one one chief
Member
- Jan 22, 2014
- 39
- 105
Elimu kwa muda mrefu imekuwa ikipimwa kwa vigezo finyu vinavyojikita zaidi kwenye matokeo ya mitihani kuliko mchango wake halisi katika maendeleo ya mtu na taifa. Katika mjadala wa kila mwaka wa matokeo ya mitihani ya kitaifa, nguvu kubwa hutumika kuhesabu ufaulu na kufeli, huku maswali muhimu yakibaki bila majibu: Je, elimu tunayotoa inamuandaa kijana kwa maisha? Je, mfumo wetu wa elimu unachangiaje ukuaji wa uchumi na maadili ya jamii?
Kwa kiasi kikubwa, mjadala wa elimu nchini umejikita katika matokeo badala ya mchakato, Walimu huwekewa shinikizo la kuhakikisha ufaulu, wanafunzi hulazimishwa kukariri, na wazazi hupima ubora wa shule kwa asilimia za alama. Hata hivyo, tafiti nyingi za kielimu zinaonyesha kuwa elimu yenye ubora si ile inayozalisha wanafunzi wanaofaulu mitihani pekee, bali ile inayojenga uwezo wa kufikiri, kutatua matatizo, kuwasiliana, na kuishi kwa maadili mema katika jamii.
Changamoto kubwa ni kwamba mfumo wetu wa elimu bado haujaunganishwa kikamilifu na mahitaji halisi ya jamii na uchumi. Kijana anaweza kufaulu kwa alama za juu lakini akakosa ujuzi wa msingi wa kujiajiri, kufanya kazi kwa timu, au hata kufanya maamuzi sahihi katika maisha ya kila siku. Hili linadhihirika pale wahitimu wengi wanapoingia katika soko la ajira wakiwa hawajajiandaa, jambo linalosababisha ukosefu wa ajira au ajira zisizo rasmi zisizo na tija ya muda mrefu.
Aidha, nafasi ya Mwalimu katika mjadala wa elimu imeendelea kudidimia, mara nyingi hutazamwa kama mtendaji wa mitaala na maagizo, badala ya kuwa mtaalamu wa maarifa na malezi ya kijamii. Bila kumwezesha mwalimu kitaaluma, kimaadili na kiuchumi, haiwezekani kutegemea mabadiliko chanya katika mfumo wa elimu. Mwalimu aliyechoka na kukosa motisha hawezi kumlea mwanafunzi aliye tayari kwa dunia yenye ushindani mkubwa.
Ni wakati sasa kwa watunga sera, wadau wa elimu, na jamii kwa ujumla kubadili mtazamo. Elimu inapaswa kutazamwa kama uwekezaji wa kimkakati katika rasilimali watu, si kama zoezi la kila mwaka la mitihani. Hii inahitaji maboresho katika mitaala ili izingatie ujuzi wa maisha, mafunzo endelevu kwa walimu, pamoja na mifumo ya tathmini inayopima zaidi ya kukariri.
Kwa kufanya hivyo, Tanzania inaweza kujenga kizazi cha Wananchi wenye maarifa, maadili, na uwezo wa kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya taifa. Elimu yenye mwelekeo mpana si anasa, bali ni hitaji la msingi kwa maendeleo endelevu. Tukibaki kuipima elimu kwa mitihani pekee, tutakuwa tunapima kivuli badala ya uhalisia wake.
Kwa kiasi kikubwa, mjadala wa elimu nchini umejikita katika matokeo badala ya mchakato, Walimu huwekewa shinikizo la kuhakikisha ufaulu, wanafunzi hulazimishwa kukariri, na wazazi hupima ubora wa shule kwa asilimia za alama. Hata hivyo, tafiti nyingi za kielimu zinaonyesha kuwa elimu yenye ubora si ile inayozalisha wanafunzi wanaofaulu mitihani pekee, bali ile inayojenga uwezo wa kufikiri, kutatua matatizo, kuwasiliana, na kuishi kwa maadili mema katika jamii.
Changamoto kubwa ni kwamba mfumo wetu wa elimu bado haujaunganishwa kikamilifu na mahitaji halisi ya jamii na uchumi. Kijana anaweza kufaulu kwa alama za juu lakini akakosa ujuzi wa msingi wa kujiajiri, kufanya kazi kwa timu, au hata kufanya maamuzi sahihi katika maisha ya kila siku. Hili linadhihirika pale wahitimu wengi wanapoingia katika soko la ajira wakiwa hawajajiandaa, jambo linalosababisha ukosefu wa ajira au ajira zisizo rasmi zisizo na tija ya muda mrefu.
Aidha, nafasi ya Mwalimu katika mjadala wa elimu imeendelea kudidimia, mara nyingi hutazamwa kama mtendaji wa mitaala na maagizo, badala ya kuwa mtaalamu wa maarifa na malezi ya kijamii. Bila kumwezesha mwalimu kitaaluma, kimaadili na kiuchumi, haiwezekani kutegemea mabadiliko chanya katika mfumo wa elimu. Mwalimu aliyechoka na kukosa motisha hawezi kumlea mwanafunzi aliye tayari kwa dunia yenye ushindani mkubwa.
Ni wakati sasa kwa watunga sera, wadau wa elimu, na jamii kwa ujumla kubadili mtazamo. Elimu inapaswa kutazamwa kama uwekezaji wa kimkakati katika rasilimali watu, si kama zoezi la kila mwaka la mitihani. Hii inahitaji maboresho katika mitaala ili izingatie ujuzi wa maisha, mafunzo endelevu kwa walimu, pamoja na mifumo ya tathmini inayopima zaidi ya kukariri.
Kwa kufanya hivyo, Tanzania inaweza kujenga kizazi cha Wananchi wenye maarifa, maadili, na uwezo wa kushiriki kikamilifu katika maendeleo ya taifa. Elimu yenye mwelekeo mpana si anasa, bali ni hitaji la msingi kwa maendeleo endelevu. Tukibaki kuipima elimu kwa mitihani pekee, tutakuwa tunapima kivuli badala ya uhalisia wake.
