Barua za ajira za Walimu: Kauli ya Spika Moses Wetang’ula yaibua maswali kuhusu nani anayeajiri Walimu Kenya

Barua za ajira za Walimu: Kauli ya Spika Moses Wetang’ula yaibua maswali kuhusu nani anayeajiri Walimu Kenya

OwadeKuya

JF-Expert Member
Joined
Jan 28, 2026
Posts
535
Reaction score
312

Kauli ya Spika wa Bunge la Kenya, Moses Wetang’ula, kuhusu baadhi ya wabunge kupewa barua za ajira za TSC katika Ikulu imezua mjadala mpana nchini, huku maswali yakielekezwa kwenye uwazi, uadilifu na uhuru wa mchakato wa kuajiri walimu wa shule za umma.

Video inayosambaa mitandaoni imeibua mjadala baada ya Wetang’ula kudai kuwa baadhi ya wabunge hupelekwa Ikulu na kupewa barua za ajira za Teachers Service Commission (TSC) ili kuwagawia walimu katika maeneo yao.

Kwa mujibu wa taarifa zinazoripoti kauli hiyo, Wetang’ula alidai kuwa baadhi ya wabunge hupewa hadi barua 10, huku akisema pia kuna madai kwamba baadhi ya nafasi hizo huuzwa kwa wanaotafuta ajira kwa hadi Sh400,000.

Hata hivyo, madai ya kuuza nafasi au barua hizo bado ni madai yanayohitaji uchunguzi na uthibitisho rasmi. Hakuna ushahidi uliowekwa wazi unaothibitisha kwamba kila barua inayodaiwa kutolewa kwa njia hiyo iliuzwa au kwamba wabunge wote wanahusika.

Nani anayewaajiri walimu?​

Hapa ndipo kauli hiyo inapozua maswali muhimu zaidi.

Ibara ya 237 ya Katiba ya Kenya inaipa TSC mamlaka ya kusajili walimu, kuwaajiri na kuwaweka katika shule au taasisi za umma.

Kwa mujibu wa sheria na taratibu za TSC, tume hiyo ndiyo inayosimamia mchakato wa ajira za walimu, ikiwemo kutangaza nafasi, kupokea maombi, kufanya mchakato wa uteuzi na kutoa barua za ajira kwa waliofaulu.

Kwa kawaida, mwalimu anayehitaji ajira anatakiwa:
  • Kusajiliwa na TSC kama mwalimu;
  • Kuomba nafasi iliyotangazwa kupitia mfumo wa TSC;
  • Kushiriki katika mchakato wa usaili na uteuzi;
  • Kusubiri majina ya waliofaulu kuthibitishwa; na
  • Kupokea barua ya ajira kutoka TSC iwapo amechaguliwa.
Muhimu zaidi, TSC imekuwa ikisisitiza kwamba mchakato wa kuomba ajira za walimu ni bure, na waombaji hawatakiwi kulipa fedha ili kuomba nafasi.

Kwa nini kauli hiyo imewashtua Wakenya?​

Ikiwa madai hayo yatathibitishwa, yanaweza kuibua maswali makubwa kuhusu uhuru wa TSC, uwazi katika ajira za umma na uwezekano wa nafasi za ajira kutumika kama nyenzo ya kisiasa.

Kwa mwalimu ambaye amesoma kwa miaka kadhaa, amelipia masomo na amesubiri ajira kwa muda mrefu, kusikia kwamba nafasi inaweza kuuzwa kwa mamia ya maelfu ya shilingi ni jambo lenye athari kubwa.

Kwa mzazi wa kawaida, Sh400,000 si kiasi kidogo. Familia inaweza kulazimika kukopa, kuuza mali au kutumia akiba ya miaka mingi ikiwa itaamini kwamba kulipa fedha ndiyo njia pekee ya mtoto kupata ajira.

Zaidi ya hayo, ikiwa nafasi za ajira zinapatikana kwa uwezo wa kifedha au kupitia uhusiano wa kisiasa badala ya sifa na ushindani wa haki, mwalimu anayestahili lakini hana uwezo wa kifedha anaweza kuachwa nje ya mfumo.

Je, barua ya ajira inayotolewa kupitia mbunge ni halali?​

Hili ni miongoni mwa maswali yanayohitaji majibu kutoka kwa TSC na mamlaka nyingine husika.

Kwa mujibu wa mfumo wa kisheria, TSC ndiyo yenye mamlaka ya kuajiri walimu na kutoa barua zao za ajira. Hivyo, iwapo kuna barua halali za TSC zinazowafikia wabunge kwa ajili ya kuwagawia walimu, ni muhimu kuwekwa wazi mchakato uliotumika kuzalisha na kusambaza barua hizo.

Wakenya wanahitaji majibu ya maswali kadhaa:
  • Nani anaidhinisha barua hizo?
  • Zinatokana na mchakato gani wa ajira?
  • Majina ya walimu waliopata nafasi yalipatikana kupitia mfumo gani?
  • Ni kwa nini barua hizo zinapelekwa kupitia wanasiasa?
  • Je, wabunge wana nafasi gani rasmi katika mchakato wa ajira unaosimamiwa na TSC?
  • Na je, kuna ushahidi wowote wa fedha kubadilishwa ili kupata nafasi hizo?
Majibu ya maswali hayo ni muhimu ili kuondoa mashaka na kulinda uaminifu wa wananchi katika mfumo wa ajira za umma.

Mwananchi anataka ajira, sio ahadi​

Kwa mwananchi wa kawaida, mjadala huu hauhusu siasa pekee. Unahusu kijana aliyesomea ualimu na anayesubiri kupata kazi kwa haki.

Unahusu pia mzazi ambaye hawezi kumudu kulipa mamia ya maelfu ya shilingi ili mtoto wake apewe nafasi ya ajira.

Zaidi ya yote, unahusu imani ya wananchi kwamba ajira za serikali zinapaswa kutolewa kwa haki, uwazi na kwa kuzingatia sifa na sheria.

Madai yaliyotolewa yanahitaji kuchunguzwa kikamilifu. Ikiwa hakuna ukiukaji, TSC na Serikali zina nafasi ya kuweka wazi mchakato huo na kuondoa mashaka yaliyopo. Lakini ikiwa kutabainika kuwa nafasi za ajira ziliuzwa au mchakato wa TSC uliingiliwa kisiasa, hatua stahiki zinapaswa kuchukuliwa dhidi ya waliohusika.

Kwa sasa, swali kubwa linalobaki ni: Ikiwa TSC ndiyo yenye mamlaka ya kuajiri walimu kwa mujibu wa Katiba, barua za ajira za TSC zinaishiaje mikononi mwa wanasiasa?
 
Back
Top Bottom