Nafikiri nitaeleweka kirahisi.
Tujadili kuhusu; Commission of Inquiry into the Post-Election Violence (CIPEV), chini ya Jaji Philip Waki,
Waki Commission (Tume ya Waki) iliundwa kwa tangazo la Gazette Notice ya Rais Mwai Kibaki,
Terms of reference (ToR) zake zilitangazwa katika Kenya Gazette Notice No. 4473 ya 22 Mei 2008
Tume hiyo ilikuwa na jukumu la:
1. Kutafuta na kuchunguza chanzo na mazingira yote ya ghasia zilizofuata uchaguzi mkuu wa 2007.
2. Kuchunguza vifo, ukiukwaji wa haki za binadamu na uharibifu wa mali uliotokea wakati wa ghasia.
3.Kuchunguza mwenendo wa vyombo vya usalama, ikiwa ni tuhuma za matumizi ya nguvu kupita kiasi.
4.Kubaini watu waliobeba jukumu kubwa katika kupanga, kuchochea au kutekeleza vurugu.
5.Kutoa mapendekezo ya namna ya kuzuia vurugu kama hizo zisijirudie katika chaguzi zijazo tena.
6.Kupendekeza namna ya kuwawajibisha wahusika wa makosa makubwa yaliyofanyika katika vurugu.
Hii tume yenu ya jana, majaji wa Uganda;
ToR zake zimetangazwa gazeti la Serikali au zinatoka tu kwa mtu aliyeunda tume na kuteua wajumbe?
Kwanini hii tume yenu haitaki kabisa kuweka ToR ya kuchunguza mwenendo wa vyombo vya usalama?
Au, matumizi ya nguvu yalikuwa kidogo tu? Nafikiri, waliopiga watu risasi, wanatakiwa kuchunguzwa.
Tume hiyo chini ya Jaji Philip WAKI iliundwa katika mazingira ya National Accord ya mwaka 2008,
National Accord iliyofikiwa baada ya mgogoro wa uchaguzi kati ya Mwai Kibaki na Raila Odinga,
Lakini kitu cha muhimu zaidi katika mchakato huo, usuluhishi huo ulifanyika chini ya Kofi Annan.
Ripoti yake, iliyojulikana kama Waki Report, ilipendekeza mambo mengi hadi kufikia muafaka
Baadaye, suala hilo lilihusishwa na kesi zilizofikishwa katika Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC).
Ripoti ya Waki iliwasilisha majina ya wahusika wote wa vurugu na nyaraka nyingine kwa Koffi Annan,
Baada ya Serikali ya Kenya kushindwa kuanzisha mfumo wa ndani wa kuwawajibisha wahusika,
Koffi Annan aliwasilisha nyaraka za tume kwa Mwendesha Mashtaka wa ICC, Luis Moreno Ocampo,
Mahakama ya ICC iliidhinisha rasmi uchunguzi kuhusu ghasia za baada ya uchaguzi nchini Kenya.
Kenyatta, William Ruto, Francis Muthaura, Henry Kosgey, Joshua Sang na Hussein Ali, wakashtakiwa
Uhuru alikuwa upande wa PNU/Kibaki, wakati Ruto alikuwa mshirika muhimu wa ODM/Raila Odinga.
Hata hivyo, ICC iliwahusisha wote wawili na wenzake katika makundi tofauti ya madai kuhusu ghasia hizo.
Henry Kiprono Kosgey alikuwa Waziri wa Viwanda (Minister for Industrialization) Serikali ya Kenya.
Mohammed Hussein Ali alikuwa Commissioner of Police (Mkuu wa Jeshi la Polisi Kenya) 2004 - 2009.
Francis Kirimi Muthaura alikuwa Mkuu wa Utumishi wa Umma na Katibu wa Baraza la Mawaziri - Kenya.
Hapa kwenu kabla hata ya usuluhishi, mnatengeneza tume na kuweka ToR za kushughulikia msiowapenda.
Kwanini hamtaki kuweka ToR za kuwachunguza waliotoa amri na kutekeleza amri za mauaji ya raia?
MMM, Martin Maranja Masese, Mtikila.
Tujadili kuhusu; Commission of Inquiry into the Post-Election Violence (CIPEV), chini ya Jaji Philip Waki,
Waki Commission (Tume ya Waki) iliundwa kwa tangazo la Gazette Notice ya Rais Mwai Kibaki,
Terms of reference (ToR) zake zilitangazwa katika Kenya Gazette Notice No. 4473 ya 22 Mei 2008
Tume hiyo ilikuwa na jukumu la:
1. Kutafuta na kuchunguza chanzo na mazingira yote ya ghasia zilizofuata uchaguzi mkuu wa 2007.
2. Kuchunguza vifo, ukiukwaji wa haki za binadamu na uharibifu wa mali uliotokea wakati wa ghasia.
3.Kuchunguza mwenendo wa vyombo vya usalama, ikiwa ni tuhuma za matumizi ya nguvu kupita kiasi.
4.Kubaini watu waliobeba jukumu kubwa katika kupanga, kuchochea au kutekeleza vurugu.
5.Kutoa mapendekezo ya namna ya kuzuia vurugu kama hizo zisijirudie katika chaguzi zijazo tena.
6.Kupendekeza namna ya kuwawajibisha wahusika wa makosa makubwa yaliyofanyika katika vurugu.
Hii tume yenu ya jana, majaji wa Uganda;
ToR zake zimetangazwa gazeti la Serikali au zinatoka tu kwa mtu aliyeunda tume na kuteua wajumbe?
Kwanini hii tume yenu haitaki kabisa kuweka ToR ya kuchunguza mwenendo wa vyombo vya usalama?
Au, matumizi ya nguvu yalikuwa kidogo tu? Nafikiri, waliopiga watu risasi, wanatakiwa kuchunguzwa.
Tume hiyo chini ya Jaji Philip WAKI iliundwa katika mazingira ya National Accord ya mwaka 2008,
National Accord iliyofikiwa baada ya mgogoro wa uchaguzi kati ya Mwai Kibaki na Raila Odinga,
Lakini kitu cha muhimu zaidi katika mchakato huo, usuluhishi huo ulifanyika chini ya Kofi Annan.
Ripoti yake, iliyojulikana kama Waki Report, ilipendekeza mambo mengi hadi kufikia muafaka
Baadaye, suala hilo lilihusishwa na kesi zilizofikishwa katika Mahakama ya Kimataifa ya Uhalifu (ICC).
Ripoti ya Waki iliwasilisha majina ya wahusika wote wa vurugu na nyaraka nyingine kwa Koffi Annan,
Baada ya Serikali ya Kenya kushindwa kuanzisha mfumo wa ndani wa kuwawajibisha wahusika,
Koffi Annan aliwasilisha nyaraka za tume kwa Mwendesha Mashtaka wa ICC, Luis Moreno Ocampo,
Mahakama ya ICC iliidhinisha rasmi uchunguzi kuhusu ghasia za baada ya uchaguzi nchini Kenya.
Kenyatta, William Ruto, Francis Muthaura, Henry Kosgey, Joshua Sang na Hussein Ali, wakashtakiwa
Uhuru alikuwa upande wa PNU/Kibaki, wakati Ruto alikuwa mshirika muhimu wa ODM/Raila Odinga.
Hata hivyo, ICC iliwahusisha wote wawili na wenzake katika makundi tofauti ya madai kuhusu ghasia hizo.
Henry Kiprono Kosgey alikuwa Waziri wa Viwanda (Minister for Industrialization) Serikali ya Kenya.
Mohammed Hussein Ali alikuwa Commissioner of Police (Mkuu wa Jeshi la Polisi Kenya) 2004 - 2009.
Francis Kirimi Muthaura alikuwa Mkuu wa Utumishi wa Umma na Katibu wa Baraza la Mawaziri - Kenya.
Hapa kwenu kabla hata ya usuluhishi, mnatengeneza tume na kuweka ToR za kushughulikia msiowapenda.
Kwanini hamtaki kuweka ToR za kuwachunguza waliotoa amri na kutekeleza amri za mauaji ya raia?
MMM, Martin Maranja Masese, Mtikila.