Mwl.RCT
JF-Expert Member
- Jul 23, 2013
- 14,624
- 20,666
Gharama ya Kutojali Elimu: Jinsi ‘Kucheza ’ na Kujifunza Kunavyotishia Mustakabali wa Taifa Letu
Mwandishi: MwlRCT
Mwandishi: MwlRCT
1. Utangulizi
Je, unajua kuwa Tanzania ina kiwango cha chini cha uandikishaji wa elimu ya sekondari kuliko nchi nyingine za Afrika Mashariki? Hii inaonyesha kuwa kuna tatizo kubwa la kutochukulia elimu kwa uzito nchini mwetu. Tatizo hili linasababishwa na mambo mbalimbali, kama vile uzembe wa wazazi, ukosefu wa vifaa vya kujifunzia, na mfumo duni wa elimu nchini. Hii inaathiri sana maisha ya mwanafunzi, jamii, na taifa kwa ujumla.
Katika makala hii, nitazungumzia tatizo la kutochukulia elimu kwa uzito nchini mwetu. Tatizo hili lina madhara makubwa kwa wanafunzi, jamii, na taifa. Pia, nitapendekeza hatua za kuboresha elimu nchini.
2. Tatizo la kutochukulia elimu kwa uzito
Tatizo la kutochukulia elimu kwa uzito limekuwa likijirudia mara kwa mara hapa nchini. Hali hii imesababisha madhara makubwa kwa wanafunzi wetu na jamii kwa ujumla.
a) Athari za tatizo hili kwa mwanafunzi:
Moja ya athari kubwa za tatizo hili kwa mwanafunzi ni kukosekana kwa fursa za kujiendeleza. Bila elimu bora, vijana wengi hawapati ujuzi na stadi muhimu za maisha na kazi. Kwa mujibu wa Shirika la Elimu, Sayansi na Utamaduni la Umoja wa Mataifa (UNESCO), Tanzania ina kiwango cha chini cha uandikishaji wa elimu ya sekondari kuliko nchi nyingine za Afrika Mashariki.
b) Madhara kwa jamii na taifa kwa ujumla:
Ukosefu wa elimu bora unaathiri pia jitihada za nchi yetu za kujenga jamii yenye uwajibikaji na utawala bora. Idadi kubwa ya vijana wasio na taaluma wanashindwa kutimiza wajibu wao kama raia kama vile kulipa kodi, kushiriki katika uchaguzi, na kudai haki zao. Pia, wanakosa maadili mema na utambulisho wa kitaifa. Hii inasababisha kuongezeka kwa vitendo vya uhalifu, rushwa, ubaguzi, na ukabila.
Vilevile, uchumi wa nchi yetu unategemea sana rasilimaliwatu wenye ujuzi na taaluma. Upungufu wa watu wenye elimu ya kutosha unaathiri ubora wa huduma mbalimbali na hivyo kuathiri ukuaji wa uchumi. Bila elimu bora, nchi yetu itashindwa kutimiza malengo ya maendeleo endelevu (SDGs) ya Umoja wa Mataifa, ambayo yanajumuisha kupunguza umaskini, kuongeza usawa wa kijinsia, na kupambana na mabadiliko ya tabianchi.
3. Chanzo na madhara ya tatizo hili kwa taifa
Kuna sababu kadhaa zinazosababisha tatizo hili la kutochukulia elimu kwa uzito nchini mwetu. Pia, tatizo hili limeleta madhara makubwa katika nyanja mbalimbali.
a) Chanzo cha tatizo hili:
Mojawapo ya sababu kubwa ni uzembe wa baadhi ya wazazi katika kusimamia elimu ya watoto wao. Wanashindwa kulipia ada na michango ya shule kwa wakati. Pia hawawapatia motisha ya kutosha ya kwenda shule na kujifunza. Uzembe huu unawafanya watoto wengi kukosa mahudhurio ya shule, kukosa vifaa vya shule, na kukosa ushauri wa kitaaluma.
Ukosefu wa vifaa vya kujifunzia kama vile vitabu, madawati na zana za maabara vimechangia pia katika kudidimiza hamasa ya wanafunzi kwenda shule. Mfumo duni wa elimu unaotokana na uhaba wa walimu, miundombinu duni, na mitaala isiyoendana na mahitaji ya soko pia ni chanzo cha tatizo hili. Ukosefu huu unawafanya wanafunzi wengi kukosa uelewa wa masomo, kupoteza hamu ya kujifunza, na kupata matokeo mabaya.
b) Ukosefu wa ujuzi na taaluma:
Moja ya madhara makubwa ni kuwa vijana wengi wanamaliza elimu ya msingi na sekondari bila stadi na ujuzi wa kutosha wa kuingia katika soko la ajira. Hii inasababisha ukosefu wa watumishi wenye ujuzi katika sekta mbalimbali za uchumi na huduma. Kutokana na ukosefu wa ujuzi na taaluma, nchi yetu inashindwa kushiriki katika miradi mikubwa ya maendeleo inayohitaji wataalamu wenye ujuzi. Kwa mfano, mradi wa reli ya kisasa (SGR) ulihitaji wataalamu kutoka nje ya nchi.
c) Kushuka kwa viwango vya elimu:
Kutokana na sababu nilizozitaja, viwango vya elimu vimeshuka sana nchini mwetu ikilinganishwa na nchi nyingine. Hii inatufanya tushindwe kushindana vema kiuchumi na kisayansi duniani. Kushuka kwa viwango vya elimu kunatufanya tushindwe kutimiza malengo ya maendeleo endelevu (SDGs) ya Umoja wa Mataifa, ambayo yanajumuisha kupunguza umaskini, kuongeza usawa wa kijinsia, na kupambana na mabadiliko ya tabianchi.
d) Kuongezeka kwa umaskini na ukosefu wa ajira:
Vijana wengi wasio na taaluma wanashindwa kupata ajira za kutosha na hivyo kuendelea kuishi katika hali ya umaskini. Hii inaathiri pia ukuaji wa uchumi wetu.
Picha | inaonyesha azma ya mwanafunzi kushinda vipingamizi na kufanikiwa maishani, licha ya uhaba wa rasilimali na msaada
Tatizo la kutochukulia elimu kwa uzito linaweza kutatuliwa kwa hatua hizi:
a) Kutenga asilimia 20 ya bajeti ya serikali kwa elimu. Hii itasaidia kujenga miundombinu bora, kununua vifaa vya kutosha, na kuajiri walimu wenye sifa. Hii itaongeza ufaulu, kupunguza utoro, na kuinua viwango vya elimu.
Picha 360 | Asilimia 20 ya bajeti ya Serikali kwa elimu - itasaidia kujenga miundombinu bora, kununua vifaa vya kutosha
b) Kufanya maboresho ya mitaala ili iendane na mahitaji ya soko la ajira. Hii itawaandaa vijana wetu kupata kazi za kisasa na kuwa na tija katika uchumi. Hii itapunguza ukosefu wa ajira, kuongeza mapato, na kuchochea maendeleo.
c) Kuongeza nafasi za mafunzo ya ualimu na kuwapatia walimu motisha stahiki. Hii itaimarisha ubora wa ufundishaji na ujifunzaji, na kuwawezesha wanafunzi kupata stadi na ujuzi muhimu.
d) Kuongeza idadi ya madarasa, maabara, maktaba, na miundombinu ya TEHAMA katika shule zetu. Hii itaboresha elimu na kuvutia wanafunzi kwenda shule.
Picha (Baada) | Wanafunzi wakiwa kwenye Mazingira bora ya kujifunza - Hii itaongeza ufaulu na kupunguza utoro.
6. Changamoto zinazoweza kutokea
Kutekeleza mabadiliko haya ya kuboresha elimu nchini kunakabiliwa na vikwazo vikuu vitatu: uhaba wa rasilimali fedha, itikadi isiyofaa dhidi ya elimu, na usimamizi duni wa mfumo wa elimu.
Ili kukabiliana na vikwazo hivi, serikali inaweza kutafuta njia mbadala za kupata fedha, kufanya kampeni za uhamasishaji na uelewa, na kuimarisha uwajibikaji na nidhamu katika shule na vyuo vya elimu ya juu.
7. Hitimisho
Tatizo la kutochukulia elimu kwa uzito linazuia maendeleo ya taifa letu. Ili kulitatua, tunahitaji kutathmini elimu kwa kutenga bajeti ya kutosha, kuajiri walimu wenye sifa, na kuweka miundombinu imara ya shule zetu. Hii itaongeza ufaulu, kupunguza ukosefu wa ajira, na kuchochea maendeleo.
Pia, tunahitaji kufikiria upya umuhimu wa elimu na kuchangia zaidi ili kujenga rasilimaliwatu imara. Kama alivyosema Mwalimu Nyerere: “Elimu ndiyo ufunguo wa maisha bora.”
Upvote
4
