DKT ABBASI
New Member
- Oct 1, 2012
- 3
- 2
Makala ya kielimu kuhusu uhuru wa kujumuika, nafasi ya mwanachama, mipaka ya mamlaka na umuhimu wa demokrasia ya ndani
UTANGULIZI
Vyama vya Wafanyakazi ni taasisi muhimu katika kulinda haki, maslahi na sauti ya pamoja ya wafanyakazi. Uimara wake haupaswi kupimwa kwa idadi ya wanachama, rasilimali au historia pekee, bali pia kwa kiwango ambacho mwanachama anaweza kutoa maoni, kushiriki katika maamuzi na kutumia haki zake bila hofu au shinikizo.
Katika kipindi ambacho Vyama mbalimbali vya Wafanyakazi nchini Tanzania vinaendelea na michakato ya kupata viongozi, ni muhimu kutafakari kwa kina maana ya uhuru wa kujumuika, demokrasia ya ndani na uwiano unaopaswa kuwepo kati ya mamlaka ya viongozi na uhuru wa wanachama.
Makala hii hailengi Chama, kiongozi au mtu mahususi. Lengo lake ni kutoa elimu na kuchochea tafakuri kuhusu misingi inayopaswa kuongoza Vyama vya Wafanyakazi katika jamii ya kidemokrasia.
1. KATIBA YA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA: UHURU WA KUJUMUIKA
Ibara ya 20 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inatambua haki ya mtu kukutana na wengine, kujumuika na kushirikiana nao. Kwa wafanyakazi, msingi huu unaimarishwa na sheria za kazi na viwango vya kimataifa vinavyotambua haki ya kuanzisha, kujiunga na kushiriki katika shughuli halali za Vyama vya Wafanyakazi.
Hata hivyo, uhuru wa kujumuika hauishii katika kuwa na haki ya kujiunga na Chama. Unapaswa pia kuonekana katika uwezo wa mwanachama kutoa maoni, kushiriki katika maamuzi na kutumia dhamiri yake bila hofu.
Kwa mantiki hiyo, uhuru wa Chama kama taasisi unapaswa kwenda sambamba na uhuru wa mwanachama ndani ya Chama.
2. SHIRIKA LA KAZI DUNIANI: UHURU WA VYAMA NA HAKI YA KUJIPANGA
Mikataba ya Shirika la Kazi Duniani (ILO), hususan Mkataba Na. 87 kuhusu Uhuru wa Kujumuika na Ulinzi wa Haki ya Kujipanga na Mkataba Na. 98 kuhusu Haki ya Kujipanga na Majadiliano ya Pamoja, inaweka msingi muhimu wa uhuru wa Vyama vya Wafanyakazi.
Vyama vinapaswa kuwa huru dhidi ya uingiliaji usio halali kutoka nje. Wakati huohuo, mantiki ya uhuru huo inatukumbusha umuhimu wa kujenga mazingira ya ndani ambayo mwanachama anaweza kutumia haki zake bila hofu, vitisho au shinikizo lisilofaa.
Kwa hiyo, uhuru wa Vyama hautimizi maana yake kikamilifu ikiwa taasisi ni huru lakini mwanachama ndani yake anaogopa kutumia uhuru wake.
3. JOHN STUART MILL: UHURU WA DHAMIRI NA THAMANI YA MAWAZO TOFAUTI
John Stuart Mill alisisitiza thamani ya uhuru wa mawazo na umuhimu wa kuruhusu maoni tofauti katika jamii.
Kwa msingi huo, demokrasia ndani ya Chama haipimwi kwa uwepo wa Katiba, Kanuni, mikutano au sanduku la kura pekee. Inapaswa pia kupimwa kwa kiwango ambacho mwanachama anaweza kutumia haki hizo kwa dhamiri yake bila kuhofia athari zinazoweza kutokana na msimamo wake.
Mwanachama anapoanza kujiuliza, “Nikitoa maoni tofauti nitatazamwaje?”, “Uamuzi wangu utaathiri nafasi yangu?” au “Je, msimamo wangu unaweza kuathiri ajira yangu?”, tunapata sababu ya kutafakari kuhusu mazingira ya uhuru wa dhamiri.
Tofauti za mawazo si udhaifu wa taasisi; zikisimamiwa kwa ustaarabu, ni chanzo cha ukuaji na uimara wake.
4. MONTESQUIEU: MAMLAKA, MIPAKA NA UHURU
Montesquieu anatukumbusha umuhimu wa kuweka mipaka katika matumizi ya mamlaka ili kulinda uhuru. Ingawa hoja zake zilihusu zaidi mamlaka ya dola, msingi wake una umuhimu pia katika taasisi za kijamii, zikiwemo Vyama vya Wafanyakazi.
Kiongozi anastahili heshima inayotokana na dhamana aliyopewa. Hata hivyo, heshima kwa uongozi haipaswi kuchanganywa na hofu ya uongozi.
Katika taasisi yenye afya, mwanachama anapaswa kuwa na uwezo wa kusema kwa heshima: “Ninaheshimu mamlaka yako ya uongozi, lakini dhamiri na maoni yangu katika suala hili ni huru.”
Huo si uasi dhidi ya uongozi. Ni sehemu ya utamaduni wa kidemokrasia.
5. PAULO FREIRE: UKIMYA SI MARA ZOTE RIDHAA
Paulo Freire alisisitiza umuhimu wa watu kuwa na sauti na nafasi ya kushiriki katika mambo yanayohusu maisha yao. Fundisho hili linatusaidia kuelewa kwamba ukimya ndani ya taasisi haupaswi kutafsiriwa moja kwa moja kuwa ridhaa.
Baadhi ya wanachama wanaweza kunyamaza ili kuepuka migogoro. Wengine wanaweza kufanya hivyo kwa kuhofia nafasi zao, mahusiano yao, ajira au athari nyingine zinazoweza kutokana na kutoa maoni tofauti.
Kwa hiyo, afya ya demokrasia ya ndani haipaswi kupimwa kwa kiwango cha ukimya, bali kwa uwezo wa mwanachama kutoa maoni tofauti bila kuonekana kuwa adui wa taasisi.
Taasisi imara si ile isiyo na tofauti za mawazo; ni ile inayoweza kubeba tofauti hizo bila kupoteza umoja wake.
6. ROBERT MICHELS: TAASISI ZIWE KUBWA KULIKO WATU
Robert Michels, kupitia dhana ya Iron Law of Oligarchy, alionya kwamba hata taasisi zilizoanzishwa kwa misingi ya kidemokrasia zinaweza, kadiri muda unavyopita, kuona mamlaka, taarifa na ushawishi vikijikita mikononi mwa kundi dogo.
Fundisho hili halimaanishi kwamba viongozi ndio tatizo. Badala yake, linatukumbusha umuhimu wa kujenga taasisi zenye mifumo madhubuti ya uwajibikaji na mipaka ya mamlaka.
Katika Vyama vya Wafanyakazi, Katiba, Kanuni, sheria na taasisi vinapaswa kuwa vikubwa kuliko mtu au kundi lolote, bila kujali historia, cheo au ushawishi wake.
7. ALEXIS DE TOCQUEVILLE NA AMARTYA SEN: DEMOKRASIA, USHIRIKI NA MAENDELEO
Alexis de Tocqueville aliona jumuiya za hiari kama shule muhimu za demokrasia ambako watu hujifunza kushirikiana, kujadiliana na kufanya maamuzi ya pamoja.
Kwa mantiki hiyo, Vyama vya Wafanyakazi vinapaswa kuwa mazingira ambayo mwanachama anajifunza kutofautiana bila uadui, kujadili bila hofu, kukubali matokeo bila kulipiza kisasi na kushiriki katika maamuzi kwa uhuru.
Amartya Sen, kwa upande mwingine, ameweka uhuru katika kiini cha maendeleo. Kwa mtazamo huu, maendeleo ya Chama hayapaswi kupimwa kwa majengo, magari, mapato na uwekezaji pekee.
Yanapaswa pia kuonekana katika kuongezeka kwa sauti, ushiriki na uhuru wa mwanachama, kwa sababu mwanachama ndiye msingi wa uhai wa Chama.
8. UHAMISHO WA WATUMISHI NA UHURU WA MWANACHAMA
Katika mijadala kuhusu uhuru wa wanachama, wakati mwingine hujitokeza hofu kwamba msimamo wa mwanachama ndani ya Chama unaweza kuathiri ajira, maendeleo yake ya kiutumishi au kituo chake cha kazi.
Kwa watumishi wa umma nchini Tanzania, uhamisho wa kituo cha kazi ni suala linalosimamiwa ndani ya mfumo rasmi wa Utumishi wa Umma. Kanuni za Utumishi wa Umma za mwaka 2022 zinaweka mfumo wa uhamisho kwa madhumuni halali ya kiutumishi.
Kwa hiyo, uhamisho ni nyenzo ya kiutawala kwa maslahi ya Utumishi wa Umma; haupaswi kutumika kama nyenzo ya kushawishi maamuzi ya ndani ya Vyama vya Wafanyakazi.
Kiongozi wa Chama cha Wafanyakazi, kwa nafasi yake ya kichama pekee, si mamlaka ya ajira inayoweza kuamuru uhamisho wa mtumishi wa umma. Pale yanapojitokeza madai kwamba msimamo wa mwanachama unaweza kusababisha kuwasiliana na mamlaka yake ya ajira ili ahamishwe au aathiriwe kiutumishi, madai hayo yanapaswa kutazamwa kwa umakini kwa kuzingatia sheria, Kanuni na ushahidi wa mazingira husika.
Ni muhimu kutenganisha ushawishi wa kawaida unaotokana na hoja na shinikizo linaloweza kugusa usalama wa ajira au maisha ya mwanachama.
Vyama vya Wafanyakazi vilianzishwa, pamoja na mambo mengine, kulinda maslahi ya wafanyakazi. Kwa hiyo, vinapaswa kuendelea kujenga mazingira ambayo mwanachama halazimiki kuchagua kati ya dhamiri yake na usalama wa ajira yake.
9. MAGEUZI YA KITAASISI: ZAIDI YA KUBADILISHA VIONGOZI
Mageuzi ya kweli hayamaanishi kuondoa kizazi kimoja na kuweka kingine, wala kubadilisha majina ya viongozi pekee. Yanahusu mifumo, fikra na utamaduni wa taasisi.
Ni kuhama kutoka hofu kwenda kuaminiana; kutoka shinikizo kwenda hoja; kutoka utegemezi wa mtu kwenda uimara wa taasisi; na kutoka swali la “Kiongozi amesema nini?” kwenda kwenye swali la msingi zaidi: “Katiba, Kanuni na sheria zinasemaje?”
Mageuzi haya hayafuti historia wala mchango wa waliotangulia. Yanajenga juu ya historia hiyo ili kuandaa taasisi bora zaidi kwa kizazi cha sasa na kijacho.
10. WITO KWA WANACHAMA NA WAJUMBE: UHURU UNAAMBATANA NA WAJIBU
Uhuru unaambatana na wajibu. Wanachama na wajumbe wanapaswa kutumia haki zao kwa kuzingatia Katiba, Kanuni, sheria, heshima kwa wengine na maslahi mapana ya wafanyakazi.
Katika kufanya maamuzi kuhusu viongozi, hoja kuu zinapaswa kuwa uwezo, uadilifu, maono, historia ya utendaji na uwezo wa kuimarisha taasisi.
Swali la msingi lisiwe nani ana ushawishi mkubwa zaidi, bali: Ni aina gani ya Chama tunachotaka kujenga na kukiachia kizazi kijacho?
11. WITO KWA MAMLAKA ZA NCHI: KUENDELEA KULINDA UHURU NA UADILIFU WA MICHAKATO
Katika kipindi hiki ambacho Vyama mbalimbali vya Wafanyakazi nchini Tanzania vinaendelea na michakato ya kidemokrasia ya kupata viongozi, ni muhimu kutambua na kuthamini nafasi inayotekelezwa na Mamlaka za Nchi na taasisi zenye dhamana kwa mujibu wa sheria katika kulinda utawala wa sheria, haki za wafanyakazi na uhuru wa Vyama vya Wafanyakazi.
Tuna imani kwamba Mamlaka hizi zinaendelea kutekeleza wajibu wake kwa weledi, uadilifu na kwa kuzingatia sheria za nchi. Imani hiyo ndiyo inayojenga matarajio kwamba pale yanapojitokeza madai au viashiria vya vitisho, matumizi yasiyofaa ya ushawishi, kuhusishwa kwa mamlaka za ajira katika maamuzi ya ndani ya Vyama au mazingira yanayoweza kuathiri uhuru wa dhamiri ya mwanachama, masuala hayo yataendelea kupewa uzito unaostahili kwa mujibu wa sheria.
Wito huu si wa Serikali kuingilia uhuru wa ndani wa Vyama vya Wafanyakazi, wala kuelekeza nani apewe dhamana ya kuongoza. Uhuru wa Vyama kujitawala ni sehemu muhimu ya uhuru wa kujumuika na unapaswa kuendelea kuheshimiwa.
Badala yake, ni matarajio kwamba uangalizi wa kisheria na kitaasisi unaoendelea utasaidia kuzuia mapema mazingira yoyote yanayoweza kujenga hofu au kuathiri uhuru wa wanachama katika michakato na chaguzi zilizoko mbele yetu.
Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Wafanyakazi na Vyama vya Waajiri, mamlaka zinazohusika na Utumishi wa Umma pamoja na taasisi nyingine zenye dhamana kwa mujibu wa sheria zina nafasi muhimu katika kuhakikisha kwamba uhuru wa Vyama, haki za wanachama na utawala wa sheria vinaendelea kulindwa kwa uwiano unaostahili.
Ni matarajio yetu kwamba katika hatua na chaguzi zilizoko mbele yetu, kila mwanachama na kila mjumbe ataendelea kupata mazingira yatakayomwezesha kufanya uamuzi wake kwa utulivu, kwa dhamiri yake na bila hofu ya kuathiriwa katika ajira, kituo cha kazi au haki nyingine za msingi.
Hili si suala la upande mmoja kushinda dhidi ya mwingine. Ni suala la kulinda uadilifu wa taasisi na kuimarisha imani ya wanachama katika michakato ya kidemokrasia ya Vyama vyao.
Kwa msingi huo, tunaamini Mamlaka za Nchi zitaendelea kutekeleza wajibu wake ipasavyo na, pale inapohitajika kwa mujibu wa sheria, kuchukua hatua stahiki za kuzuia vitendo vinavyoweza kuathiri uhuru wa mwanachama kabla havijajengeka kuwa utamaduni katika chaguzi zilizoko mbele yetu.
Dola isichague kwa niaba ya mwanachama; iendelee kulinda mazingira yatakayomwezesha mwanachama kufanya uamuzi wake kwa uhuru.
HITIMISHO: ELIMU, UHURU NA TAASISI IMARA
Mustakabali wa Vyama vya Wafanyakazi nchini Tanzania haupaswi kujengwa juu ya watu wenye nguvu, bali juu ya taasisi zenye nguvu.
John Stuart Mill anatukumbusha thamani ya uhuru wa mawazo; Montesquieu anatukumbusha mipaka ya mamlaka; Paulo Freire anatukumbusha thamani ya sauti ya mwanachama; Robert Michels anatuonya kuhusu mamlaka kujikita kwa wachache; Alexis de Tocqueville anatukumbusha nafasi ya jumuiya katika kujenga demokrasia; na Amartya Sen anatukumbusha kuwa uhuru ni sehemu ya maendeleo.
Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, sheria za nchi na misingi ya Shirika la Kazi Duniani vinatuelekeza kwenye msingi mmoja: uhuru wa kujumuika unapaswa kuonekana katika uhuru wa taasisi na katika uhuru wa mwanachama ndani ya taasisi hiyo.
Tuheshimu uongozi bila kugeuza heshima kuwa hofu; tuheshimu historia bila kuifanya kizuizi cha mageuzi; na tuheshimu tofauti za mawazo bila kuzigeuza kuwa uadui.
Vyama vya Wafanyakazi vyenye nguvu hujengwa na wanachama wenye uelewa, walio huru na wanaowajibika.
Makala hii imeandaliwa kwa madhumuni ya elimu na tafakuri kuhusu uhuru wa kujumuika, demokrasia ya ndani, utawala wa sheria na maendeleo ya Vyama vya Wafanyakazi nchini Tanzania.
UTANGULIZI
Vyama vya Wafanyakazi ni taasisi muhimu katika kulinda haki, maslahi na sauti ya pamoja ya wafanyakazi. Uimara wake haupaswi kupimwa kwa idadi ya wanachama, rasilimali au historia pekee, bali pia kwa kiwango ambacho mwanachama anaweza kutoa maoni, kushiriki katika maamuzi na kutumia haki zake bila hofu au shinikizo.
Katika kipindi ambacho Vyama mbalimbali vya Wafanyakazi nchini Tanzania vinaendelea na michakato ya kupata viongozi, ni muhimu kutafakari kwa kina maana ya uhuru wa kujumuika, demokrasia ya ndani na uwiano unaopaswa kuwepo kati ya mamlaka ya viongozi na uhuru wa wanachama.
Makala hii hailengi Chama, kiongozi au mtu mahususi. Lengo lake ni kutoa elimu na kuchochea tafakuri kuhusu misingi inayopaswa kuongoza Vyama vya Wafanyakazi katika jamii ya kidemokrasia.
1. KATIBA YA JAMHURI YA MUUNGANO WA TANZANIA: UHURU WA KUJUMUIKA
Ibara ya 20 ya Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania inatambua haki ya mtu kukutana na wengine, kujumuika na kushirikiana nao. Kwa wafanyakazi, msingi huu unaimarishwa na sheria za kazi na viwango vya kimataifa vinavyotambua haki ya kuanzisha, kujiunga na kushiriki katika shughuli halali za Vyama vya Wafanyakazi.
Hata hivyo, uhuru wa kujumuika hauishii katika kuwa na haki ya kujiunga na Chama. Unapaswa pia kuonekana katika uwezo wa mwanachama kutoa maoni, kushiriki katika maamuzi na kutumia dhamiri yake bila hofu.
Kwa mantiki hiyo, uhuru wa Chama kama taasisi unapaswa kwenda sambamba na uhuru wa mwanachama ndani ya Chama.
2. SHIRIKA LA KAZI DUNIANI: UHURU WA VYAMA NA HAKI YA KUJIPANGA
Mikataba ya Shirika la Kazi Duniani (ILO), hususan Mkataba Na. 87 kuhusu Uhuru wa Kujumuika na Ulinzi wa Haki ya Kujipanga na Mkataba Na. 98 kuhusu Haki ya Kujipanga na Majadiliano ya Pamoja, inaweka msingi muhimu wa uhuru wa Vyama vya Wafanyakazi.
Vyama vinapaswa kuwa huru dhidi ya uingiliaji usio halali kutoka nje. Wakati huohuo, mantiki ya uhuru huo inatukumbusha umuhimu wa kujenga mazingira ya ndani ambayo mwanachama anaweza kutumia haki zake bila hofu, vitisho au shinikizo lisilofaa.
Kwa hiyo, uhuru wa Vyama hautimizi maana yake kikamilifu ikiwa taasisi ni huru lakini mwanachama ndani yake anaogopa kutumia uhuru wake.
3. JOHN STUART MILL: UHURU WA DHAMIRI NA THAMANI YA MAWAZO TOFAUTI
John Stuart Mill alisisitiza thamani ya uhuru wa mawazo na umuhimu wa kuruhusu maoni tofauti katika jamii.
Kwa msingi huo, demokrasia ndani ya Chama haipimwi kwa uwepo wa Katiba, Kanuni, mikutano au sanduku la kura pekee. Inapaswa pia kupimwa kwa kiwango ambacho mwanachama anaweza kutumia haki hizo kwa dhamiri yake bila kuhofia athari zinazoweza kutokana na msimamo wake.
Mwanachama anapoanza kujiuliza, “Nikitoa maoni tofauti nitatazamwaje?”, “Uamuzi wangu utaathiri nafasi yangu?” au “Je, msimamo wangu unaweza kuathiri ajira yangu?”, tunapata sababu ya kutafakari kuhusu mazingira ya uhuru wa dhamiri.
Tofauti za mawazo si udhaifu wa taasisi; zikisimamiwa kwa ustaarabu, ni chanzo cha ukuaji na uimara wake.
4. MONTESQUIEU: MAMLAKA, MIPAKA NA UHURU
Montesquieu anatukumbusha umuhimu wa kuweka mipaka katika matumizi ya mamlaka ili kulinda uhuru. Ingawa hoja zake zilihusu zaidi mamlaka ya dola, msingi wake una umuhimu pia katika taasisi za kijamii, zikiwemo Vyama vya Wafanyakazi.
Kiongozi anastahili heshima inayotokana na dhamana aliyopewa. Hata hivyo, heshima kwa uongozi haipaswi kuchanganywa na hofu ya uongozi.
Katika taasisi yenye afya, mwanachama anapaswa kuwa na uwezo wa kusema kwa heshima: “Ninaheshimu mamlaka yako ya uongozi, lakini dhamiri na maoni yangu katika suala hili ni huru.”
Huo si uasi dhidi ya uongozi. Ni sehemu ya utamaduni wa kidemokrasia.
5. PAULO FREIRE: UKIMYA SI MARA ZOTE RIDHAA
Paulo Freire alisisitiza umuhimu wa watu kuwa na sauti na nafasi ya kushiriki katika mambo yanayohusu maisha yao. Fundisho hili linatusaidia kuelewa kwamba ukimya ndani ya taasisi haupaswi kutafsiriwa moja kwa moja kuwa ridhaa.
Baadhi ya wanachama wanaweza kunyamaza ili kuepuka migogoro. Wengine wanaweza kufanya hivyo kwa kuhofia nafasi zao, mahusiano yao, ajira au athari nyingine zinazoweza kutokana na kutoa maoni tofauti.
Kwa hiyo, afya ya demokrasia ya ndani haipaswi kupimwa kwa kiwango cha ukimya, bali kwa uwezo wa mwanachama kutoa maoni tofauti bila kuonekana kuwa adui wa taasisi.
Taasisi imara si ile isiyo na tofauti za mawazo; ni ile inayoweza kubeba tofauti hizo bila kupoteza umoja wake.
6. ROBERT MICHELS: TAASISI ZIWE KUBWA KULIKO WATU
Robert Michels, kupitia dhana ya Iron Law of Oligarchy, alionya kwamba hata taasisi zilizoanzishwa kwa misingi ya kidemokrasia zinaweza, kadiri muda unavyopita, kuona mamlaka, taarifa na ushawishi vikijikita mikononi mwa kundi dogo.
Fundisho hili halimaanishi kwamba viongozi ndio tatizo. Badala yake, linatukumbusha umuhimu wa kujenga taasisi zenye mifumo madhubuti ya uwajibikaji na mipaka ya mamlaka.
Katika Vyama vya Wafanyakazi, Katiba, Kanuni, sheria na taasisi vinapaswa kuwa vikubwa kuliko mtu au kundi lolote, bila kujali historia, cheo au ushawishi wake.
7. ALEXIS DE TOCQUEVILLE NA AMARTYA SEN: DEMOKRASIA, USHIRIKI NA MAENDELEO
Alexis de Tocqueville aliona jumuiya za hiari kama shule muhimu za demokrasia ambako watu hujifunza kushirikiana, kujadiliana na kufanya maamuzi ya pamoja.
Kwa mantiki hiyo, Vyama vya Wafanyakazi vinapaswa kuwa mazingira ambayo mwanachama anajifunza kutofautiana bila uadui, kujadili bila hofu, kukubali matokeo bila kulipiza kisasi na kushiriki katika maamuzi kwa uhuru.
Amartya Sen, kwa upande mwingine, ameweka uhuru katika kiini cha maendeleo. Kwa mtazamo huu, maendeleo ya Chama hayapaswi kupimwa kwa majengo, magari, mapato na uwekezaji pekee.
Yanapaswa pia kuonekana katika kuongezeka kwa sauti, ushiriki na uhuru wa mwanachama, kwa sababu mwanachama ndiye msingi wa uhai wa Chama.
8. UHAMISHO WA WATUMISHI NA UHURU WA MWANACHAMA
Katika mijadala kuhusu uhuru wa wanachama, wakati mwingine hujitokeza hofu kwamba msimamo wa mwanachama ndani ya Chama unaweza kuathiri ajira, maendeleo yake ya kiutumishi au kituo chake cha kazi.
Kwa watumishi wa umma nchini Tanzania, uhamisho wa kituo cha kazi ni suala linalosimamiwa ndani ya mfumo rasmi wa Utumishi wa Umma. Kanuni za Utumishi wa Umma za mwaka 2022 zinaweka mfumo wa uhamisho kwa madhumuni halali ya kiutumishi.
Kwa hiyo, uhamisho ni nyenzo ya kiutawala kwa maslahi ya Utumishi wa Umma; haupaswi kutumika kama nyenzo ya kushawishi maamuzi ya ndani ya Vyama vya Wafanyakazi.
Kiongozi wa Chama cha Wafanyakazi, kwa nafasi yake ya kichama pekee, si mamlaka ya ajira inayoweza kuamuru uhamisho wa mtumishi wa umma. Pale yanapojitokeza madai kwamba msimamo wa mwanachama unaweza kusababisha kuwasiliana na mamlaka yake ya ajira ili ahamishwe au aathiriwe kiutumishi, madai hayo yanapaswa kutazamwa kwa umakini kwa kuzingatia sheria, Kanuni na ushahidi wa mazingira husika.
Ni muhimu kutenganisha ushawishi wa kawaida unaotokana na hoja na shinikizo linaloweza kugusa usalama wa ajira au maisha ya mwanachama.
Vyama vya Wafanyakazi vilianzishwa, pamoja na mambo mengine, kulinda maslahi ya wafanyakazi. Kwa hiyo, vinapaswa kuendelea kujenga mazingira ambayo mwanachama halazimiki kuchagua kati ya dhamiri yake na usalama wa ajira yake.
9. MAGEUZI YA KITAASISI: ZAIDI YA KUBADILISHA VIONGOZI
Mageuzi ya kweli hayamaanishi kuondoa kizazi kimoja na kuweka kingine, wala kubadilisha majina ya viongozi pekee. Yanahusu mifumo, fikra na utamaduni wa taasisi.
Ni kuhama kutoka hofu kwenda kuaminiana; kutoka shinikizo kwenda hoja; kutoka utegemezi wa mtu kwenda uimara wa taasisi; na kutoka swali la “Kiongozi amesema nini?” kwenda kwenye swali la msingi zaidi: “Katiba, Kanuni na sheria zinasemaje?”
Mageuzi haya hayafuti historia wala mchango wa waliotangulia. Yanajenga juu ya historia hiyo ili kuandaa taasisi bora zaidi kwa kizazi cha sasa na kijacho.
10. WITO KWA WANACHAMA NA WAJUMBE: UHURU UNAAMBATANA NA WAJIBU
Uhuru unaambatana na wajibu. Wanachama na wajumbe wanapaswa kutumia haki zao kwa kuzingatia Katiba, Kanuni, sheria, heshima kwa wengine na maslahi mapana ya wafanyakazi.
Katika kufanya maamuzi kuhusu viongozi, hoja kuu zinapaswa kuwa uwezo, uadilifu, maono, historia ya utendaji na uwezo wa kuimarisha taasisi.
Swali la msingi lisiwe nani ana ushawishi mkubwa zaidi, bali: Ni aina gani ya Chama tunachotaka kujenga na kukiachia kizazi kijacho?
11. WITO KWA MAMLAKA ZA NCHI: KUENDELEA KULINDA UHURU NA UADILIFU WA MICHAKATO
Katika kipindi hiki ambacho Vyama mbalimbali vya Wafanyakazi nchini Tanzania vinaendelea na michakato ya kidemokrasia ya kupata viongozi, ni muhimu kutambua na kuthamini nafasi inayotekelezwa na Mamlaka za Nchi na taasisi zenye dhamana kwa mujibu wa sheria katika kulinda utawala wa sheria, haki za wafanyakazi na uhuru wa Vyama vya Wafanyakazi.
Tuna imani kwamba Mamlaka hizi zinaendelea kutekeleza wajibu wake kwa weledi, uadilifu na kwa kuzingatia sheria za nchi. Imani hiyo ndiyo inayojenga matarajio kwamba pale yanapojitokeza madai au viashiria vya vitisho, matumizi yasiyofaa ya ushawishi, kuhusishwa kwa mamlaka za ajira katika maamuzi ya ndani ya Vyama au mazingira yanayoweza kuathiri uhuru wa dhamiri ya mwanachama, masuala hayo yataendelea kupewa uzito unaostahili kwa mujibu wa sheria.
Wito huu si wa Serikali kuingilia uhuru wa ndani wa Vyama vya Wafanyakazi, wala kuelekeza nani apewe dhamana ya kuongoza. Uhuru wa Vyama kujitawala ni sehemu muhimu ya uhuru wa kujumuika na unapaswa kuendelea kuheshimiwa.
Badala yake, ni matarajio kwamba uangalizi wa kisheria na kitaasisi unaoendelea utasaidia kuzuia mapema mazingira yoyote yanayoweza kujenga hofu au kuathiri uhuru wa wanachama katika michakato na chaguzi zilizoko mbele yetu.
Ofisi ya Msajili wa Vyama vya Wafanyakazi na Vyama vya Waajiri, mamlaka zinazohusika na Utumishi wa Umma pamoja na taasisi nyingine zenye dhamana kwa mujibu wa sheria zina nafasi muhimu katika kuhakikisha kwamba uhuru wa Vyama, haki za wanachama na utawala wa sheria vinaendelea kulindwa kwa uwiano unaostahili.
Ni matarajio yetu kwamba katika hatua na chaguzi zilizoko mbele yetu, kila mwanachama na kila mjumbe ataendelea kupata mazingira yatakayomwezesha kufanya uamuzi wake kwa utulivu, kwa dhamiri yake na bila hofu ya kuathiriwa katika ajira, kituo cha kazi au haki nyingine za msingi.
Hili si suala la upande mmoja kushinda dhidi ya mwingine. Ni suala la kulinda uadilifu wa taasisi na kuimarisha imani ya wanachama katika michakato ya kidemokrasia ya Vyama vyao.
Kwa msingi huo, tunaamini Mamlaka za Nchi zitaendelea kutekeleza wajibu wake ipasavyo na, pale inapohitajika kwa mujibu wa sheria, kuchukua hatua stahiki za kuzuia vitendo vinavyoweza kuathiri uhuru wa mwanachama kabla havijajengeka kuwa utamaduni katika chaguzi zilizoko mbele yetu.
Dola isichague kwa niaba ya mwanachama; iendelee kulinda mazingira yatakayomwezesha mwanachama kufanya uamuzi wake kwa uhuru.
HITIMISHO: ELIMU, UHURU NA TAASISI IMARA
Mustakabali wa Vyama vya Wafanyakazi nchini Tanzania haupaswi kujengwa juu ya watu wenye nguvu, bali juu ya taasisi zenye nguvu.
John Stuart Mill anatukumbusha thamani ya uhuru wa mawazo; Montesquieu anatukumbusha mipaka ya mamlaka; Paulo Freire anatukumbusha thamani ya sauti ya mwanachama; Robert Michels anatuonya kuhusu mamlaka kujikita kwa wachache; Alexis de Tocqueville anatukumbusha nafasi ya jumuiya katika kujenga demokrasia; na Amartya Sen anatukumbusha kuwa uhuru ni sehemu ya maendeleo.
Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, sheria za nchi na misingi ya Shirika la Kazi Duniani vinatuelekeza kwenye msingi mmoja: uhuru wa kujumuika unapaswa kuonekana katika uhuru wa taasisi na katika uhuru wa mwanachama ndani ya taasisi hiyo.
Tuheshimu uongozi bila kugeuza heshima kuwa hofu; tuheshimu historia bila kuifanya kizuizi cha mageuzi; na tuheshimu tofauti za mawazo bila kuzigeuza kuwa uadui.
Vyama vya Wafanyakazi vyenye nguvu hujengwa na wanachama wenye uelewa, walio huru na wanaowajibika.
Makala hii imeandaliwa kwa madhumuni ya elimu na tafakuri kuhusu uhuru wa kujumuika, demokrasia ya ndani, utawala wa sheria na maendeleo ya Vyama vya Wafanyakazi nchini Tanzania.
