S.M.P2503
Platinum Member
- Nov 25, 2008
- 3,689
- 7,145
Twende pamoja:
Hoja hii kwamba “Hata kama CHADEMA ( Na vyama vingine) watashiriki au wangeshiriki, wanakuwa kama hawajashiriki tu.” ina mizizi katika hali halisi ya kisiasa na kisheria nchini Tanzania, hususan katika masuala ya uchaguzi, uhuru wa vyama vya siasa, na uwazi wa mchakato wa kidemokrasia. Hii ni hoja yenye uzito mkubwa na inaweza kuchambuliwa kwa kutumia mifano hai, sheria, na uamuzi wa kesi mbalimbali.
1. Muktadha wa Kisiasa: Ufinyu wa Demokrasia ya Vyama Vingi
Tanzania kikatiba ni nchi ya mfumo wa vyama vingi (Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, 1977, Ibara ya 8 na 20), lakini katika vitendo, mazingira haya yamekuwa na changamoto nyingi kwa vyama vya upinzani kama CHADEMA.
Mfano hai: Uchaguzi Mkuu wa 2020
2. Ukweli wa Kisheria na Kikatiba: Uhuru wa Vyombo vya Uchaguzi
Katiba ya Tanzania (Ibara ya 74) inatambua NEC kama chombo huru. Hata hivyo, uteuzi wa makamishna wa NEC hufanywa na Rais, ambaye pia ni mgombea wa chama tawala – jambo linaloleta mgongano wa maslahi.
Kesi ya Joseph Warioba & Others vs The Attorney General (Misc. Civil Cause No. 31 of 2020) – ilitolewa hoja ya kwamba NEC haina uhuru wa kweli kutokana na muundo wa uteuzi wake. Ingawa mahakama ilitupilia mbali kesi hiyo, ilionesha kuwepo kwa mashaka kuhusu uhuru wa Tume.
3. Uhalisia wa Mfumo wa Kisheria: Kukandamizwa kwa Upinzani
Sheria ya Vyama vya Siasa (Political Parties Act, R.E. 2019) – pamoja na marekebisho yake kupitia Political Parties (Amendment) Act, 2019 na marekibisho mengine kupelekea kuitwea INEC– imetumika kama chombo cha kuwadhibiti wapinzani badala ya kuwasaidia.
Mfano: Kifungu cha 6A(1) kinampa Msajili wa Vyama mamlaka makubwa ya kuingilia mambo ya ndani ya vyama, ikiwa ni pamoja na kughairi mikutano ya hadhara. Mamlaka haya yalitumiwa kuzuia CHADEMA kufanya mikutano yao ya siasa, hata baada ya uchaguzi.
4. Hali ya Kijamii na Kimazingira: Hofu, Unyanyasaji na Kukosa Imani
Wafuasi wa vyama vya upinzani hukumbana na unyanyasaji wa polisi, kukamatwa kiholela, na hata kushitakiwa kwa kesi za kupikwa, Zikiwemo za mauwaji, Ugaidi na sasa Uhaini.
Mfano halisi: Freeman Mbowe (2021) – Mwenyekiti wa CHADEMA alikamatwa na kushitakiwa kwa tuhuma za ugaidi. Ingawa alikuja kuachiwa, kesi hiyo ilionyesha jinsi taasisi za dola zinavyoweza kutumiwa kisiasa kuzuia ushiriki wa wapinzani- huu ni mfano mmoja tu- Msema kweli ni mpenzi wa Mungu.
5. Kwa Nini Wanakuwa Kama Hawajashiriki
6. Ushiriki wa CHADEMA katika mazingira haya unakuwa ni wa kimuonekano tu (cosmetic participation). Kwa sababu hiyo, hoja kwamba “hata wangeshiriki ni kama hawajashiriki” ina msingi wa kweli. Mfumo unahitaji mabadiliko ya kimuundo, hasa katika:
na hii hapa: https://www.jamiiforums.com/data/video/6029/6029678-bf15b8f6f927c72fa16d6bb328a5e41f.mp4
Hoja hii kwamba “Hata kama CHADEMA ( Na vyama vingine) watashiriki au wangeshiriki, wanakuwa kama hawajashiriki tu.” ina mizizi katika hali halisi ya kisiasa na kisheria nchini Tanzania, hususan katika masuala ya uchaguzi, uhuru wa vyama vya siasa, na uwazi wa mchakato wa kidemokrasia. Hii ni hoja yenye uzito mkubwa na inaweza kuchambuliwa kwa kutumia mifano hai, sheria, na uamuzi wa kesi mbalimbali.
1. Muktadha wa Kisiasa: Ufinyu wa Demokrasia ya Vyama Vingi
Tanzania kikatiba ni nchi ya mfumo wa vyama vingi (Katiba ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, 1977, Ibara ya 8 na 20), lakini katika vitendo, mazingira haya yamekuwa na changamoto nyingi kwa vyama vya upinzani kama CHADEMA.
Mfano hai: Uchaguzi Mkuu wa 2020
- CHADEMA walishiriki uchaguzi huu, lakini walikumbana na ukandamizaji mkubwa. Wapinzani walikamatwa, mikutano ya kampeni ilizuiwa, na Tume ya Taifa ya Uchaguzi (NEC) ilionekana kutokuwa huru.
- Ripoti ya Commonwealth Observer Group ya 2020 ilieleza kuwa uchaguzi haukuwa huru wala wa haki kutokana na ukosefu wa mazingira ya ushindani wa kweli.
2. Ukweli wa Kisheria na Kikatiba: Uhuru wa Vyombo vya Uchaguzi
Katiba ya Tanzania (Ibara ya 74) inatambua NEC kama chombo huru. Hata hivyo, uteuzi wa makamishna wa NEC hufanywa na Rais, ambaye pia ni mgombea wa chama tawala – jambo linaloleta mgongano wa maslahi.
Kesi ya Joseph Warioba & Others vs The Attorney General (Misc. Civil Cause No. 31 of 2020) – ilitolewa hoja ya kwamba NEC haina uhuru wa kweli kutokana na muundo wa uteuzi wake. Ingawa mahakama ilitupilia mbali kesi hiyo, ilionesha kuwepo kwa mashaka kuhusu uhuru wa Tume.
3. Uhalisia wa Mfumo wa Kisheria: Kukandamizwa kwa Upinzani
Sheria ya Vyama vya Siasa (Political Parties Act, R.E. 2019) – pamoja na marekebisho yake kupitia Political Parties (Amendment) Act, 2019 na marekibisho mengine kupelekea kuitwea INEC– imetumika kama chombo cha kuwadhibiti wapinzani badala ya kuwasaidia.
Mfano: Kifungu cha 6A(1) kinampa Msajili wa Vyama mamlaka makubwa ya kuingilia mambo ya ndani ya vyama, ikiwa ni pamoja na kughairi mikutano ya hadhara. Mamlaka haya yalitumiwa kuzuia CHADEMA kufanya mikutano yao ya siasa, hata baada ya uchaguzi.
4. Hali ya Kijamii na Kimazingira: Hofu, Unyanyasaji na Kukosa Imani
Wafuasi wa vyama vya upinzani hukumbana na unyanyasaji wa polisi, kukamatwa kiholela, na hata kushitakiwa kwa kesi za kupikwa, Zikiwemo za mauwaji, Ugaidi na sasa Uhaini.
Mfano halisi: Freeman Mbowe (2021) – Mwenyekiti wa CHADEMA alikamatwa na kushitakiwa kwa tuhuma za ugaidi. Ingawa alikuja kuachiwa, kesi hiyo ilionyesha jinsi taasisi za dola zinavyoweza kutumiwa kisiasa kuzuia ushiriki wa wapinzani- huu ni mfano mmoja tu- Msema kweli ni mpenzi wa Mungu.
5. Kwa Nini Wanakuwa Kama Hawajashiriki
- Wananyimwa fursa ya kuwasilisha sera kwa umma.
- NEC haifanyi kazi kwa uwazi wala usawa- mdio hoja yao kuu huko CDM.
- Majimbo hugawiwa kwa upendeleo (gerrymandering).
- Mawakala wao hufukuzwa vituoni siku ya uchaguzi.
- Madai ya kasoro hayasikilizwi kwa haki mahakamani (mf. pingamizi nyingi za uchaguzi hukataliwa bila kuzingatia ushahidi wa msingi).
6. Ushiriki wa CHADEMA katika mazingira haya unakuwa ni wa kimuonekano tu (cosmetic participation). Kwa sababu hiyo, hoja kwamba “hata wangeshiriki ni kama hawajashiriki” ina msingi wa kweli. Mfumo unahitaji mabadiliko ya kimuundo, hasa katika:
- Uhuru wa Tume ya Uchaguzi,
- Uhuru wa vyombo vya dola,
- Usawa katika sheria za uchaguzi,
- Uhuru wa kufanya siasa bila hofu.
na hii hapa: https://www.jamiiforums.com/data/video/6029/6029678-bf15b8f6f927c72fa16d6bb328a5e41f.mp4
