Mhaya
JF-Expert Member
- Aug 20, 2023
- 1,831
- 5,489
Cyanide ni kemikali yenye sumu kali inayoweza kusababisha kifo ndani ya muda mfupi baada ya kuvuta, kula, au kugusa. Mara nyingi cyanide hupatikana katika hali ya kimiminika katika fomu ya Hydrogen-cyanide (HCN)ambayo ikiwekwa wazi ubadirika na kuwa Gas, ambayo ukiivuta uwa hatari. Sumu hii pia utengenezwa katika hali ya chumvi katika fomu ya potasiamu-cyanide (KCN) na sodiam-cyanide (NaCN). Sumu hii uwa katika hali ya Chumvi iliyokaa kama unga, ambapo ikichanganywa na maji ubadirika na kutengeneza hewa (gas) ya Hydrogen-cyanide ambayo sasa ukiivuta, ukiila, ukiigusa usababisha hatari katika mwili wako.
Inatumika sana katika tasnia ya madini kwa uchimbaji wa dhahabu, uchongaji umeme, na michakato fulani ya usanisi wa kemikali.
Aina ya mashambulio ya sumu hii
1. Sumu ya papo kwa hapo (acute exposure): Hii ni sumu ya muda mfupi inayotokea mara baada ya mtu kudhuriwa na cyanide, na dalili hujitokeza ndani ya dakika chache. Dalili hizi ni pamoja na kizunguzungu, kuharisha, kuchanganyikiwa, kupumua kwa shida, na kutapika. Katika kiwango cha juu, mtu anaweza kupoteza fahamu na kufariki.
2. Sumu ya muda mrefu (chronic exposure): Hii inaweza kutokea iwapo mtu anakumbana na cyanide kwa muda mrefu (kwa mfano, wafanyakazi wanaofanya kazi migodini kwenye dhahabu au wengine wanaoshughulika na kemikali). Dalili ni pamoja na uchovu wa muda mrefu, kupoteza kumbukumbu, na magonjwa ya mfumo wa neva.
Mara tu inapoingia mwilini, cyanide huzuia seli kutumia oksijeni, jambo ambalo linaathiri sana mfumo wa upumuaji na mfumo wa neva. Hii husababisha kufa ganzi kwa haraka kwa misuli ya moyo na ubongo, na inaweza kusababisha kifo kwa mtu kwa haraka iwapo hatapata huduma ya haraka ya dharura.
Matukio mbalimbali yanayohusiana na mashambulizi ya sumu ya Cyanide
1. Kifo cha Adolf Hitler: Kuna uvumi kwamba Adolf Hitler alikunywa kidonge chenye sumu ya cyanide kabla ya kujiua mwaka 1945. Hii ilikuwa njia iliyotumiwa na watu wengi wa kikosi cha Nazi wakati wa Vita vya Pili vya Dunia kujiua hili wasikamatwe na kuteswa na maadui.
2. Jim Jones na Tukio la Jonestown (1978): Kiongozi wa dini ya People's Temple huko Marekani, Jim Jones, aliongoza tukio la mauaji na kujitoa uhai kwa pamoja kwa kuwalazimisha wafuasi wake zaidi ya 900 kunywa mchanganyiko wa cyanide na Kool-Aid, ambao ulipelekea vifo vya wafuasi hao kwa pamoja. Mnamo mwaka 1977, baada ya kushutumiwa na vyombo vya habari kuhusu unyanyasaji wa kimwili na kihisia ndani ya kundi lake, Jim Jones aliwahamisha wafuasi wake wengi hadi msituni nchini Guyana, Amerika Kusini, ambapo alijenga kituo alichokiita "Jonestown." Huko Jonestown, alianzisha jamii iliyokuwa ikifuata maagizo yake kwa ukamilifu, huku akidai kuwa ni sehemu salama kutoka "maovu" ya dunia. Mwaka 1978, Jonestown ilipata umaarufu mbaya ulimwenguni baada ya Jim Jones kuwaamuru wafuasi wake kujitoa uhai kwa kunywa kinywaji kilichochanganywa na cyanide. Tukio hili lilitokea Novemba 18, 1978, ambapo zaidi ya watu 900, wakiwemo watoto, walifariki. Tukio hili lilijulikana kama mojawapo ya matukio mabaya zaidi ya kujitoa uhai kwa pamoja katika historia ya kisasa, na lilizua maswali mengi kuhusu nguvu za kiakili na kihisia za viongozi wa kidini. Jim Jones alidai kuwa walikuwa wanakabiliwa na vitisho kutoka kwa serikali ya Marekani na mashirika mengine, na alisisitiza kuwa kujitoa uhai ilikuwa njia ya "kushinda" dhidi ya mateso waliyokuwa wakihisi. Tukio hili liliibua maswali mengi kuhusu udhibiti wa kiakili na ushawishi mbaya wa viongozi wa kidini, na ikapelekea jamii kutafakari juu ya umuhimu wa kuzuia udanganyifu na unyanyasaji wa watu kupitia dini.
3. Kifo cha Alan Turing (1954): Alan Turing, mwanasayansi na mmoja wa waanzilishi wa kompyuta, alikutwa amefariki kutokana na sumu ya cyanide. Hadi leo kuna mjadala kama alijiua, ilikuwa ajali au shambulio.
4. Tukio la Tylenol Poisoning (1982): Katika Marekani, watu kadhaa walifariki baada ya kutumia vidonge vya Tylenol vilivyokuwa vimewekwa cyanide na mhalifu ambaye hakupatikana. Tukio hili lilifanya sheria za udhibiti na ulinzi kwa bidhaa za dawa kuboreshwa.
5. Mauaji ya Grigori Rasputin: Kulingana na masimulizi ya kihistoria, Grigori Rasputin, mshauri wa kifalme wa Urusi, alipewa sumu ya cyanide katika jaribio la kumuua. Rasputin alipewa keki na divai zilizowekwa sumu ya cyanide. Walakini, kwa mshangao wa wauaji wake, Rasputin alikula na kunywa bila kuonyesha dalili zozote za sumu. Kuna nadharia kadhaa juu ya kwa nini sumu haikuathiri; wengine wanaamini kwamba cyanide ilikuwa imepoteza nguvu kwa sababu ya joto la chakula, huku wengine wakiamini kuwa Rasputin alikuwa na kinga ya asili dhidi ya sumu au alikuwa na afya nzuri sana.
Baada ya kuona kwamba sumu haikuwa ikimdhuru, Prince Yusupov na wenzake waliamua kumpiga risasi. Rasputin alipigwa risasi mara kadhaa, na alianguka chini kana kwamba amekufa. Hata hivyo, alisimama tena na kujaribu kukimbia, jambo ambalo liliwatisha wauaji. Mwishowe, Rasputin alipigwa risasi tena na kutupwa kwenye mto Neva ambapo alikufa, kitendo ambacho kiliamsha hisia na udadisi wa kimagharibi. . Baadhi ya ripoti za baadaye zilidai kwamba alikufa kutokana na kuzama, si risasi wala sumu, ingawa ukweli wa hili umekuwa ni wa kubashiriwa.
6. Jaribio la Israel kumuu kiongozi wa Palestina: Mnamo mwaka 1997, Waziri mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu akishika hatamu katika muhula wake wa kwanza, aliruhusu kufanyika kwa misheni ya kumuaa Bw. Khaled Meshaal katika mji mkuu wa Jordan, Amman aliyekuwa kiongozi wa mamlaka ya ndani ya Palestina. Mawakala watano wa ujasusi wa shirika la Mossad la Israel waliingia nchini Jordan kwa kuigiza kama watalii kutoka Canada. Walimvamia Bw. Meshaal katika mitaa ya jiji la Amman na kumpulizia sumu sikioni. Kisha walimuacha akiwa hajitambui wakiamiani angekufa ndani ya masaa 48. Lakini Bw. Meshaal hakufa.
7. Shambulio la Majasusi wa Urusi kwa Viongozi wa Ukrein: Katika tukio lingine, mtu mmoja aliyeitwa Bohdan Mykolayovych Stashynsky, aliyekua muuaji wa shirika la kijasusi la muungano wa soviet, KGB, aliwaua viongozi wawili wa Ukraine; Lev Rebet na Stephan Bandera. Baada ya kupokea agizo la kutekeleza mpango huo kutoka kwa Mwenyekiti wa halmashauri ya mawaziri wa Soviet, Bw. Bohdan alitumia mbinu ya kumpulizia sumu mlengwa wa kwanza na kuhakikisha anapoteza maisha mnamo mwaka 1957. Miaka miwili baadae, yaani 1959, Bohdan alimuua Bw. Stephan Bandera kwa mbinu ileile. Ndipo alipopewa tuzo ya Order of the Red Banner kutoka Moscow. Katika mbinu hiyo, sumu ya Cyanide hutumiwa mara nyingi. Cyanide huweza kuandaliwa kama unga na kuchanganya na manukato au maji na kuwekwa katika kipulizo kama manukato au bunduki ya kupuliza.
Kwenye mashirika ya kijasusi yaliyostaarabika na yanayoheshimu misingi ya ujasusi, maghala ya silaha zote za kimaabara huwa chini ya mamlaka ya mkuu wa nchi mfano Rais, Waziri Mkuu, Mfalme au Malkia inategemeana na aina ya mfumo wa taifa hilo. Panapohitajika matumizi ya sumu hizi mwenye mamlaka ya kuruhusu matumizi hayo ni rais wa nchi, waziri mkuu wa nchi, mfalme au malka ambao kwa lunga ya kijasusi huitwa “sponsor”. Hili inategemeana na muondo wa nchi na shirika/idara husika.....
Inatumika sana katika tasnia ya madini kwa uchimbaji wa dhahabu, uchongaji umeme, na michakato fulani ya usanisi wa kemikali.
Aina ya mashambulio ya sumu hii
1. Sumu ya papo kwa hapo (acute exposure): Hii ni sumu ya muda mfupi inayotokea mara baada ya mtu kudhuriwa na cyanide, na dalili hujitokeza ndani ya dakika chache. Dalili hizi ni pamoja na kizunguzungu, kuharisha, kuchanganyikiwa, kupumua kwa shida, na kutapika. Katika kiwango cha juu, mtu anaweza kupoteza fahamu na kufariki.
2. Sumu ya muda mrefu (chronic exposure): Hii inaweza kutokea iwapo mtu anakumbana na cyanide kwa muda mrefu (kwa mfano, wafanyakazi wanaofanya kazi migodini kwenye dhahabu au wengine wanaoshughulika na kemikali). Dalili ni pamoja na uchovu wa muda mrefu, kupoteza kumbukumbu, na magonjwa ya mfumo wa neva.
Mara tu inapoingia mwilini, cyanide huzuia seli kutumia oksijeni, jambo ambalo linaathiri sana mfumo wa upumuaji na mfumo wa neva. Hii husababisha kufa ganzi kwa haraka kwa misuli ya moyo na ubongo, na inaweza kusababisha kifo kwa mtu kwa haraka iwapo hatapata huduma ya haraka ya dharura.
Matukio mbalimbali yanayohusiana na mashambulizi ya sumu ya Cyanide
1. Kifo cha Adolf Hitler: Kuna uvumi kwamba Adolf Hitler alikunywa kidonge chenye sumu ya cyanide kabla ya kujiua mwaka 1945. Hii ilikuwa njia iliyotumiwa na watu wengi wa kikosi cha Nazi wakati wa Vita vya Pili vya Dunia kujiua hili wasikamatwe na kuteswa na maadui.
2. Jim Jones na Tukio la Jonestown (1978): Kiongozi wa dini ya People's Temple huko Marekani, Jim Jones, aliongoza tukio la mauaji na kujitoa uhai kwa pamoja kwa kuwalazimisha wafuasi wake zaidi ya 900 kunywa mchanganyiko wa cyanide na Kool-Aid, ambao ulipelekea vifo vya wafuasi hao kwa pamoja. Mnamo mwaka 1977, baada ya kushutumiwa na vyombo vya habari kuhusu unyanyasaji wa kimwili na kihisia ndani ya kundi lake, Jim Jones aliwahamisha wafuasi wake wengi hadi msituni nchini Guyana, Amerika Kusini, ambapo alijenga kituo alichokiita "Jonestown." Huko Jonestown, alianzisha jamii iliyokuwa ikifuata maagizo yake kwa ukamilifu, huku akidai kuwa ni sehemu salama kutoka "maovu" ya dunia. Mwaka 1978, Jonestown ilipata umaarufu mbaya ulimwenguni baada ya Jim Jones kuwaamuru wafuasi wake kujitoa uhai kwa kunywa kinywaji kilichochanganywa na cyanide. Tukio hili lilitokea Novemba 18, 1978, ambapo zaidi ya watu 900, wakiwemo watoto, walifariki. Tukio hili lilijulikana kama mojawapo ya matukio mabaya zaidi ya kujitoa uhai kwa pamoja katika historia ya kisasa, na lilizua maswali mengi kuhusu nguvu za kiakili na kihisia za viongozi wa kidini. Jim Jones alidai kuwa walikuwa wanakabiliwa na vitisho kutoka kwa serikali ya Marekani na mashirika mengine, na alisisitiza kuwa kujitoa uhai ilikuwa njia ya "kushinda" dhidi ya mateso waliyokuwa wakihisi. Tukio hili liliibua maswali mengi kuhusu udhibiti wa kiakili na ushawishi mbaya wa viongozi wa kidini, na ikapelekea jamii kutafakari juu ya umuhimu wa kuzuia udanganyifu na unyanyasaji wa watu kupitia dini.
3. Kifo cha Alan Turing (1954): Alan Turing, mwanasayansi na mmoja wa waanzilishi wa kompyuta, alikutwa amefariki kutokana na sumu ya cyanide. Hadi leo kuna mjadala kama alijiua, ilikuwa ajali au shambulio.
4. Tukio la Tylenol Poisoning (1982): Katika Marekani, watu kadhaa walifariki baada ya kutumia vidonge vya Tylenol vilivyokuwa vimewekwa cyanide na mhalifu ambaye hakupatikana. Tukio hili lilifanya sheria za udhibiti na ulinzi kwa bidhaa za dawa kuboreshwa.
5. Mauaji ya Grigori Rasputin: Kulingana na masimulizi ya kihistoria, Grigori Rasputin, mshauri wa kifalme wa Urusi, alipewa sumu ya cyanide katika jaribio la kumuua. Rasputin alipewa keki na divai zilizowekwa sumu ya cyanide. Walakini, kwa mshangao wa wauaji wake, Rasputin alikula na kunywa bila kuonyesha dalili zozote za sumu. Kuna nadharia kadhaa juu ya kwa nini sumu haikuathiri; wengine wanaamini kwamba cyanide ilikuwa imepoteza nguvu kwa sababu ya joto la chakula, huku wengine wakiamini kuwa Rasputin alikuwa na kinga ya asili dhidi ya sumu au alikuwa na afya nzuri sana.
Baada ya kuona kwamba sumu haikuwa ikimdhuru, Prince Yusupov na wenzake waliamua kumpiga risasi. Rasputin alipigwa risasi mara kadhaa, na alianguka chini kana kwamba amekufa. Hata hivyo, alisimama tena na kujaribu kukimbia, jambo ambalo liliwatisha wauaji. Mwishowe, Rasputin alipigwa risasi tena na kutupwa kwenye mto Neva ambapo alikufa, kitendo ambacho kiliamsha hisia na udadisi wa kimagharibi. . Baadhi ya ripoti za baadaye zilidai kwamba alikufa kutokana na kuzama, si risasi wala sumu, ingawa ukweli wa hili umekuwa ni wa kubashiriwa.
6. Jaribio la Israel kumuu kiongozi wa Palestina: Mnamo mwaka 1997, Waziri mkuu wa Israel Benjamin Netanyahu akishika hatamu katika muhula wake wa kwanza, aliruhusu kufanyika kwa misheni ya kumuaa Bw. Khaled Meshaal katika mji mkuu wa Jordan, Amman aliyekuwa kiongozi wa mamlaka ya ndani ya Palestina. Mawakala watano wa ujasusi wa shirika la Mossad la Israel waliingia nchini Jordan kwa kuigiza kama watalii kutoka Canada. Walimvamia Bw. Meshaal katika mitaa ya jiji la Amman na kumpulizia sumu sikioni. Kisha walimuacha akiwa hajitambui wakiamiani angekufa ndani ya masaa 48. Lakini Bw. Meshaal hakufa.
7. Shambulio la Majasusi wa Urusi kwa Viongozi wa Ukrein: Katika tukio lingine, mtu mmoja aliyeitwa Bohdan Mykolayovych Stashynsky, aliyekua muuaji wa shirika la kijasusi la muungano wa soviet, KGB, aliwaua viongozi wawili wa Ukraine; Lev Rebet na Stephan Bandera. Baada ya kupokea agizo la kutekeleza mpango huo kutoka kwa Mwenyekiti wa halmashauri ya mawaziri wa Soviet, Bw. Bohdan alitumia mbinu ya kumpulizia sumu mlengwa wa kwanza na kuhakikisha anapoteza maisha mnamo mwaka 1957. Miaka miwili baadae, yaani 1959, Bohdan alimuua Bw. Stephan Bandera kwa mbinu ileile. Ndipo alipopewa tuzo ya Order of the Red Banner kutoka Moscow. Katika mbinu hiyo, sumu ya Cyanide hutumiwa mara nyingi. Cyanide huweza kuandaliwa kama unga na kuchanganya na manukato au maji na kuwekwa katika kipulizo kama manukato au bunduki ya kupuliza.
Kwenye mashirika ya kijasusi yaliyostaarabika na yanayoheshimu misingi ya ujasusi, maghala ya silaha zote za kimaabara huwa chini ya mamlaka ya mkuu wa nchi mfano Rais, Waziri Mkuu, Mfalme au Malkia inategemeana na aina ya mfumo wa taifa hilo. Panapohitajika matumizi ya sumu hizi mwenye mamlaka ya kuruhusu matumizi hayo ni rais wa nchi, waziri mkuu wa nchi, mfalme au malka ambao kwa lunga ya kijasusi huitwa “sponsor”. Hili inategemeana na muondo wa nchi na shirika/idara husika.....