Kenya inaweza kuwa karibu kushuhudia ongezeko kubwa la bei ya mafuta, huku wauzaji wakionya kuwa bei ya petroli inaweza kufika KSh 231.68 kwa lita katika mzunguko ujao wa bei.
Wadau wa sekta wanasema mfumo wa sasa wa upangaji bei unaosimamiwa na Energy and Petroleum Regulatory Authority (EPRA) hauakisi tena gharama halisi ya kuagiza mafuta. Kadri bei ya mafuta duniani inavyopanda, pengo kati ya gharama ya kuagiza (landing cost) na bei ya rejareja limezidi kupanuka, na kuwaacha wauzaji wengi wakifanya kazi kwa hasara.
Shinikizo hili linachochewa zaidi na sababu za kimataifa. Mivutano ya kisiasa katika maeneo yanayozalisha mafuta imeongeza bei ya mafuta ghafi, jambo linaloiathiri moja kwa moja Kenya ambayo inategemea uagizaji wa mafuta kutoka nje. Licha ya ongezeko hilo, bei za ndani zimeendelea kudhibitiwa, hali inayosababisha changamoto katika mnyororo wa usambazaji.
Wauzaji sasa wanaonya kuhusu uwezekano wa usumbufu wa usambazaji iwapo hali hii haitashughulikiwa. Baadhi yao wameashiria kupunguza au hata kusitisha uuzaji wa mafuta—hatua ambazo zinaweza kusababisha uhaba wa mafuta nchini.
Hata hivyo, serikali inaendelea kutetea mfumo wake wa bei, ikisema kuwa mpango wa serikali kwa serikali (G2G) unalenga kulinda wananchi dhidi ya ongezeko la ghafla la bei. EPRA pia imesisitiza kuwa bei za mafuta hupitiwa kila mwezi na kuwataka wananchi kusubiri matangazo rasmi.
Iwapo ongezeko hili litatokea, athari zitakuwa za haraka. Gharama za usafiri zitaongezeka, na hivyo kupandisha bei ya bidhaa na kuongeza mzigo wa maisha kwa wananchi wengi.
Zaidi ya hayo, hali hii inaonyesha changamoto kubwa zaidi, utegemezi wa Kenya kwa soko la mafuta la kimataifa. Kadri mapitio ya bei yanavyokaribia, nchi inakabiliwa na jukumu gumu la kusawazisha ulinzi wa walaji na uendelevu wa usambazaji wa mafuta.
Wadau wa sekta wanasema mfumo wa sasa wa upangaji bei unaosimamiwa na Energy and Petroleum Regulatory Authority (EPRA) hauakisi tena gharama halisi ya kuagiza mafuta. Kadri bei ya mafuta duniani inavyopanda, pengo kati ya gharama ya kuagiza (landing cost) na bei ya rejareja limezidi kupanuka, na kuwaacha wauzaji wengi wakifanya kazi kwa hasara.
Shinikizo hili linachochewa zaidi na sababu za kimataifa. Mivutano ya kisiasa katika maeneo yanayozalisha mafuta imeongeza bei ya mafuta ghafi, jambo linaloiathiri moja kwa moja Kenya ambayo inategemea uagizaji wa mafuta kutoka nje. Licha ya ongezeko hilo, bei za ndani zimeendelea kudhibitiwa, hali inayosababisha changamoto katika mnyororo wa usambazaji.
Wauzaji sasa wanaonya kuhusu uwezekano wa usumbufu wa usambazaji iwapo hali hii haitashughulikiwa. Baadhi yao wameashiria kupunguza au hata kusitisha uuzaji wa mafuta—hatua ambazo zinaweza kusababisha uhaba wa mafuta nchini.
Hata hivyo, serikali inaendelea kutetea mfumo wake wa bei, ikisema kuwa mpango wa serikali kwa serikali (G2G) unalenga kulinda wananchi dhidi ya ongezeko la ghafla la bei. EPRA pia imesisitiza kuwa bei za mafuta hupitiwa kila mwezi na kuwataka wananchi kusubiri matangazo rasmi.
Iwapo ongezeko hili litatokea, athari zitakuwa za haraka. Gharama za usafiri zitaongezeka, na hivyo kupandisha bei ya bidhaa na kuongeza mzigo wa maisha kwa wananchi wengi.
Zaidi ya hayo, hali hii inaonyesha changamoto kubwa zaidi, utegemezi wa Kenya kwa soko la mafuta la kimataifa. Kadri mapitio ya bei yanavyokaribia, nchi inakabiliwa na jukumu gumu la kusawazisha ulinzi wa walaji na uendelevu wa usambazaji wa mafuta.
