Elias Msuya
Platinum Member
- Dec 23, 2011
- 267
- 1,014
Siku mbili baada ya Dk Emmanuel Nchimbi kujiuzulu nafasi ya Makamu wa Rais, hatimaye CCM imemfukuza uanachama. Taarifa ya kufukuzwa kwa Dk Nchimbi ilitolewa saa 4:30 usiku wa Agosti 26, 2026 na Katibu Mkuu wa chama hicho, Dk Asha-Rose Migioro katika ofisi ndogo za makao makuu Lumuumba Dar es Salaam.
Kufukuzwa kwa Nchimbi kunafuatia matukio mbalimbali yaliyoashiria mgongano kati yake na Rais Samia Suluhu Hassan. Miongoni mwa mattukio hayo ni kauli za Dk Nchimbi ikiwamo ile ya kuwataka wananchi “Kupigania Katiba mpya,” wakati tayari Rais Samia alishasema mchakato huo ulioahidiwa kufanyika ndani ya siku 100 baada ya uchaguzi utachelewa kutokana na uchunguzi wa matukio ya vurugu za Oktoba 29, 2026.
Wakati Rais Samia akiwalaumu wanaharakati kwa kuwaita magaidi, Dk Nchimbi alisikika hadharani akiwaunga mkono wanaharakati, huku pia akipinga unyanyasaji kwa vyama vya upinzani.
Kauli hizo zilimfanya kuonekana kama msaliti ndani ya chama chake na hivyo kuanza kuandamwa, huku watu wanaoonekana kumuunga mkono pia wakiandamwa na vyombo vya ulinzi na usalama na makundi ya watu wasiojulikana.
Soma zaidi: Kilicho nyuma kujiuzulu kwa Dk Nchimbi
Hatimaye Agosti 25, Dk Nchimbi alitangaza kujiuzulu umakamu wa rais na kesho yake Agosti 26 akafukuzwa uanachama.
Oscar Kambona na Mwalimu Nyerere (1967): Mpasuko wa Kiitikadi na Mamlaka
Oscar Kambona alikuwa miongoni mwa makada watiifu wa TANU na rafiki wa karibu wa Mwalimu Julius Nyerere tangu alipokuwa akisoma nchini Uingereza. Baadaye aliporejea nchini aliwahi kuwa Katibu Mkuu wa TANU na baada ya uhuru, aliteuliwa kuwa Waziri wa Mambo ya Nje na Ulinzi.
Hata hivyo, mpasuko kati yake na Mwalimu Nyerere ulianza pale alipokuwa akikosoa sera ya Ujamaa na Kujitegemea. Licha ya ukaribu wa waili hao, Mwalimu Nyerere alimwona KAmbona kama tishio kutokana na ushawishi aliokuwa nao kwa wananchi na vyombo vya ulinzi na usalama.
Kwa mfano mwaka 1964, wakati wa Jeshi la Tanganyika (Tanganyika Army Mutiny) lilipotaka kumpindua Mwalimu Julius Nyerere, Kambona ndiye aliyezima uasi huo, wakati Nyerere na Makamu wake Rashid Kawawa walipotoroshwa kwenda kufichwa Kigamboni.
Kambona akiwa Waziri wa Mambo ya Nje na Ulinzi, alijitokeza na kukutana na viongozi wa jeshi na kuwaahidi kuwa Serikali itashugulikia malalamiko yao ikiwa pamoja na kulifanya jeshi hilo kuwa na viongozi wazawa.
Baada ya hapo Mwalimu Nyerere na Kawawa walichukuliwa na kikosi cha Jeshi kutoka Uingereza na kurudishwa Ikulu ya Dar es Salaam.
Mwaka 1965, Nyerere alipendekeza na kurusu mabadiliko ya katiba yaliyoifanya Tanzania kuwa nchi ya mfumo wa chama kimoja rasmi mwaka 1965. Kambona, ingawa alikuwa Katibu Mkuu wa TANU, aliamini kuwa mfumo huo ungeondoa demokrasia na kuweka mamlaka makubwa mno mikononi mwa Rais (Nyerere), jambo ambalo lingesababisha udikteta.
Mwaka 1967 Nyerere aliamua kuilekeza Tanzania kwenye mfumo wa Ujamaa na Kujitegemea, ikiwa ni pamoja me kutaifisha sekta binafsi na kuweka Masharti ya Uongozi yaliyowazuia viongozi kumiliki mali au biashara. Kambona alipinga vikali uelekeo huu wa kiitikadi, akiamini kuwa Tanzania ilipaswa kufuata mfumo wa uchumi huru (capitalism/mixed economy) na demokrasia ya vyama vingi badala ya mfumo wa chama kimoja.
Nyerere alipoanza kufanya mabadiliko ya Baraza la Mawaziri mwaka 1967 na kumhamisha Kambona kutoka Wizara ya Mambo ya Nje kwenda Wizara ya Kazi na Maendeleo ya Jamii (hatua iliyoonekana kama kupunguzwa nguvu), Kambona alikataa nafasi hiyo na kujiuzulu nyadhifa zote mnamo Juni 1967.
Baada ya kujiuzulu, Uhusiano kati yao uliharibika kabisa. Kambona alidai kuwa maisha yake yalikuwa hatarini, jambo lililomfanya akimbilie nchini Uingereza mnamo Julai 1967. Baadaye, serikali ya Nyerere ilimtuhumu Kambona kuhusika na mipango ya kumuasi Nyerere na kujaribu kupindua serikali (kama vile kwenye kesi ya uhaini ya mwaka 1969-1971), ingawa Kambona alikanusha tuhuma hizo akiwa ukimbizini.
Mwaka 1967, Oscar Kambona—ambaye alikuwa Waziri wa Mambo ya Nje na Katibu Mkuu wa TANU—alijikuta kwenye mzozo mzito na Mwalimu Julius Nyerere. Kambona alipinga Azimio la Arusha, mfumo wa chama kimoja, na kuongezwa kwa mamlaka ya Rais katika Katiba. Aliamini kuwa Tanzania ilitakiwa kufuata siasa za uchumi huru na demokrasia ya vyama vingi.
Aboud Jumbe (1984): Shambulio la "Kuchafuka kwa Hali ya Siasa"
Aboud Jumbe aliingia madarakani mwaka 1972 akiwa Rais wa Zanzibar, Mwenyekiti wa Baraza la Mapinduzi, na Makamu wa Kwanza wa Rais wa Tanzania), baada ya aliyekuwa Rais wa Zanzibar, Sheikh Abeid Amani Karume kuuawa kwa risasi. Alifanya mabadiliko mengi kutokana na na hali aliyoikuta baad aya kuondoka kwa Karume, kwa mfano, wanafunzi wa Zanzibar walizuiwa kwenda kusoma vyuo vikuu, yeye aliwaruhusu vijana wengi kuendelea na masomo na kuruhusu uhuru wa kidemokrasia tofauti na utawala alioukuta.
Ilipofika miaka ya 1980 kulikuwa na hali ya kutoridhika na jinsi Serikali ya Muungano ilivyokuwa ikiendeshwa, ambapo Jumbe na baadhi ya viongozi wa Zanzibar walihisi kuwa mfumo wa Serikali Mbili ulikuwa unaipunguza Zanzibar mamlaka yake na kuifanya ionekane kama mkoa wa Tanzania Bara.
Jumbe alitaka kuwepo kwa Mfumo wa Serikali Tatu (Serikali ya Zanzibar, Serikali ya Tanganyika, na Serikali ya Shirikisho la Muungano) ili kulinda mamlaka ya pande zote mbili, hivyo, alimkodi mwanasheria mwandamizi kutoka Ghana (Bashir Mwalimu) kuandaa hati ya kisheria na nyaraka kwa ajili ya kufungua shauri Mahakama ya Rufani au kuwasilisha hoja hiyo rasmi ili kuhoji muundo wa Muungano.
Hatua hizo za Jumbe zilionekana na uongozi wa CCM na Mwalimu Julius Nyerere kama mbinu za kuvunja Muungano au kuleta uchochezi. Vyombo vya habari na viongozi wa chama walianza kutumia neno kuwa kulikuwa na "kuchafuka kwa hali ya siasa Zanzibar."
Mwalimu Nyerere aliitisha Kikao cha Halmashauri Kuu ya Taifa (NEC) ya CCM kilichofanyika Mjini Dodoma kuanzia tarehe: Januari 24 hadi 30, 1984
Kuhojiwa na Kushambuliwa: Katika kikao hicho, Jumbe pamoja na wenzake walikabiliwa na shinikizo kubwa na maswali magumu kutoka kwa wajumbe wa NEC waliokuwa wanamlaumu kwa uasi dhidi ya katiba ya chama na Muungano.
Jumbe akiona hana uwezo wa kushinda presha ya kisiasa ndani ya ukumbi huo na ili kuepuka fedheha au mgogoro mkubwa zaidi wa kitaifa, alitangaza kujiuzulu nyadhifa zote. Baada ya kujiuzulu huko, Serikali ilimhamisha na kumweka chini ya ulinzi/kizuizi cha nyumbani katika eneo la Mji Mwema, Kigamboni, Dar es Salaam, ambako aliishi mbali na siasa za актив kwa miaka mingi hadi kifo chake mwaka 2016.
Horace Kolimba (1997): Chama kimepiteza Dira
Horace Kolimba, aliyewahi kuwa Katibu Mkuu wa CCM na Mwanasheria nguli, alizua taharuki mwaka 1997 aliposema wazi mbele ya vyombo vya habari kuwa "CCM imepoteza dira na mwelekeo."
Kauli hiyo ilionekana kama pigo la ndani kwa chama kilichokuwa kwenye maandalizi ya kujiimarisha katika mfumo wa vyama vingi. Kolimba alitakiwa kufika Dodoma kujieleza mbele ya Kamati Kuu, ambapo kwa bahati mbaya alipatwa na mshtuko wa moyo na kufariki dunia siku hiyo hiyo ya kuhojiwa.
Kukosoa kwa Horace Kolimba dhidi ya Chama Cha Mapinduzi (CCM) mwaka 1997 ni miongoni mwa matukio yenye utata na yaliyosisimua zaidi katika historia ya siasa za Tanzania. Kolimba, ambaye alikuwa Mwanasheria na kuwahi kuhudumu kama Katibu Mkuu wa CCM (1990–1995), alitoa kauli iliyoyumbisha mstari wa chama tawala.
Kauli ya Kolimba ilipokelewa kwa hasira na mshangao na safu ya uongozi wa CCM pamoja na Serikali ya Awamu ya Tatu (iliyokuwa chini ya Rais Benjamin Mkapa). Kamati Kuu na Halmashauri Kuu ya Taifa (NEC) ya CCM iliamuru Kolimba aitwe kwa dharura Dodoma ili ajieleze na kutoa ufafanuzi wa tuhuma hizo mbele ya kikao cha viongozi wa juu.
Machi 13, 1997, Kolimba alifika mjini Dodoma kuhojiwa na viongozi wa CCM.
Akiwa kwenye ukumbi wa kikao (au akiwa njiani kuanza kutoa maelezo yake mbele ya kamati), Kolimba alipatwa na tatizo la kiafya na kuanguka ghafla. Alikimbizwa haraka katika Hospitali ya Rufaa ya Mkoa wa Dodoma (General Hospital) kwa ajili ya matibabu ya dharura.
Saa machache baadaye, siku hiyo hiyo Machi 13, 1997, alitangazwa kufariki dunia. Sababu rasmi ya matibabu ilielezwa kuwa ni shambulio la moyo (heart attack).
Kifo cha ghafla cha Horace Kolimba kikiwa katikati ya mchakato wa kuhojiwa kilizua maswali na nadharia yingi za kitahadhari (conspiracy theories) miongoni mwa wananchi na wanasiasa wa upinzani. Baadhi waliamini kuwa msukumo na presha kubwa ya kisiasa aliyokutana nayo siku hiyo ilichangia kupatwa na shambulio la moyo.
Wengine walikwenda mbali zaidi kwa kuhisi uwepo wa njama, ingawa hakuna ushahidi rasmi wa kimatibabu au kisheria uliothibitisha tuhuma hizo tofauti na maelezo ya madaktari.
Bernard Membe na Dkt. Magufuli (2020): Mgogoro wa Urais na Mtandao
Aliyekuwa Waziri wa Mambo ya Nje wakati wa Rais Jakaya Kikwete, Bernard Membe, alifukuzwa uanachama wa CCM mnamo Februari 2020 chini ya uongozi wa Rais John Pombe Magufuli akiwa mwanachama wa kawaida.
Ikumbukwe kwamba, Membe alikuwa miongoni mwa makada 17 waliojitokeza kuwania urais kupitia CCM mwaka 2015. Katika mchujo huo, John Magufuli ndiye aliyepitishwa, huku Membe na aliyekuwa Waziri mstaafu, Edward Lowassa wakikatwa katika mchojo wa tano bora.
Wakati Lowassa akikimbilia kujiunga na CHADEMA, Membe alibaki CCM na huko ndiko aliendelea kuonekana kama tishio kwa Rais Magufuli.
Kwa nyakati kadhaa, aliyekuwa Katibu Mkuu wa CCM Dk Bashiru Ally alinukuliwa akisema kuwa Membe anatishia urais wa Magufuli. Hatimaye Februari 8, 2020 Halmashauri Kuu ya CCM ilimfukuza uanachama Membe.
Baada ya kufukuzwa, Membe alijiunga na chama cha ACT Wazalendo na kuteuliwa kuwa mgombea urais katika uchaguzi mkuu wa Oktoba 2020. Hata hivyo, hakufanya vizuri, kwani hata ushiriki wake kwenye kampeni ulikuwa ni wa kusuasua na hivyo kuambulia kura 81,129, sawa na asilimia 0.5, akiwa nyuma ya Tundu Lissu wa CHACEMA aliyeshika nafasi ya pili kwa kupata asilimia 13 ya kura, huku Magufuli wa CCM akipata asilimia 84 ya kura zote.
Membe alifariki dunia Mei 12, 2023 baada ya kuugua ghafla.
Tangu enzi za TANU hadi CCM ya leo, mfumo wa siasa za Tanzania haujawahi kuruhusu mpasuko wa wazi kati ya Rais na wasaidizi wake wa karibu au viongozi wa juu wa chama. Kila mara migogoro ya namna hiyo inapojitokeza, hatua huwa ni ile ile—shinikizo la kujiuzulu, kuvuliwa madaraka, au kufukuzwa uanachama ili kuweka utulivu wa kiutawala. Kuondoka kwa Dkt. Nchimbi kunathibitisha kuwa ingawa nyakati na majina ya viongozi yanabadilika, utamaduni wa kuzuia mipasuko ndani ya serikali na chama tawala unabaki pale pale.
