Mamlaka ya Kudhibiti Nishati na Petroli nchini Kenya (EPRA) imekanusha madai kuwa maamuzi yake kuhusu bei za mafuta yanaathiriwa na watu au makundi yenye ushawishi, huku Wakenya wakiendelea kulalamikia ongezeko la gharama za mafuta nchini.
Akizungumza mbele ya Kamati ya Bunge la Kitaifa kuhusu Nishati, Mkurugenzi Mkuu wa EPRA, Edward Kinyua, alisema mamlaka hiyo inafanya kazi kwa uhuru na kwamba bei za mafuta hupangwa kwa kuzingatia mfumo uliowekwa kisheria.
Kauli hiyo ilitolewa Jumatano, Oktoba 28, 2026, wakati wa mkutano uliofanyika Naivasha, Kaunti ya Nakuru, ambapo wabunge walikuwa wakikagua utekelezaji wa bajeti ya sekta ya nishati kwa mwaka wa fedha wa 2025/2026.
Mkutano huo umefanyika takribani wiki mbili baada ya EPRA kuongeza bei ya petroli kwa KSh12.93 kwa lita, dizeli KSh9.90 na mafuta ya taa KSh28.49, hatua iliyozua malalamiko kutoka kwa wananchi na wadau wa sekta ya usafiri.
Kutokana na mabadiliko hayo, bei ya juu ya petroli jijini Nairobi imefikia KSh226.96 kwa lita, dizeli KSh227.76 na mafuta ya taa KSh219.87.
Kwa mujibu wa EPRA, mabadiliko hayo yanachangiwa na gharama za mafuta katika masoko ya kimataifa, pamoja na changamoto za usambazaji zinazohusishwa na mvutano unaoendelea Mashariki ya Kati.
Hata hivyo, wabunge walihoji iwapo mamlaka hiyo inafanya juhudi za kutosha kuwaelimisha wananchi kuhusu namna bei hizo zinavyokokotolewa.
Mwenyekiti wa kamati hiyo, Mbunge wa Nakuru Town East David Gikaria, aliitaka EPRA kutumia vituo vya redio vya lugha za kienyeji ili kuwafikia wananchi wengi zaidi, hasa wale ambao hawapati taarifa kupitia vyombo vikuu vya habari.
Akijibu hoja hizo, Kinyua alisema EPRA imeanza kushirikiana na vituo vya televisheni na redio kutoa elimu kuhusu sekta ya mafuta, huku akiahidi kuwa wananchi watashirikishwa katika maamuzi pale itakapohitajika.
Kamati hiyo pia iliitaka EPRA kuimarisha hatua dhidi ya uchanganyaji wa mafuta na bidhaa nyingine, kitendo kinachoweza kuathiri ubora wa mafuta na usalama wa watumiaji.
Wakati huo huo, Idara ya Petroli ilieleza kuwa kuchelewa kwa taratibu za ununuzi na utekelezaji wa miradi kumeathiri matumizi ya fedha zilizotengwa, ikiwemo mpango wa kusambaza gesi ya kupikia (LPG).
Licha ya EPRA kusisitiza kuwa haiingiliwi katika maamuzi yake, mjadala kuhusu uwazi wa mfumo wa kupanga bei za mafuta unaendelea, hasa wakati wananchi wanapokabiliwa na ongezeko la gharama za usafiri na maisha.
Akizungumza mbele ya Kamati ya Bunge la Kitaifa kuhusu Nishati, Mkurugenzi Mkuu wa EPRA, Edward Kinyua, alisema mamlaka hiyo inafanya kazi kwa uhuru na kwamba bei za mafuta hupangwa kwa kuzingatia mfumo uliowekwa kisheria.
Kauli hiyo ilitolewa Jumatano, Oktoba 28, 2026, wakati wa mkutano uliofanyika Naivasha, Kaunti ya Nakuru, ambapo wabunge walikuwa wakikagua utekelezaji wa bajeti ya sekta ya nishati kwa mwaka wa fedha wa 2025/2026.
Mkutano huo umefanyika takribani wiki mbili baada ya EPRA kuongeza bei ya petroli kwa KSh12.93 kwa lita, dizeli KSh9.90 na mafuta ya taa KSh28.49, hatua iliyozua malalamiko kutoka kwa wananchi na wadau wa sekta ya usafiri.
Kutokana na mabadiliko hayo, bei ya juu ya petroli jijini Nairobi imefikia KSh226.96 kwa lita, dizeli KSh227.76 na mafuta ya taa KSh219.87.
Kwa mujibu wa EPRA, mabadiliko hayo yanachangiwa na gharama za mafuta katika masoko ya kimataifa, pamoja na changamoto za usambazaji zinazohusishwa na mvutano unaoendelea Mashariki ya Kati.
Hata hivyo, wabunge walihoji iwapo mamlaka hiyo inafanya juhudi za kutosha kuwaelimisha wananchi kuhusu namna bei hizo zinavyokokotolewa.
Mwenyekiti wa kamati hiyo, Mbunge wa Nakuru Town East David Gikaria, aliitaka EPRA kutumia vituo vya redio vya lugha za kienyeji ili kuwafikia wananchi wengi zaidi, hasa wale ambao hawapati taarifa kupitia vyombo vikuu vya habari.
Akijibu hoja hizo, Kinyua alisema EPRA imeanza kushirikiana na vituo vya televisheni na redio kutoa elimu kuhusu sekta ya mafuta, huku akiahidi kuwa wananchi watashirikishwa katika maamuzi pale itakapohitajika.
Kamati hiyo pia iliitaka EPRA kuimarisha hatua dhidi ya uchanganyaji wa mafuta na bidhaa nyingine, kitendo kinachoweza kuathiri ubora wa mafuta na usalama wa watumiaji.
Wakati huo huo, Idara ya Petroli ilieleza kuwa kuchelewa kwa taratibu za ununuzi na utekelezaji wa miradi kumeathiri matumizi ya fedha zilizotengwa, ikiwemo mpango wa kusambaza gesi ya kupikia (LPG).
Licha ya EPRA kusisitiza kuwa haiingiliwi katika maamuzi yake, mjadala kuhusu uwazi wa mfumo wa kupanga bei za mafuta unaendelea, hasa wakati wananchi wanapokabiliwa na ongezeko la gharama za usafiri na maisha.