Nyakijooga
JF-Expert Member
- Dec 9, 2018
- 524
- 829
Hivi karibuni, baada ya Rais Samia Suluhu Hassan kuzungumzia hali ya uchafu katika Jiji la Dar es Salaam, tumeshuhudia baadhi ya viongozi katika ngazi za Halmashauri wakianza kuchukua hatua na kuhamasisha wananchi kuzingatia usafi katika maeneo yao.
Baadhi ya viongozi wameonekana wakiongoza utekelezaji wa mikakati hiyo katika maeneo mbalimbali yenye changamoto ya uchafu, ikiwa ni sehemu ya mwitikio wa kauli ya Rais kuhusu umuhimu wa kulinda usafi wa Jiji.
Hata hivyo, pamoja na juhudi hizo, ni muhimu suala la usafi likatazamwa kwa upana zaidi. Usafi wa Jiji hauwezi kutegemea zoezi la kuzoa taka pekee; unapaswa kwenda sambamba na uwepo wa miundombinu rafiki na endelevu ya kuhifadhia taka.
Ukifuatilia maeneo mengi ya Dar es Salaam, hasa maeneo yenye mikusanyiko na mwingiliano mkubwa wa watu, pamoja na baadhi ya maeneo ya barabarani, utaona kuwa bado kuna upungufu wa miundombinu ya kuweka na kuhifadhia taka.
Kwa mfano, mtu anapomaliza kunywa maji au kutumia bidhaa nyingine yenye kifungashio, mara nyingi hukosa sehemu sahihi ya kutupa taka hiyo na hatimaye kuamua kuitupa ovyo. Hali hii inaweza kuchangiwa na kukosekana kwa maeneo maalumu ya kuweka taka, hususan katika vituo vikubwa vya daladala, stendi, masoko na maeneo mengine yenye mikusanyiko mikubwa ya watu.
Changamoto nyingine inayojitokeza kutokana na ukosefu wa miundombinu hiyo ni baadhi ya wananchi kulazimika kurundika taka pembezoni mwa barabara au karibu na mitaro ya maji. Wakati mwingine, magari ya kuzoa taka huchelewa kufika, hivyo taka hizo husambaa au kusombwa na maji na kuingia kwenye mitaro, hali inayoweza kusababisha mitaro kuziba na kuongeza hatari ya mafuriko.
Mfano wa hali hii unaweza kuonekana katika baadhi ya maeneo ya Tegeta kwa Ndevu kuelekea Bunju, ambako mara kwa mara taka hurundikwa pembezoni mwa barabara.
Vilevile, katika baadhi ya mitaa, hakuna vifaa vya kutosha vya kuhifadhia taka ndogondogo. Hali hii inaweza kuchangia kujengeka kwa utamaduni wa baadhi ya wananchi kutupa taka kiholela, kwa sababu hawana sehemu iliyo karibu na inayofaa kwa ajili ya kuzihifadhi kabla ya kupelekwa kwenye maeneo rasmi ya ukusanyaji.
Kwa hiyo, natoa wito kwa mamlaka husika, wakiwemo Wakurugenzi wa Halmashauri, kuhakikisha kuwa zoezi la usafi linaenda sambamba na uwekaji wa miundombinu rafiki ya kuhifadhia taka. Haitoshi kuondoa taka zilizopo leo bila kuweka mfumo unaozuia taka hizo kurudi tena kesho.
Mamlaka zinaweza kushirikiana na sekta binafsi, wadau wa mazingira, wafanyabiashara na jamii katika kuweka miundombinu hiyo, au kutenga bajeti maalumu itakayowezesha uwepo wa vifaa na maeneo sahihi ya kuhifadhia taka katika maeneo ya mikusanyiko, barabarani, masokoni, vituo vya daladala na mitaani.
Hatua hiyo itasaidia kufanya usafi kuwa mfumo endelevu, badala ya kuwa zoezi la muda linalofanyika baada ya changamoto kuonekana.
Jiji safi linahitaji siyo tu wananchi wanaowajibika, bali pia mamlaka zinazoweka mazingira na miundombinu inayowawezesha wananchi kutenda kwa usahihi. Hivyo, uwajibikaji katika suala la usafi unapaswa kuwa wa pande zote, wananchi wawajibike kutotupa taka ovyo, huku mamlaka zikihakikisha kuna miundombinu ya kutosha, huduma za ukusanyaji taka zinazofanya kazi kwa ufanisi na usimamizi madhubuti wa usafi.
Baadhi ya viongozi wameonekana wakiongoza utekelezaji wa mikakati hiyo katika maeneo mbalimbali yenye changamoto ya uchafu, ikiwa ni sehemu ya mwitikio wa kauli ya Rais kuhusu umuhimu wa kulinda usafi wa Jiji.
Hata hivyo, pamoja na juhudi hizo, ni muhimu suala la usafi likatazamwa kwa upana zaidi. Usafi wa Jiji hauwezi kutegemea zoezi la kuzoa taka pekee; unapaswa kwenda sambamba na uwepo wa miundombinu rafiki na endelevu ya kuhifadhia taka.
Ukifuatilia maeneo mengi ya Dar es Salaam, hasa maeneo yenye mikusanyiko na mwingiliano mkubwa wa watu, pamoja na baadhi ya maeneo ya barabarani, utaona kuwa bado kuna upungufu wa miundombinu ya kuweka na kuhifadhia taka.
Kwa mfano, mtu anapomaliza kunywa maji au kutumia bidhaa nyingine yenye kifungashio, mara nyingi hukosa sehemu sahihi ya kutupa taka hiyo na hatimaye kuamua kuitupa ovyo. Hali hii inaweza kuchangiwa na kukosekana kwa maeneo maalumu ya kuweka taka, hususan katika vituo vikubwa vya daladala, stendi, masoko na maeneo mengine yenye mikusanyiko mikubwa ya watu.
Changamoto nyingine inayojitokeza kutokana na ukosefu wa miundombinu hiyo ni baadhi ya wananchi kulazimika kurundika taka pembezoni mwa barabara au karibu na mitaro ya maji. Wakati mwingine, magari ya kuzoa taka huchelewa kufika, hivyo taka hizo husambaa au kusombwa na maji na kuingia kwenye mitaro, hali inayoweza kusababisha mitaro kuziba na kuongeza hatari ya mafuriko.
Mfano wa hali hii unaweza kuonekana katika baadhi ya maeneo ya Tegeta kwa Ndevu kuelekea Bunju, ambako mara kwa mara taka hurundikwa pembezoni mwa barabara.
Vilevile, katika baadhi ya mitaa, hakuna vifaa vya kutosha vya kuhifadhia taka ndogondogo. Hali hii inaweza kuchangia kujengeka kwa utamaduni wa baadhi ya wananchi kutupa taka kiholela, kwa sababu hawana sehemu iliyo karibu na inayofaa kwa ajili ya kuzihifadhi kabla ya kupelekwa kwenye maeneo rasmi ya ukusanyaji.
Kwa hiyo, natoa wito kwa mamlaka husika, wakiwemo Wakurugenzi wa Halmashauri, kuhakikisha kuwa zoezi la usafi linaenda sambamba na uwekaji wa miundombinu rafiki ya kuhifadhia taka. Haitoshi kuondoa taka zilizopo leo bila kuweka mfumo unaozuia taka hizo kurudi tena kesho.
Mamlaka zinaweza kushirikiana na sekta binafsi, wadau wa mazingira, wafanyabiashara na jamii katika kuweka miundombinu hiyo, au kutenga bajeti maalumu itakayowezesha uwepo wa vifaa na maeneo sahihi ya kuhifadhia taka katika maeneo ya mikusanyiko, barabarani, masokoni, vituo vya daladala na mitaani.
Hatua hiyo itasaidia kufanya usafi kuwa mfumo endelevu, badala ya kuwa zoezi la muda linalofanyika baada ya changamoto kuonekana.
Jiji safi linahitaji siyo tu wananchi wanaowajibika, bali pia mamlaka zinazoweka mazingira na miundombinu inayowawezesha wananchi kutenda kwa usahihi. Hivyo, uwajibikaji katika suala la usafi unapaswa kuwa wa pande zote, wananchi wawajibike kutotupa taka ovyo, huku mamlaka zikihakikisha kuna miundombinu ya kutosha, huduma za ukusanyaji taka zinazofanya kazi kwa ufanisi na usimamizi madhubuti wa usafi.
