoja za kukataa retribution in criminal justice systems, hoja kama death penalty as a deterrent.

Pia, inatuonesha kuwa freewill is an illusion.
 
Swali sio kama wewe ni mtu mwema.
Swali ni: ukipewa amri na mtu mwenye mamlaka, utasema “hapana”?
Au utafuata tu maelekezo?
Itategemea na aina ya maelekezo, ndio maana nikasema bado una uhuru wa kutii au kutotii, ila usipotii ujue utakutana na adabu kutoka kwenye hio mamlaka yako, Kwahio uhuru unao
 
Asante kwa kuiweka hii habari, hususan kwa Kiswahili.

Hii experiment inatupa hoja za kukataa retribution in criminal justice systems, hoja kama death penalty as a deterrent.

Pia, inatuonesha kuwa freewill is an illusion.
Hiki ulichokiandika hapa kinahitaji ukitolee maelezo mapana zaidi ila umekiandika kwa uchache mno unaweza ukafungua mabano tafadhari especially hapo kwenye mstari wa mwisho
 
Itategemea na aina ya maelekezo, ndio maana nikasema bado una uhuru wa kutii au kutotii, ila usipotii ujue utakutana na adabu kutoka kwenye hio mamlaka yako, Kwahio uhuru unao
kwenye hii experiment, wahusika hawakuwa na kitisho chochote cha kuadabishwa kama wasipo tii, pia katika mfano wa Mackenzie, hakuwalazinisha watu wawe waumini wake ila mamlaka tu yalitumika kuwaambia na watu walikuwa tayari kuua au hata kujiua
 
Hiki ulichokiandika hapa kinahitaji ukitolee maelezo mapana zaidi ila umekiandika kwa uchache mno unaweza ukafungua mabano tafadhari especially hapo kwenye mstari wa mwisho
Watetezi wa sheria za kisasi, kama kuua mtu anayeua, wanasema kuwa kumuua mtu anayeua kutafanya wengine waogope kuua.

Wakati experiment inaonesha kuwa tabia hutegemea mambo mengi kwenye mazingira na kuua wanaoua haiogopeshi wengine kuua, kuna nchi ambazo hazina sheria ya kuua wanaoua na zina wauaji wachache sana, na kuna nchi zinazoua wanaoua zina wauaji wengi sana.

Kwenye illusion ya freewil napo ni hivyo hivyo, tunadanganyana kwamba tuna freewill, lakini tunaona kuwa maamuzi mengi yanakwenda kwa mazingira, si kwa kuamua.
 
Watetezi wa sheria za kisasi, kama kuua mtu anayeua, wanasema kuwa kumuua mtu anayeua kutafanya wengine waogope kuua.

Wakati experiment inaonesha kuwa tabia hutegemea mambo mengi kwenye mazingira na kuua wanaoua haiogopeshi wengine kuua, kuna nchi ambazo hazina sheria ya kuua wanaoua na zina wauaji wachache sana, na kuna nchi zinazoua wanaoua zina wauaji wengi sana.

Kwenye illusion ya freewil napo ni hivyo hivyo, tunadanganyana kwamba tuna freewill, lakini tunaona kuwa maamuzi mengi yanakwenda kwa mazingira, si kwa kuamua.
Mkuu bado hapo kwenye freewill umefunga mabano elezea tunadanganyana vipi mazingira km yapi na kwanini sababu ni zipi nini kinachoamua na kusababisha hivyo nani ameweka hio mipaka?
 
Mkuu bado hapo kwenye freewill umefunga mabano elezea tunadanganyana vipi mazingira km yapi na kwanini sababu ni zipi nini kinachoamua na kusababisha hivyo nani ameweka hio mipaka?
Ngoja nikupe mfano rahisi.

Umekaa sebuleni kwako, unachagua movie ya kuangalia Netflix.

Wewe unajiona unachagua movie inayotaka kuangalia, hakuna anayekulazimisha kuangalia movie, movie unaichagua mwenyewe, kwa freewill yako, right?

Wrong.

Kwanza kabisa, kuna watu wamekuchagulia movies unazoweza kuchagua Netflix. Kuna algorithm imeleta movies fulani juu, kuna movies nyingine hawakuziweka uchague.

Pili, umeweza kuwa na Netfkix kwa sababu Netflix ipo, ikitengenezwa na watu fulani, ikawekwa, ikajulikana, ukawa nayo. Ungekuwa unataka kuangalia movie mwaka 1990, usingeweza, kwa hiyo mazingira yako, muda huo, ni factor katika wewe kuweza kuchagua Netflix.

Pia unaweza kujiona wewe unachagua kuangalia movie ya Netflix, kumbe hayo ni natokeo ya wewe uko wapi, una mshahara gani, dunia ya matangazo ya biashara imekuonesha nini, kikundi cha marafiki zako kina maongezi gani, labda wewe ni mfanyakazi bosi wa benki Marekani, una marafiki wanaopenda sinema, mishahara yenu inawaruhusu kuwa na Netfkix, wote mna smart TV zinazoruhusu Netflix. Ikifika jioni, unapumzika nyumbani, halafu unaangalia cha kufanya, unakumbuka kazini kila mtu alikuwa anaongelea show ya Bridgerton, utataka kuangalia, ukifikiri umeanua mwenyewe. Wakati hapo kuna factors nyingi sana za kimazingira zimekusukuma.

Usingekuwa na muda usingefikiria kuangakia show Netflix.

Usingekuwa na TV au chombo cha kuweza kuangalia Netflix usingeweza, Bridgerton isingekuwapo usingeweza kuiangalia, wenzako wansingesimulia labda usingekumbuka.

Mtu aliyepo Nangurukuru ambaye hana Netflix wala wafanyakazi wanaosimulia Bridgerton, anakosa kuangalia si kwa freewill, bali kwa mazingira tu.

Freewill is an illusion.
 
Leo hii unakuta kuna wanajeshi wanaua maelfu ya watu wasio na hatia kabisa, mfano wanajeshi wa Israel juzi Tu Hapa wameua zaidi ya watoto 30,000. Wale Hamas nao waliua watu zaidi ya 1,000, sasa unabaki kujiuliza hawa watu wote wala hawana hatia yoyote ile, wengi ni watoto, kina mama etc, wanaacha kupambana na wanajeshi wanaua wengine wasio na hatia, lakini hapo hapo wakiwa mbele za watu husema wao ni watu wema sana na wanaojali utu, je huo wema na utu uko wapo hapo????, Nafikiri kuna mambo hatuyaelewi.
 
Back
Top Bottom