Power Balance , Kazi kubwa kwa CHADEMA ya sasa . Ni ukweli kwamba CHADEMA ni chama kikubwa cha pili kwa Tanzania ukiachana na CCM ambayo ni chama kikubwa na cha pili Afrika kwa utajiri wake ukiachana na ANC ya Afrika Kusini .
Transformation iliyotokea kuanzia mwaka 2000 mpaka 2015 , yaani miaka 15 ya kufanya siasa , CHADEMA ilijizolea umaarufu mkubwa na kufanikiwa kushawishi vijana wengi na wasomi kuhusu sera zake , wanasiasa wengi vijana walipenda namna makamanda wa CHADEMA walivyokuwa na uwezo mkubwa wa kujenga hoja , kuzitetea na kuzisimamia kiasi cha kuwafanya watu kuona ni farahi kuwa wanachadema.
Ukiachana na mambo yaliyotokea mwaka 2015-2021. (Wakati wa Giza)
CHADEMA imekua na kuwa na watu wenye nguvu na ushawishi mkubwa ndani ya chama na nje ya chama , na kukua kwake kuna matokeo chanya na hasi endapo taasisi haitakuwa imara hasa kwenye katiba yake na utamaduni wake , mfano mzuri naweza kusema kuwa katiba ya CHADEMA ina mapungufu mengi na mojawapo ni kuto kuweka ukomo wa madaraka katika nafasi za uongozi , na walioweka hii basi walikuwa sio watu waliopevuka sana kuhusu siasa na uongozi na walichelewa kurekebisha hii mpaka madhara yanatokea.
uongozi wowote usipokuwa na ukomo ni rahisi kutengeneza udikteta wa mfumo na hii iko dhahiri kabisa ambapo viongozi wengi wanabadilisha katiba ili wawe wafalme halali wa kidemokrasia , mambo amabyo sio sawa . walioweka hii kwa CHADEMA hawakuwa na uwezo mkubwa wa ku predict kukua kwake na madhara yake
Migogoro ni jambo la kawaida , lakini inapotokea inaweza kuwa hatari kuua chama au kukijenga , na hii inatokana na namna ambayo Migogoro inatawaliwa
Tuangalie mfano mzuri wa Migogoro ndani ya Chama cha ANC cha Afrika Kusini kati Nelson Mandela , Chris Hani , Thabo Mbeki , Oliva Thambo na Joe Slovo . Hawa jamaa kuna ambao walikuwa wanaamini kwenye maridhiano na serikali ya makaburu na wale ambao walikuwa wanaamini katika vita na kisasi .
Pili kuna ambao walikuwa wanaamini kwenye ujamaa na wengine kwenye ubepari , na migogoro hii huwa inatokea kipindi ambacho chama au kundi linakaribia kushindi au kipindi ambacho ANC ilikuwa na ushawishi mkubwa ndani na nje ya serikali ya Afrika Kusini
Hapa kuna mifano ya migogoro ya ndani ya ANC iliyotokea katika historia yake kabla ya uchaguzi wa 1994, pamoja na majina ya viongozi waliokuwa katika mvutano na jinsi migogoro hiyo ilivyoshughulikiwa:
1. Migogoro ya Mapambano ya Silaha vs. Majadiliano
Wahusika Wakuu: Nelson Mandela, Chris Hani, Joe Slovo, Oliver Tambo , Mwaka: Miaka ya 1980 na mwanzoni mwa 1990
Tatizo: Kulikuwa na mvutano kati ya viongozi waliotaka kuendeleza mapambano ya silaha dhidi ya apartheid, kama Chris Hani (kiongozi wa Umkhonto we Sizwe - MK), na wale waliotaka majadiliano na serikali ya apartheid, kama Nelson Mandela na Oliver Tambo.
Mfano: Chris Hani, akiwa mwakilishi wa mkakati wa kijeshi, aliona baadhi ya hatua za Mandela za kufungua mazungumzo na serikali ya De Klerk kama kujisalimisha.
Suluhisho: Mandela alifanikiwa kushawishi kwamba majadiliano yalikuwa njia bora zaidi ya kufikia demokrasia, akitumia ushawishi wake kuunganisha pande zote.
2. Mgongano kati ya Viongozi wa Ndani na Wale wa Uhamishoni
Wahusika Wakuu: Oliver Tambo, Thabo Mbeki, Chris Hani, Cyril Ramaphosa , Mwaka: Miaka ya 1980 hadi 1990
Tatizo: Viongozi waliokuwa uhamishoni, kama Oliver Tambo na Thabo Mbeki, walionekana kutokuwa na uelewa wa hali halisi ya vita vya ukombozi ndani ya Afrika Kusini. Viongozi waliobaki nchini, kama Chris Hani na Cyril Ramaphosa, walihisi kuwa maamuzi yaliyofanywa nje ya nchi hayakuwa yanazingatia uhalisia wa matatizo.
Mfano: Hii ilisababisha hali ya mashaka juu ya uongozi wa ANC, hasa baada ya viongozi wa ndani kama Ramaphosa kuonyesha umahiri mkubwa wa kuhamasisha harakati za wafanyakazi kupitia COSATU.
Suluhisho: Mkutano wa ANC National Conference wa 1991 uliwakutanisha viongozi wote, na ulifanikisha mjadala wa wazi ambao ulisaidia kuondoa migawanyiko hiyo.
3. Tofauti za Kiitikadi: Ubepari dhidi ya Ujamaa
Wahusika Wakuu: Thabo Mbeki, Joe Slovo, Chris Hani , Mwaka: Miaka ya 1980 na mwanzoni mwa 1990
Tatizo: ANC ilikuwa na mgawanyiko kati ya wale waliotaka kufuata itikadi ya kijamaa (hasa wale wa South African Communist Party - SACP kama Joe Slovo) na wale waliotaka sera za ubepari wa kijamii (kama Thabo Mbeki) ili kuvutia wawekezaji wa kimataifa.
Mfano: Joe Slovo alisisitiza umuhimu wa utaifishaji wa rasilimali, wakati Thabo Mbeki alionekana kuelekeza sera za ANC zaidi kwenye uchumi wa soko huria ili kulinda uthabiti wa nchi baada ya apartheid.
Suluhisho: ANC ilipitisha sera ya uchumi mchanganyiko (mixed economy) kupitia makubaliano yaliyofikiwa katika Mpango wa Ujenzi na Maendeleo (Reconstruction and Development Programme - RDP).
4. Mgogoro wa Umiliki wa Uongozi kati ya Nelson Mandela na Winnie Mandela
Wahusika Wakuu: Nelson Mandela, Winnie Mandela
Mwaka: Mwishoni mwa miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990
Tatizo: Winnie Mandela, mke wa Nelson Mandela, alihusishwa na vitendo vya ukatili kupitia Mandela United Football Club, ambao ulitajwa kuwa kundi la vurugu. Nelson Mandela alipinga vitendo hivyo, akiona kuwa viliharibu taswira ya ANC.
Mfano: Hali hii ilizua mgawanyiko mkubwa miongoni mwa wanachama wa ANC, baadhi wakimuunga mkono Winnie kwa nguvu yake ya harakati, huku wengine wakimuunga mkono Nelson kwa utulivu na mazungumzo.
Suluhisho: Nelson Mandela alitumia busara ya kidiplomasia kutenga masuala binafsi na masuala ya kitaifa, na hatimaye kuvunja uhusiano wa ndoa yao huku akilinda mshikamano wa ANC.
5. Changamoto za Mamlaka Kati ya Mandela na Tambo
Wahusika Wakuu: Nelson Mandela, Oliver Tambo, Mwaka: 1990
Tatizo: Baada ya Mandela kutoka gerezani mwaka 1990, umaarufu wake ulizidi ule wa Oliver Tambo, ambaye alikuwa ameongoza ANC kwa miongo kadhaa akiwa uhamishoni. Hii ilisababisha mvutano wa kiasili kuhusu nafasi ya uongozi.
Suluhisho: Mandela alihimiza umoja wa chama na alionyesha heshima ya kipekee kwa mchango wa Tambo, akimtaja kama shujaa wa ukombozi wa Afrika Kusini. Tambo pia alionyesha unyenyekevu kwa kumuunga mkono Mandela kama kiongozi wa chama.
Kutokana na historia ya ANC, ni dhahiri kwamba migogoro ya ndani inaweza kushughulikiwa kwa njia ya:
Kutokana na historia ya ANC, ni dhahiri kwamba migogoro ya ndani inaweza kushughulikiwa kwa njia ya:
Kutokana na historia ya ANC, ni dhahiri kwamba migogoro ya ndani inaweza kushughulikiwa kwa njia ya:
Mazungumzo ya Wazi: Kujadili tofauti za kiitikadi na mikakati.
Kuweka Malengo ya Pamoja: Kuzingatia lengo kuu badala ya matamanio binafsi.
Kuwahusisha Wanachama Wote: Kuhakikisha michakato ya maamuzi ni ya kidemokrasia.
Uongozi wa Hekima: Viongozi wanaopinga migogoro wanapaswa kuepuka maneno ya uchochezi na kuonyesha mfano wa umoja.
CHADEMA inaweza kutumia mifano hii kuondoa mvutano kati ya Mbowe na Lissu, huku wakilenga kulinda mshikamano wa chama kuelekea uchaguzi mkuu wa Tanzania.
Naandika haya nikiwa na wasi wasi mkubwa juu ya mvutano unaondelea CHADEMA wakati huu , juu ya hatma yake baada ya uchaguzi wa ndani ya Chama , ni dhahiri kuwa endapo Tundu Lissu asipokuwa mwenyekiti basi hataweza tena kuendelea kuwa mwanachama wa CHADEMA kwa sababu tayari ameshatengeneza maadui ndani ya chama chake kutokana na kauli zake , endapo Tundu Lissu ataondoka CHADEMA madhara yake ni makubwa sana kwa sababu hii haiweze kufanishwa na kuondoka kwa Dr Wilbroad Slaa , Mashinji au Zitto Kabwe kwa sababu kwa sasa CHADEMA hakuna mass Incoming (yaani hakuna watu wengi wenye ushawishi mkubwa wanajiunga na CHADEMA kwa sasa kutoka CCM) tofauti na wakati ule ambao wakati hao waliotajwa wanaondoka basi kulikuwa na incoming wengi zaidi kuliko walioondoka.
Mawazo yangu haya yanakuja kwa sababu napenda demokrasia na maendeleo ya watu wa Taifa langu , Naamini CHADEMA imara itaweza kuisimamia CCM vyema na kuikosoa sawasawa ili kuleta chachu ya maendeleo katika nchi yetu , endapo tutakuwa na vyama dhaifu vya upinzani basi sisi wananchi hatutaona uwajibikaji mzuri ndani ya Serikali yetu .
Imendikwa: Octavian Lasway
References
1. Long Walk to Freedom" by Nelson Mandela (1994)
2. Tomorrow is Another Country: The Inside Story of South Africa's Road to Change" by Allister Sparks (1995).
3. Thabo Mbeki and the Battle for the Soul of the ANC" by William Mervin Gumede (2005)
4. Oliver Tambo: Beyond the Engeli Mountains" by Luli Callinicos (2004)
5. The Struggle is My Life" by Nelson Mandela (1990)
6. The Report of the Truth and Reconciliation Commission (TRC) of South Africa (1998)
7. The Fog of War: ANC’s Road to Democracy" (Documentary)
Transformation iliyotokea kuanzia mwaka 2000 mpaka 2015 , yaani miaka 15 ya kufanya siasa , CHADEMA ilijizolea umaarufu mkubwa na kufanikiwa kushawishi vijana wengi na wasomi kuhusu sera zake , wanasiasa wengi vijana walipenda namna makamanda wa CHADEMA walivyokuwa na uwezo mkubwa wa kujenga hoja , kuzitetea na kuzisimamia kiasi cha kuwafanya watu kuona ni farahi kuwa wanachadema.
Ukiachana na mambo yaliyotokea mwaka 2015-2021. (Wakati wa Giza)
CHADEMA imekua na kuwa na watu wenye nguvu na ushawishi mkubwa ndani ya chama na nje ya chama , na kukua kwake kuna matokeo chanya na hasi endapo taasisi haitakuwa imara hasa kwenye katiba yake na utamaduni wake , mfano mzuri naweza kusema kuwa katiba ya CHADEMA ina mapungufu mengi na mojawapo ni kuto kuweka ukomo wa madaraka katika nafasi za uongozi , na walioweka hii basi walikuwa sio watu waliopevuka sana kuhusu siasa na uongozi na walichelewa kurekebisha hii mpaka madhara yanatokea.
uongozi wowote usipokuwa na ukomo ni rahisi kutengeneza udikteta wa mfumo na hii iko dhahiri kabisa ambapo viongozi wengi wanabadilisha katiba ili wawe wafalme halali wa kidemokrasia , mambo amabyo sio sawa . walioweka hii kwa CHADEMA hawakuwa na uwezo mkubwa wa ku predict kukua kwake na madhara yake
Migogoro ni jambo la kawaida , lakini inapotokea inaweza kuwa hatari kuua chama au kukijenga , na hii inatokana na namna ambayo Migogoro inatawaliwa
Tuangalie mfano mzuri wa Migogoro ndani ya Chama cha ANC cha Afrika Kusini kati Nelson Mandela , Chris Hani , Thabo Mbeki , Oliva Thambo na Joe Slovo . Hawa jamaa kuna ambao walikuwa wanaamini kwenye maridhiano na serikali ya makaburu na wale ambao walikuwa wanaamini katika vita na kisasi .
Pili kuna ambao walikuwa wanaamini kwenye ujamaa na wengine kwenye ubepari , na migogoro hii huwa inatokea kipindi ambacho chama au kundi linakaribia kushindi au kipindi ambacho ANC ilikuwa na ushawishi mkubwa ndani na nje ya serikali ya Afrika Kusini
Hapa kuna mifano ya migogoro ya ndani ya ANC iliyotokea katika historia yake kabla ya uchaguzi wa 1994, pamoja na majina ya viongozi waliokuwa katika mvutano na jinsi migogoro hiyo ilivyoshughulikiwa:
1. Migogoro ya Mapambano ya Silaha vs. Majadiliano
Wahusika Wakuu: Nelson Mandela, Chris Hani, Joe Slovo, Oliver Tambo , Mwaka: Miaka ya 1980 na mwanzoni mwa 1990
Tatizo: Kulikuwa na mvutano kati ya viongozi waliotaka kuendeleza mapambano ya silaha dhidi ya apartheid, kama Chris Hani (kiongozi wa Umkhonto we Sizwe - MK), na wale waliotaka majadiliano na serikali ya apartheid, kama Nelson Mandela na Oliver Tambo.
Mfano: Chris Hani, akiwa mwakilishi wa mkakati wa kijeshi, aliona baadhi ya hatua za Mandela za kufungua mazungumzo na serikali ya De Klerk kama kujisalimisha.
Suluhisho: Mandela alifanikiwa kushawishi kwamba majadiliano yalikuwa njia bora zaidi ya kufikia demokrasia, akitumia ushawishi wake kuunganisha pande zote.
2. Mgongano kati ya Viongozi wa Ndani na Wale wa Uhamishoni
Wahusika Wakuu: Oliver Tambo, Thabo Mbeki, Chris Hani, Cyril Ramaphosa , Mwaka: Miaka ya 1980 hadi 1990
Tatizo: Viongozi waliokuwa uhamishoni, kama Oliver Tambo na Thabo Mbeki, walionekana kutokuwa na uelewa wa hali halisi ya vita vya ukombozi ndani ya Afrika Kusini. Viongozi waliobaki nchini, kama Chris Hani na Cyril Ramaphosa, walihisi kuwa maamuzi yaliyofanywa nje ya nchi hayakuwa yanazingatia uhalisia wa matatizo.
Mfano: Hii ilisababisha hali ya mashaka juu ya uongozi wa ANC, hasa baada ya viongozi wa ndani kama Ramaphosa kuonyesha umahiri mkubwa wa kuhamasisha harakati za wafanyakazi kupitia COSATU.
Suluhisho: Mkutano wa ANC National Conference wa 1991 uliwakutanisha viongozi wote, na ulifanikisha mjadala wa wazi ambao ulisaidia kuondoa migawanyiko hiyo.
3. Tofauti za Kiitikadi: Ubepari dhidi ya Ujamaa
Wahusika Wakuu: Thabo Mbeki, Joe Slovo, Chris Hani , Mwaka: Miaka ya 1980 na mwanzoni mwa 1990
Tatizo: ANC ilikuwa na mgawanyiko kati ya wale waliotaka kufuata itikadi ya kijamaa (hasa wale wa South African Communist Party - SACP kama Joe Slovo) na wale waliotaka sera za ubepari wa kijamii (kama Thabo Mbeki) ili kuvutia wawekezaji wa kimataifa.
Mfano: Joe Slovo alisisitiza umuhimu wa utaifishaji wa rasilimali, wakati Thabo Mbeki alionekana kuelekeza sera za ANC zaidi kwenye uchumi wa soko huria ili kulinda uthabiti wa nchi baada ya apartheid.
Suluhisho: ANC ilipitisha sera ya uchumi mchanganyiko (mixed economy) kupitia makubaliano yaliyofikiwa katika Mpango wa Ujenzi na Maendeleo (Reconstruction and Development Programme - RDP).
4. Mgogoro wa Umiliki wa Uongozi kati ya Nelson Mandela na Winnie Mandela
Wahusika Wakuu: Nelson Mandela, Winnie Mandela
Mwaka: Mwishoni mwa miaka ya 1980 na mwanzoni mwa miaka ya 1990
Tatizo: Winnie Mandela, mke wa Nelson Mandela, alihusishwa na vitendo vya ukatili kupitia Mandela United Football Club, ambao ulitajwa kuwa kundi la vurugu. Nelson Mandela alipinga vitendo hivyo, akiona kuwa viliharibu taswira ya ANC.
Mfano: Hali hii ilizua mgawanyiko mkubwa miongoni mwa wanachama wa ANC, baadhi wakimuunga mkono Winnie kwa nguvu yake ya harakati, huku wengine wakimuunga mkono Nelson kwa utulivu na mazungumzo.
Suluhisho: Nelson Mandela alitumia busara ya kidiplomasia kutenga masuala binafsi na masuala ya kitaifa, na hatimaye kuvunja uhusiano wa ndoa yao huku akilinda mshikamano wa ANC.
5. Changamoto za Mamlaka Kati ya Mandela na Tambo
Wahusika Wakuu: Nelson Mandela, Oliver Tambo, Mwaka: 1990
Tatizo: Baada ya Mandela kutoka gerezani mwaka 1990, umaarufu wake ulizidi ule wa Oliver Tambo, ambaye alikuwa ameongoza ANC kwa miongo kadhaa akiwa uhamishoni. Hii ilisababisha mvutano wa kiasili kuhusu nafasi ya uongozi.
Suluhisho: Mandela alihimiza umoja wa chama na alionyesha heshima ya kipekee kwa mchango wa Tambo, akimtaja kama shujaa wa ukombozi wa Afrika Kusini. Tambo pia alionyesha unyenyekevu kwa kumuunga mkono Mandela kama kiongozi wa chama.
Kutokana na historia ya ANC, ni dhahiri kwamba migogoro ya ndani inaweza kushughulikiwa kwa njia ya:
Kutokana na historia ya ANC, ni dhahiri kwamba migogoro ya ndani inaweza kushughulikiwa kwa njia ya:
Kutokana na historia ya ANC, ni dhahiri kwamba migogoro ya ndani inaweza kushughulikiwa kwa njia ya:
Mazungumzo ya Wazi: Kujadili tofauti za kiitikadi na mikakati.
Kuweka Malengo ya Pamoja: Kuzingatia lengo kuu badala ya matamanio binafsi.
Kuwahusisha Wanachama Wote: Kuhakikisha michakato ya maamuzi ni ya kidemokrasia.
Uongozi wa Hekima: Viongozi wanaopinga migogoro wanapaswa kuepuka maneno ya uchochezi na kuonyesha mfano wa umoja.
CHADEMA inaweza kutumia mifano hii kuondoa mvutano kati ya Mbowe na Lissu, huku wakilenga kulinda mshikamano wa chama kuelekea uchaguzi mkuu wa Tanzania.
Naandika haya nikiwa na wasi wasi mkubwa juu ya mvutano unaondelea CHADEMA wakati huu , juu ya hatma yake baada ya uchaguzi wa ndani ya Chama , ni dhahiri kuwa endapo Tundu Lissu asipokuwa mwenyekiti basi hataweza tena kuendelea kuwa mwanachama wa CHADEMA kwa sababu tayari ameshatengeneza maadui ndani ya chama chake kutokana na kauli zake , endapo Tundu Lissu ataondoka CHADEMA madhara yake ni makubwa sana kwa sababu hii haiweze kufanishwa na kuondoka kwa Dr Wilbroad Slaa , Mashinji au Zitto Kabwe kwa sababu kwa sasa CHADEMA hakuna mass Incoming (yaani hakuna watu wengi wenye ushawishi mkubwa wanajiunga na CHADEMA kwa sasa kutoka CCM) tofauti na wakati ule ambao wakati hao waliotajwa wanaondoka basi kulikuwa na incoming wengi zaidi kuliko walioondoka.
Mawazo yangu haya yanakuja kwa sababu napenda demokrasia na maendeleo ya watu wa Taifa langu , Naamini CHADEMA imara itaweza kuisimamia CCM vyema na kuikosoa sawasawa ili kuleta chachu ya maendeleo katika nchi yetu , endapo tutakuwa na vyama dhaifu vya upinzani basi sisi wananchi hatutaona uwajibikaji mzuri ndani ya Serikali yetu .
Imendikwa: Octavian Lasway
References
1. Long Walk to Freedom" by Nelson Mandela (1994)
2. Tomorrow is Another Country: The Inside Story of South Africa's Road to Change" by Allister Sparks (1995).
3. Thabo Mbeki and the Battle for the Soul of the ANC" by William Mervin Gumede (2005)
4. Oliver Tambo: Beyond the Engeli Mountains" by Luli Callinicos (2004)
5. The Struggle is My Life" by Nelson Mandela (1990)
6. The Report of the Truth and Reconciliation Commission (TRC) of South Africa (1998)
7. The Fog of War: ANC’s Road to Democracy" (Documentary)
