PreGE2025 Jaji Warioba ajitosa kusaka suluhu kati ya Tume ya Uchaguzi na CHADEMA

PreGE2025 Jaji Warioba ajitosa kusaka suluhu kati ya Tume ya Uchaguzi na CHADEMA

Mijadala ya Uchaguzi Mkuu wa Tanzania 2025 (Kabla)
Mwanaccm yuko radhi akeshe usiku mzima ila sio kukubali tume huru ya uchaguzi.

Hicho kikaragosi cha CCM kinachoitwa tume huru kwa sasa ni tume iliyo uhuru kwa CCM.
 
Mindyou said:
Wakuu,

Jawabu la swali kuhusu mwafaka kati ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) na Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, limeanza kutafutwa baada ya Jaji Joseph Warioba na wazee wenzake, kujitolea kutafuta suluhu.

Hatua hiyo imekuja baada ya Chadema kutohudhuria kikao wala kusaini kanuni hizo ilipoalikwa pamoja na vyama vingine 18, Aprili 12, 2025, huku INEC ikieleza kuwa hatua hiyo imekikosesha chama hicho haki ya kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano.

Jaji Warioba na wale aliowaita "wazee wenzake", bila kuwataja majina, wameingia kazini kujaribu kuishauri INEC na Chadema waafikiane, na hatimaye chama hicho kipewe nafasi, kiridhie kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi ili kuleta uchaguzi wa amani.
https://www.mwananchi.co.tz/mw/haba...yanadai-sh3-5-trilioni-36-hayana-bodi-5006530
Sababu zinazotajwa na Chadema kususia kikao hicho ni msimamo wake wa hakuna mabadiliko, hakuna uchaguzi, huku tume ikieleza kuwa kutosaini kanuni hizo ni kukiuka Kifungu cha 162 (2 na 3) cha Sheria ya Uchaguzi wa Rais, wabunge na madiwani.

Katikati ya hayo, mjadala ukahamia kwa wadau wa sheria, wanaosema ingawa Chadema haikusaini kanuni hizo kwa siku iliyopangwa na INEC, sheria na kanuni hazijawazuia kusaini siku nyingine.

Jaji Warioba na wenzake wanasaka mwafaka wa Chadema na INEC bila kumtafuta mkosaji, ilimradi vyama vyote vishiriki uchaguzi mkuu mwaka huu na ufanyike kwa amani.

Jaji Warioba amesema hayo leo, Aprili 16, 2025 katika mahojiano maalumu na waandishi wa Kampuni ya Mwananchi Communications Limited (MCL), ofisini kwake jijini Dar es Salaam.

Katika mazingira ya chama cha siasa kuzuiwa kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano, kwa mtazamo wa Jaji Warioba aliyewahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), kulikuwa na dalili za uwezekano wa kutokea vurugu na kuvunja amani.

Amesema fikra hizo zilimshawishi kushauriana na aliowaita wazee wenzake (bila kuwataja majina) kuona wanaloweza kushauri kwa ustawi wa amani katika uchaguzi wa mwaka huu.

"Baada ya kushauriana, tukachukua hatua ya kwanza, kuwasiliana na Chadema ili kujua kwa nini wamekataa kusaini kanuni za maadili," amesema mkongwe huyo aliyebobea katika utumishi wa umma.

Amesema Chadema walimweleza hoja zao, ikiwemo kuwahi kuandika barua kwa INEC Desemba, 2024 kuhusu mambo ya kisheria yanayopaswa kushughulikiwa, na haikujibiwa.

Jaji Warioba amesema Chadema walimwambia hata uamuzi wa tume wa kuwaondoa kwenye uchaguzi baada ya kutosaini kanuni za maadili, ulipangwa kwa kuwa miaka ya nyuma vyama havikulazimishwa kusaini siku moja.

"Baada ya kuzungumza nao, tulishauri ngoja tuone namna itakavyokuwa kwa sababu tulieleza hatari tunayoiona, nao wajue kwamba uchaguzi ni wananchi, kikatiba wana haki ya uchaguzi," amesema.

Jaji Warioba, ambaye pia ni Makamu wa kwanza wa Rais mstaafu wa Tanzania, amesema ameuona uamuzi wa Chadema kutoshiriki uchaguzi kwa miaka mitano, unalikosesha haki kundi kubwa, si tu la wanachama wao milioni nne, bali hata mashabiki.


"Ukisema kwa miaka mitano hawa hawatashiriki, ni kundi kubwa; wamo wanaotaka kugombea, wamo wanaotaka kuchagua. Tukawaambia bado mfikirie, siyo mwisho, ngoja tuone," amesema.

Pia amesema Chadema walimweleza kuwa hata kanuni za maadili hazijaweka ukomo wa muda kwa vyama vya siasa kusaini.

Amesema hilo lilimsababisha azitafute kanuni na kuzisoma; amekuta kipengele kinachozuia chama kushiriki uchaguzi iwapo hakikusaini, lakini hakikuwekwa ukomo wa siku ya kutia saini.

“Uamuzi mkubwa kama huu unaohusu watu unauweka kwenye kanuni? Hapa hakuna kingine kilichoongezwa kwenye Katiba,” amesema Jaji Warioba akionesha mshangao.

Hata hivyo, Mwananchi ilimtafuta Makamu Mwenyekiti wa Chadema Bara, John Heche, azungumzie alichokisema Jaji Warioba kama ni sahihi, lakini amesema atalizungumzia hilo utakapofika wakati wa kuzungumza, kwa sasa hana cha kusema.

"Kwa sasa sipo tayari kuzungumzia hilo, utakapofika wakati tutazungumzia," amesema Heche.

Muda uliopo unatosha?

Akijibu swali aliloulizwa iwapo muda uliobaki unatosha kufanyika kwa mabadiliko ya sheria, Jaji Warioba alianza kujibu kwa kurejea miaka ya nyuma, akisema uamuzi wa Tanzania kufuta sheria za kikoloni zilizokuwa zinaweka vikwazo kwa wananchi kupiga kura, ulilenga kuwarahisishia watu wapate haki yao ya msingi.

Hatua ya kuwekwa kifungu tena katika kanuni kinachoadhibu kiasi cha kumnyima mwananchi haki ya kushiriki uchaguzi, amesema inarudisha nyuma Taifa na kuondoa maana ya harakati za uhuru.


Ili kuondokana na hayo, Jaji Warioba amesema ahadi hazitoshi kwamba uchaguzi utakuwa huru na haki, bali Serikali itekeleze jukumu la kujibu na kufanyia kazi yanayolalamikiwa kuhusu sheria na kanuni za uchaguzi.

“Mambo yametendeka mwaka 2019, yakajirudia 2020, mwaka 2024 yamesemwa. Serikali inakaa kimya.

Watu wanasema utaratibu wa kuengua watu tena wa upande mmoja hautendi haki, kura bandia zimeonekana, Serikali imekaa kimya haisemi chochote.

“Ninavyojua, nimefanya kazi kwenye Serikali. Kwa dosari kama hizi, Serikali yenyewe ingekuwa inachukua hatua, na safari hii, wakikubaliana, itoe ahadi kwa mapana kwamba Serikali itachukua hatua hizi, mawakala inachukua hatua hizi, kura bandia inachukua hatua hizi,” amefafanua.

Jaji Warioba amesema kuhusu madai ya Katiba kuwa ni ngumu, kwa sababu kipindi kilichobaki kabla ya uchaguzi ni kifupi, lakini mengine kuhusu kanuni za uchaguzi yanawezekana.

“Chadema watafakari waone msimamo wao, kwa kiwango gani, mabadiliko gani katika kipindi hiki tunaweza kuyafanya, mengine tungojee.

“Lakini Serikali nayo itafakari ni mambo gani yafanywe ili kuzuia dosari zilizotokea mwanzo katika uchaguzi. Mimi nafikiri inawezekana bila mabadiliko kabisa, mengi ni ya kiutendaji zaidi. Ukiwanyima watu haki yao, unajenga msingi wa vurugu,” amesema Jaji Warioba.

Amesema mabadiliko yanayohitajika hayahitaji kutengeneza sheria mpya hasa kwa dosari ndogondogo, badala yake ni uamuzi wa Serikali kutangaza na kuweka kwenye kanuni.

“Ni kusema tu kwamba haya sio mambo yatakayosababisha mgombea aenguliwe, hivyo hivyo kwenye mambo ya mawakala. Wasimamizi wa uchaguzi wako chini ya Serikali, inahitaji nini badala ya kuwaonya na kuwaeleza haya msifanye?

“Usifike wakati wa uchaguzi unafunga ofisi. Mambo mengi ya utendaji, inawezekana kuyabadili. Mimi sioni ugumu wowote,” amesema Jaji Warioba.

Amesema kanuni zinaweza kubadilishwa wakati wowote, hivyo inawezekana kubadilisha kwa muda mfupi na kutangaza, na uchaguzi ukafanyika kwa amani.

Mawasiliano na INEC

Baada ya hatua hiyo, Jaji Warioba, aliyekuwa Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba, amesema aliwasiliana na Mwenyekiti wa INEC, Jaji wa Rufaa, Jacobs Mwambegele, kumweleza umuhimu wa amani katika siasa na hatimaye nchini.

Amesema alimweleza kuwa hatua ya kukizuia chama kimoja kushiriki uchaguzi kwa kutosaini kanuni za maadili kunaleta mazingira ya vurugu.

"Tukamshauri, kwa kuwa kanuni haisemi kutia saini ni siku moja, wawe na subira kuona kama tunaweza kupata njia au kupata mwafaka," amesema Jaji Warioba.

Hata hivyo, amesema wataendelea na mashauriano hayo, na wamekuwa wakishauriana, wakilenga kujaribu kuona kama wataweza kuwashawishi Chadema wakubali kusaini.

Pia, amesema kuwa kuishawishi tume sio kwamba haiwezi kubadili msimamo wake, na iwapo kuna mambo ya kushauriana yazungumzwe.

"Hasa kwa kuzingatia madai ya Chadema ya ‘No reforms, no election’, walisema katika mazungumzo yao kuwa kulikuwa na jitihada za viongozi wa vyama vinavyounda Taasisi ya Demokrasia Tanzania (TCD) kukutana ili kukubaliana juu ya baadhi ya masuala muhimu, na baada ya kufikia mwafaka, walipanga kwenda kwa pamoja kumwona Rais.

“Hata hivyo, wanasema INEC ilichukua hatua hiyo kabla mchakato huo wa mashauriano haujakamilika," amesema.

Wanachokitaka Jaji Warioba na wazee wenzake, amesema ni kuona namna ya kusaidia ili kuepusha vurugu itakayoharibu amani ya nchi.

Hata hivyo, nguli huyo wa sheria amesema kuwa yeye na wazee wenzake wamekuwa wakifanya mashauriano ya aina hiyo kimyakimya, hasa pale linapotokea jambo linalohitaji ushauri.

Amesema katika mashauriano hayo hawaangalii dhamira za vyama, bali wanatoa ushauri wa namna ya kuepusha hatua zinazoweza kuwaengua baadhi ya wananchi kushiriki michakato halali ya kikatiba.

"Miaka mitano ni mingi, na kama wamezuiwa kufanya uchaguzi kwa miaka mitano, wanaweza kufanya chochote kinachoharibu amani yetu," amesema.

Amesema wameshatoa ushauri na watafuatilia, lakini nia yao ni ufikie wakati wa kufanyika uchaguzi wa amani.

"Tunachotafuta ni kwamba wakubaliane hao (INEC na Chadema) ili uchaguzi uwe wa amani," ameeleza Jaji Warioba.


Mwenyekiti INEC

Mwananchi imemtafuta Mwenyekiti wa INEC, Jaji Jacobs Mwambegele, ambaye amekiri kuwahi kupigiwa simu na Jaji Warioba, akishauri kuhusu masuala ya Chadema kutosaini kanuni za maadili ya uchaguzi.

“Alipiga kushauri na akazungumzia hatari ya wao (Chadema) kutosaini, na alichoniambia ni kwamba anakubaliana nami kwamba mahitaji ya kanuni ni kwamba yule ambaye hajasaini hawezi kushiriki kwenye uchaguzi, na akasema kuna hatari ya kwamba chama kimoja hakijasaini, kwamba kisishiriki,” amesema.

Jaji Mwambegele amesema alichoambiwa na Jaji Warioba ni kwamba atawashauri Chadema ili wasaini kanuni hizo za maadili ya uchaguzi.

“Nikasema siwezi kufanya uamuzi peke yangu kwa sababu uamuzi wa INEC huwa unafanywa kwa vikao, siwezi kutoa uamuzi mimi mwenyewe kuhusu hilo," ameeleza.

Alipoulizwa iwapo kisheria kuna nafasi kwa chama hicho kusaini, mwenyekiti huyo wa INEC amesema inategemea na tafsiri ya sheria husika.

“Ni tafsiri tu ya sheria, lakini maadili yanachosema ni kwamba mtu ambaye hajasaini hawezi kushiriki. Sasa whether kuna room au hakuna room, hiyo itatokana na tafsiri ya kisheria,” ameeleza Jaji Mwambegele.


Source: Mwananchi
Click to expand...
Kwa ninavyojua kwa hila za CCM anamaisha mafupi sana Warioba
 
JokaKuu said:
..ukisoma maoni ya Mzee Warioba utaona kwamba pamoja na nia njema aliyonayo hana uelewa wa ukubwa wa tatizo lililopo.

..Mzee Warioba bado anaamini tatizo ni masuala ya kiutendaji, yasiyohitaji mabadiliko ya kisheria, na hali hiyo inatokana na ukweli kwa Mzee Warioba hajawahi kugombea akakutana na dhuluma walizopitia Chadema.
Click to expand...
Mzee anaelewa vizuri sana ila ukiangalia anajitahidi kusimama katikati ili apate imani kwa pande zote mbili,hawezi kuingia mzimamzima-anajua wakishakaa lazima yote yataibuka-Negotiator lazima aaminike na pande zote ndio atafanikiwa.
 
Mama Naa said:
KWA NINI CCM WABISHI KUNA SHIDA MAHALA
Click to expand...
Hakuna "SHIDA" mahali pengine popote, SHIDA ni CCM yenyewe. Wanacho kazia shingo ni kile kile walichozoea kufanya katika chaguzi zote za hivi karibuni.
Wanafanya kila linalo wezekana kulazimisha ushindi kwa njia zisizo kuwa halali. Hili ndilo litakalosababisha uvunjifu wa amani; kunyima HAKI ya raia kuwachagua viongozi wanaowataka wawaongoze.
 
Tindo said:
Wassira ameongea katika hali ya kujifanya mtaka maridhiano baada ya kukutana na askofu, na askofu atakuwa amemuambia ukweli kuwa ccm ndio waharibu uchaguzi, na cdm wana madai halali, na kanisa katoliki haliwezi kukalia tena kimya uhuni unaoendelea kwenye chaguzi zetu.
Click to expand...
Na zaidi ya yote, ukorofi wa CCM unazidi kuwa bayana kwa wananchi wengi. Hapa ndipo palipo na hatari kubwa juu ya hiyo hadaa ya "AMANI", ambayo sasa hawachoki kuiweka mbele kama kinga yao kuwahadaa wananchi.
Wananchi sasa watajuwa ni nani anaye hatarisha amani ya nchi hii. Siyo CHADEMA, bali CCM wenyewe.
 
WARIOBA ni mzee pekee mwenye akili ccm kati ya wanachana m12
 
JokaKuu said:
..ukisoma maoni ya Mzee Warioba utaona kwamba pamoja na nia njema aliyonayo hana uelewa wa ukubwa wa tatizo lililopo.

..Mzee Warioba bado anaamini tatizo ni masuala ya kiutendaji, yasiyohitaji mabadiliko ya kisheria, na hali hiyo inatokana na ukweli kwa Mzee Warioba hajawahi kugombea akakutana na dhuluma walizopitia Chadema.
Click to expand...
Nilivyo muelewa mimi, hayo mapendekezo ya kubadilisha "KANUNI" ni rahisi kufanyika sasa hivi kutokana na ufinyu wa muda hadi uchaguzi.
Kanuni zinaweza kurekebishwa haraka kuliko kubadili sheria husika zinazohusu chaguzi.
Hii inaweza kuwa "nusu shari" badala ya "shari nzima" itakayowezesha angalau kuwa na kiasi kikubwa cha uchaguzi HURU. Ametoa mfano wa "uenguzi wa wagombea toka vyama vya upinzani". Ni rahisi kutengeneza kanuni inayoelekeza ababu za kuenguliwa na kuwa wazi zaidi kuliko ilivyo sasa.

Kanuni zote zinazohusika na uchaguzi zikirekebishwa na kuwa wazi kabisa sasa hivi na kueleweka vizuri; hata wapinzani watakuwa na sababu ya kuzishikia bango waziwazi, wanapoona HAKI zao zinaporwa kinyemera.
Kama polisi ni sehemu ya vurugu wakati wa uchaguzi, nao watungiwe kanuni zinazo wabana kufanya hivyo. Wasizuie mikutano ya wapinzani kwa vile tu wameota kwamba kutakuwepo na vurugu kwenye mikutano hiyo.
 
Mindyou said:
Wakuu,

Jawabu la swali kuhusu mwafaka kati ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) na Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, limeanza kutafutwa baada ya Jaji Joseph Warioba na wazee wenzake, kujitolea kutafuta suluhu.

Hatua hiyo imekuja baada ya Chadema kutohudhuria kikao wala kusaini kanuni hizo ilipoalikwa pamoja na vyama vingine 18, Aprili 12, 2025, huku INEC ikieleza kuwa hatua hiyo imekikosesha chama hicho haki ya kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano.

Jaji Warioba na wale aliowaita "wazee wenzake", bila kuwataja majina, wameingia kazini kujaribu kuishauri INEC na Chadema waafikiane, na hatimaye chama hicho kipewe nafasi, kiridhie kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi ili kuleta uchaguzi wa amani.
https://www.mwananchi.co.tz/mw/haba...yanadai-sh3-5-trilioni-36-hayana-bodi-5006530
Sababu zinazotajwa na Chadema kususia kikao hicho ni msimamo wake wa hakuna mabadiliko, hakuna uchaguzi, huku tume ikieleza kuwa kutosaini kanuni hizo ni kukiuka Kifungu cha 162 (2 na 3) cha Sheria ya Uchaguzi wa Rais, wabunge na madiwani.

Katikati ya hayo, mjadala ukahamia kwa wadau wa sheria, wanaosema ingawa Chadema haikusaini kanuni hizo kwa siku iliyopangwa na INEC, sheria na kanuni hazijawazuia kusaini siku nyingine.

Jaji Warioba na wenzake wanasaka mwafaka wa Chadema na INEC bila kumtafuta mkosaji, ilimradi vyama vyote vishiriki uchaguzi mkuu mwaka huu na ufanyike kwa amani.

Jaji Warioba amesema hayo leo, Aprili 16, 2025 katika mahojiano maalumu na waandishi wa Kampuni ya Mwananchi Communications Limited (MCL), ofisini kwake jijini Dar es Salaam.

Katika mazingira ya chama cha siasa kuzuiwa kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano, kwa mtazamo wa Jaji Warioba aliyewahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), kulikuwa na dalili za uwezekano wa kutokea vurugu na kuvunja amani.

Amesema fikra hizo zilimshawishi kushauriana na aliowaita wazee wenzake (bila kuwataja majina) kuona wanaloweza kushauri kwa ustawi wa amani katika uchaguzi wa mwaka huu.

"Baada ya kushauriana, tukachukua hatua ya kwanza, kuwasiliana na Chadema ili kujua kwa nini wamekataa kusaini kanuni za maadili," amesema mkongwe huyo aliyebobea katika utumishi wa umma.

Amesema Chadema walimweleza hoja zao, ikiwemo kuwahi kuandika barua kwa INEC Desemba, 2024 kuhusu mambo ya kisheria yanayopaswa kushughulikiwa, na haikujibiwa.

Jaji Warioba amesema Chadema walimwambia hata uamuzi wa tume wa kuwaondoa kwenye uchaguzi baada ya kutosaini kanuni za maadili, ulipangwa kwa kuwa miaka ya nyuma vyama havikulazimishwa kusaini siku moja.

"Baada ya kuzungumza nao, tulishauri ngoja tuone namna itakavyokuwa kwa sababu tulieleza hatari tunayoiona, nao wajue kwamba uchaguzi ni wananchi, kikatiba wana haki ya uchaguzi," amesema.

Jaji Warioba, ambaye pia ni Makamu wa kwanza wa Rais mstaafu wa Tanzania, amesema ameuona uamuzi wa Chadema kutoshiriki uchaguzi kwa miaka mitano, unalikosesha haki kundi kubwa, si tu la wanachama wao milioni nne, bali hata mashabiki.


"Ukisema kwa miaka mitano hawa hawatashiriki, ni kundi kubwa; wamo wanaotaka kugombea, wamo wanaotaka kuchagua. Tukawaambia bado mfikirie, siyo mwisho, ngoja tuone," amesema.

Pia amesema Chadema walimweleza kuwa hata kanuni za maadili hazijaweka ukomo wa muda kwa vyama vya siasa kusaini.

Amesema hilo lilimsababisha azitafute kanuni na kuzisoma; amekuta kipengele kinachozuia chama kushiriki uchaguzi iwapo hakikusaini, lakini hakikuwekwa ukomo wa siku ya kutia saini.

“Uamuzi mkubwa kama huu unaohusu watu unauweka kwenye kanuni? Hapa hakuna kingine kilichoongezwa kwenye Katiba,” amesema Jaji Warioba akionesha mshangao.

Hata hivyo, Mwananchi ilimtafuta Makamu Mwenyekiti wa Chadema Bara, John Heche, azungumzie alichokisema Jaji Warioba kama ni sahihi, lakini amesema atalizungumzia hilo utakapofika wakati wa kuzungumza, kwa sasa hana cha kusema.

"Kwa sasa sipo tayari kuzungumzia hilo, utakapofika wakati tutazungumzia," amesema Heche.

Muda uliopo unatosha?

Akijibu swali aliloulizwa iwapo muda uliobaki unatosha kufanyika kwa mabadiliko ya sheria, Jaji Warioba alianza kujibu kwa kurejea miaka ya nyuma, akisema uamuzi wa Tanzania kufuta sheria za kikoloni zilizokuwa zinaweka vikwazo kwa wananchi kupiga kura, ulilenga kuwarahisishia watu wapate haki yao ya msingi.

Hatua ya kuwekwa kifungu tena katika kanuni kinachoadhibu kiasi cha kumnyima mwananchi haki ya kushiriki uchaguzi, amesema inarudisha nyuma Taifa na kuondoa maana ya harakati za uhuru.


Ili kuondokana na hayo, Jaji Warioba amesema ahadi hazitoshi kwamba uchaguzi utakuwa huru na haki, bali Serikali itekeleze jukumu la kujibu na kufanyia kazi yanayolalamikiwa kuhusu sheria na kanuni za uchaguzi.

“Mambo yametendeka mwaka 2019, yakajirudia 2020, mwaka 2024 yamesemwa. Serikali inakaa kimya.

Watu wanasema utaratibu wa kuengua watu tena wa upande mmoja hautendi haki, kura bandia zimeonekana, Serikali imekaa kimya haisemi chochote.

“Ninavyojua, nimefanya kazi kwenye Serikali. Kwa dosari kama hizi, Serikali yenyewe ingekuwa inachukua hatua, na safari hii, wakikubaliana, itoe ahadi kwa mapana kwamba Serikali itachukua hatua hizi, mawakala inachukua hatua hizi, kura bandia inachukua hatua hizi,” amefafanua.

Jaji Warioba amesema kuhusu madai ya Katiba kuwa ni ngumu, kwa sababu kipindi kilichobaki kabla ya uchaguzi ni kifupi, lakini mengine kuhusu kanuni za uchaguzi yanawezekana.

“Chadema watafakari waone msimamo wao, kwa kiwango gani, mabadiliko gani katika kipindi hiki tunaweza kuyafanya, mengine tungojee.

“Lakini Serikali nayo itafakari ni mambo gani yafanywe ili kuzuia dosari zilizotokea mwanzo katika uchaguzi. Mimi nafikiri inawezekana bila mabadiliko kabisa, mengi ni ya kiutendaji zaidi. Ukiwanyima watu haki yao, unajenga msingi wa vurugu,” amesema Jaji Warioba.

Amesema mabadiliko yanayohitajika hayahitaji kutengeneza sheria mpya hasa kwa dosari ndogondogo, badala yake ni uamuzi wa Serikali kutangaza na kuweka kwenye kanuni.

“Ni kusema tu kwamba haya sio mambo yatakayosababisha mgombea aenguliwe, hivyo hivyo kwenye mambo ya mawakala. Wasimamizi wa uchaguzi wako chini ya Serikali, inahitaji nini badala ya kuwaonya na kuwaeleza haya msifanye?

“Usifike wakati wa uchaguzi unafunga ofisi. Mambo mengi ya utendaji, inawezekana kuyabadili. Mimi sioni ugumu wowote,” amesema Jaji Warioba.

Amesema kanuni zinaweza kubadilishwa wakati wowote, hivyo inawezekana kubadilisha kwa muda mfupi na kutangaza, na uchaguzi ukafanyika kwa amani.

Mawasiliano na INEC

Baada ya hatua hiyo, Jaji Warioba, aliyekuwa Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba, amesema aliwasiliana na Mwenyekiti wa INEC, Jaji wa Rufaa, Jacobs Mwambegele, kumweleza umuhimu wa amani katika siasa na hatimaye nchini.

Amesema alimweleza kuwa hatua ya kukizuia chama kimoja kushiriki uchaguzi kwa kutosaini kanuni za maadili kunaleta mazingira ya vurugu.

"Tukamshauri, kwa kuwa kanuni haisemi kutia saini ni siku moja, wawe na subira kuona kama tunaweza kupata njia au kupata mwafaka," amesema Jaji Warioba.

Hata hivyo, amesema wataendelea na mashauriano hayo, na wamekuwa wakishauriana, wakilenga kujaribu kuona kama wataweza kuwashawishi Chadema wakubali kusaini.

Pia, amesema kuwa kuishawishi tume sio kwamba haiwezi kubadili msimamo wake, na iwapo kuna mambo ya kushauriana yazungumzwe.

"Hasa kwa kuzingatia madai ya Chadema ya ‘No reforms, no election’, walisema katika mazungumzo yao kuwa kulikuwa na jitihada za viongozi wa vyama vinavyounda Taasisi ya Demokrasia Tanzania (TCD) kukutana ili kukubaliana juu ya baadhi ya masuala muhimu, na baada ya kufikia mwafaka, walipanga kwenda kwa pamoja kumwona Rais.

“Hata hivyo, wanasema INEC ilichukua hatua hiyo kabla mchakato huo wa mashauriano haujakamilika," amesema.

Wanachokitaka Jaji Warioba na wazee wenzake, amesema ni kuona namna ya kusaidia ili kuepusha vurugu itakayoharibu amani ya nchi.

Hata hivyo, nguli huyo wa sheria amesema kuwa yeye na wazee wenzake wamekuwa wakifanya mashauriano ya aina hiyo kimyakimya, hasa pale linapotokea jambo linalohitaji ushauri.

Amesema katika mashauriano hayo hawaangalii dhamira za vyama, bali wanatoa ushauri wa namna ya kuepusha hatua zinazoweza kuwaengua baadhi ya wananchi kushiriki michakato halali ya kikatiba.

"Miaka mitano ni mingi, na kama wamezuiwa kufanya uchaguzi kwa miaka mitano, wanaweza kufanya chochote kinachoharibu amani yetu," amesema.

Amesema wameshatoa ushauri na watafuatilia, lakini nia yao ni ufikie wakati wa kufanyika uchaguzi wa amani.

"Tunachotafuta ni kwamba wakubaliane hao (INEC na Chadema) ili uchaguzi uwe wa amani," ameeleza Jaji Warioba.


Mwenyekiti INEC

Mwananchi imemtafuta Mwenyekiti wa INEC, Jaji Jacobs Mwambegele, ambaye amekiri kuwahi kupigiwa simu na Jaji Warioba, akishauri kuhusu masuala ya Chadema kutosaini kanuni za maadili ya uchaguzi.

“Alipiga kushauri na akazungumzia hatari ya wao (Chadema) kutosaini, na alichoniambia ni kwamba anakubaliana nami kwamba mahitaji ya kanuni ni kwamba yule ambaye hajasaini hawezi kushiriki kwenye uchaguzi, na akasema kuna hatari ya kwamba chama kimoja hakijasaini, kwamba kisishiriki,” amesema.

Jaji Mwambegele amesema alichoambiwa na Jaji Warioba ni kwamba atawashauri Chadema ili wasaini kanuni hizo za maadili ya uchaguzi.

“Nikasema siwezi kufanya uamuzi peke yangu kwa sababu uamuzi wa INEC huwa unafanywa kwa vikao, siwezi kutoa uamuzi mimi mwenyewe kuhusu hilo," ameeleza.

Alipoulizwa iwapo kisheria kuna nafasi kwa chama hicho kusaini, mwenyekiti huyo wa INEC amesema inategemea na tafsiri ya sheria husika.

“Ni tafsiri tu ya sheria, lakini maadili yanachosema ni kwamba mtu ambaye hajasaini hawezi kushiriki. Sasa whether kuna room au hakuna room, hiyo itatokana na tafsiri ya kisheria,” ameeleza Jaji Mwambegele.


Source: Mwananchi
Click to expand...
Watu nyie ni Kwanini mnashindwa kutambua mtego wa CCM na serikali yao wanaojaribu kuitega CHADEMA ili itoke kwenye msimamo wake...?

Ishara moja iliyojitokeza wazi mara baada ya hicho kinachoitwa kanuni za maadili ya uchaguzi kusainiwa na puppets wao huko Dodoma, wa kwanza kuwasha moto kijinga tu na pasipokuwa na ufahamu mzuri wa sheria na katiba ni Mkurugenzi wa uchaguzi, kada wa CCM Kailima kuropoka kuwa CHADEMA kwa kutosaini huo ujinga, eti wamejiondoa kushiriki uchaguzi wowote kwa miaka mitano...!

Baada ya kauli hiyo ya "mbwa wao mkuu toka Tume", chawa wa Lumumba kama mazoba vile, wakaibuka na kuishikia bango hiyo kauli na kuanza kuishambulia CHADEMA wakidhani watatuliza moto wa No Reforms No Election....

By the way;

1. Hamuwezi hata kufikiri ni kwanini katikati ya kasi ya kampeni za NO REFORMS NO ELECTION za CHADEMA hawa wanaojiita "INEC" wanaandaa sherehe na kuvikusanya vyama vya siasa vya mfukoni huko Dodoma ili eti kusaini ujinga unaoitwa "kanuni za maadili ya uchaguzi mkuu 2025" wakati huohuo wao wenyewe hao INEC wakiwa hawana maadili (zero morals)?

2. Hamuwezi hata kufikiri ni kwanini wanamkamata Tundu Lissu (Mwenyekiti wa CHADEMA) halafu ghafla huko wavikusanya vyama vya siasa uchwara, wanawalipa viongozi wao posho nono nono kama hongo na kama chambo ya kuwalainisha wasaini huo ujinga...?

3. Na hebu fikrini, kwamba, kama kweli haya yametoka kwa Jaji Joseph Warioba, Je ina maana huyu mzee hajui madai ya CHADEMA na Watanzania ni nini..?

#Kwa akili za Joseph Warioba anadhani shida na madai ya CHADEMA ni kanuni za uchaguzi au ni ubovu wa mfumo mzima kabisa wa uchaguzi...?

#Na kushauriana huku kutawezekana vipi iwapo mwenyekiti wetu Tundu Lissu yuko gerezani kwa uhuni tu wa watawala...?

#Kama wanataka mashauriano, kwanza wamwachie Mwenyekiti wetu haraka na bila masharti yoyote maana hakuna sababu yoyote ya kumuweka gerezani. Wanajua fika wanamuonea tu, wananchi wanajua kuwa anaonewa na dunia inajua kuwa huo ni uonevu dhidi ya HAKI...!!

#NO REFORMS NO ELECTION
#FreeTunduLissu now
 
Mama Naa said:
Kwa hiyo NEC SIJUI INEC inachukua taarifa kutoka chama Fulani au kutoka viongozi Fulani wa kisiasa ndio picha niliyoipata.

Mtu mweusi kweli ni sikio la kufa ...

walichowafanyia wanzao 2019, 2020 wakaona haitoshi Bali warudie Tena 2024 ( NAMI SHAHIDI KATIKA HILI KUPITIA WAKUU WA WILAYA)

NCHI LABLA DAMU IMWAGIKE NDIO WATU WATAELEWA....!!

Uchaguzi ni wa wananchi sio wanasiasa au NEC..YAO HIYO.

KWA NINI CCM WABISHI KUNA SHIDA MAHALA !!!
Click to expand...
Kwamba Chadema ni katoto kalikojifanya kuzira kula, baada ya njaa kukazidia kakaenda kwa babu kulialia! Ahahahahaha!!
 
Kalamu said:
Nilivyo muelewa mimi, hayo mapendekezo ya kubadilisha "KANUNI" ni rahisi kufanyika sasa hivi kutokana na ufinyu wa muda hadi uchaguzi.
Kanuni zinaweza kurekebishwa haraka kuliko kubadili sheria husika zinazohusu chaguzi.
Hii inaweza kuwa "nusu shari" badala ya "shari nzima" itakayowezesha angalau kuwa na kiasi kikubwa cha uchaguzi HURU. Ametoa mfano wa "uenguzi wa wagombea toka vyama vya upinzani". Ni rahisi kutengeneza kanuni inayoelekeza ababu za kuenguliwa na kuwa wazi zaidi kuliko ilivyo sasa.

Kanuni zote zinazohusika na uchaguzi zikirekebishwa na kuwa wazi kabisa sasa hivi na kueleweka vizuri; hata wapinzani watakuwa na sababu ya kuzishikia bango waziwazi, wanapoona HAKI zao zinaporwa kinyemera.
Kama polisi ni sehemu ya vurugu wakati wa uchaguzi, nao watungiwe kanuni zinazo wabana kufanya hivyo. Wasizuie mikutano ya wapinzani kwa vile tu wameota kwamba kutakuwepo na vurugu kwenye mikutano hiyo.
Click to expand...

..tatizo liko kwenye muundo wa Tume, na mnyororo mzima wa watendaji wanaosimamia uchaguzi.
 
Tindo said:
Wassira ameongea katika hali ya kujifanya mtaka maridhiano baada ya kukutana na askofu, na askofu atakuwa amemuambia ukweli kuwa ccm ndio waharibu uchaguzi, na cdm wana madai halali, na kanisa katoliki haliwezi kukalia tena kimya uhuni unaoendelea kwenye chaguzi zetu.
Click to expand...
Lissu mtu wao na ana hoja za Msingi sana kila mwenye nia Njema na Nchi au anaeitakia mama nchi huwezi mpuuza Lissu hoja zake hii nchi yetu sote ukiwa uwanja hautakiwi kulalia upande
 
Kwa nini kwenye TUME ya Uchaguzi kusiwepo na Wakala mmoja mmoja kwenye Tume kule Ngazi ya Juu
 
Kalamu said:
Nilivyo muelewa mimi, hayo mapendekezo ya kubadilisha "KANUNI" ni rahisi kufanyika sasa hivi kutokana na ufinyu wa muda hadi uchaguzi.
Kanuni zinaweza kurekebishwa haraka kuliko kubadili sheria husika zinazohusu chaguzi.
Hii inaweza kuwa "nusu shari" badala ya "shari nzima" itakayowezesha angalau kuwa na kiasi kikubwa cha uchaguzi HURU. Ametoa mfano wa "uenguzi wa wagombea toka vyama vya upinzani". Ni rahisi kutengeneza kanuni inayoelekeza ababu za kuenguliwa na kuwa wazi zaidi kuliko ilivyo sasa.

Kanuni zote zinazohusika na uchaguzi zikirekebishwa na kuwa wazi kabisa sasa hivi na kueleweka vizuri; hata wapinzani watakuwa na sababu ya kuzishikia bango waziwazi, wanapoona HAKI zao zinaporwa kinyemera.
Kama polisi ni sehemu ya vurugu wakati wa uchaguzi, nao watungiwe kanuni zinazo wabana kufanya hivyo. Wasizuie mikutano ya wapinzani kwa vile tu wameota kwamba kutakuwepo na vurugu kwenye mikutano hiyo.
Click to expand...
Ndugu Kalamu, kanuni tu hazitoshi kuufanya uchaguzi huu na chaguzi zijazo kukidhi sifa ya kuwa chaguzi za haki, huru, wazi na za kuaminika...

Tunachotaka na kinachowezekana kwa sasa kama ni lazima sana uchaguzi mkuu wa Oktoba mwaka huu 2025 ufanyike ni;

1. Kufanyike minimal reforms ya katiba kwenye ibara inayohusu "Tume ya uchaguzi"; upatikanaji wa wajumbe wake, majukumu yao na uhuru na usalama wa nafasi zao ktk utekelezaji wa majukumu yao...

2. Kufanyiwa marekebisho sheria zote zinazosimamia chaguzi zetu kwa kuwaondoa watumishi wa serikali (wakurugenzi wa h/m, miji, manispaa, majiji, walimu, nk kuwa wasimamizi wa uchaguzi. Tume iwe na wafanyakazi wake wanaowajibika moja kwa moja kwa tume...

#Haya yana ugumu gani kufanyiwa kazi sasa? It's obvious inawezekana ony kama utashi wa kisiasa upo na tunaipenda nchi na wananchi wenzetu...

#Na kama muda wa maandalizi ya uchaguzi kwa serikali na washiriki wa uchaguzi ikiwemo vyama na wagombea ni mfupi, tunaweza kuusukuma/kuusogeza uchaguzi mbele kidogo hata kwa miezi mitatu au mitano ili kuruhusu reforms hizi kufanyika..

What's wrong with that aisee...???
 
Mama Naa said:
Kwa hiyo NEC SIJUI INEC inachukua taarifa kutoka chama Fulani au kutoka viongozi Fulani wa kisiasa ndio picha niliyoipata.

Mtu mweusi kweli ni sikio la kufa ...

walichowafanyia wanzao 2019, 2020 wakaona haitoshi Bali warudie Tena 2024 ( NAMI SHAHIDI KATIKA HILI KUPITIA WAKUU WA WILAYA)

NCHI LABLA DAMU IMWAGIKE NDIO WATU WATAELEWA....!!

Uchaguzi ni wa wananchi sio wanasiasa au NEC..YAO HIYO.

KWA NINI CCM WABISHI KUNA SHIDA MAHALA !!!
Click to expand...
CCM na viongozi wake ni washenzi sana na wanadhani watanzania hawana Akili TIMAMU kama wao wasivyo na Akili,NAANDIKA KWA HERUFI KUBWA KWAMBA CCM KWA WAKATI HUU TULIONAO CCM HAINA WATU TENA NA WALA CCM ISIJIDANGANYE KAMA ILIVYOJIDANGANYA HUKO NYUMA,TUSIPOKUBALI KWAMBA WATU WAMEICHOKA CCM TWAJIDANGANYA MCHANA KWEUPE,WATANZANIA WAMECHOSHWA SANA NA CCM HII.
 
JokaKuu said:
..ukisoma maoni ya Mzee Warioba utaona kwamba pamoja na nia njema aliyonayo hana uelewa wa ukubwa wa tatizo lililopo.

..Mzee Warioba bado anaamini tatizo ni masuala ya kiutendaji, yasiyohitaji mabadiliko ya kisheria, na hali hiyo inatokana na ukweli kwa Mzee Warioba hajawahi kugombea akakutana na dhuluma walizopitia Chadema.
Click to expand...
Sheria ni jambo moja ila kama mnawatendaji hovyo wanaweza kufanya lolote na bado sheria hizo hizo zisifanye kazi.

Ila yaweza kuwa na sheria mbovu mkawa na watendaji wenye hofu ya Mungu wakatenda haki kwa kila mtu.
Integrity, honest kuwa responsible na accountable kwa sheria za asili inatosha kabisa.
 
Mindyou said:
Wakuu,

Jawabu la swali kuhusu mwafaka kati ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) na Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, limeanza kutafutwa baada ya Jaji Joseph Warioba na wazee wenzake, kujitolea kutafuta suluhu.

Hatua hiyo imekuja baada ya Chadema kutohudhuria kikao wala kusaini kanuni hizo ilipoalikwa pamoja na vyama vingine 18, Aprili 12, 2025, huku INEC ikieleza kuwa hatua hiyo imekikosesha chama hicho haki ya kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano.

Jaji Warioba na wale aliowaita "wazee wenzake", bila kuwataja majina, wameingia kazini kujaribu kuishauri INEC na Chadema waafikiane, na hatimaye chama hicho kipewe nafasi, kiridhie kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi ili kuleta uchaguzi wa amani.
https://www.mwananchi.co.tz/mw/haba...yanadai-sh3-5-trilioni-36-hayana-bodi-5006530
Sababu zinazotajwa na Chadema kususia kikao hicho ni msimamo wake wa hakuna mabadiliko, hakuna uchaguzi, huku tume ikieleza kuwa kutosaini kanuni hizo ni kukiuka Kifungu cha 162 (2 na 3) cha Sheria ya Uchaguzi wa Rais, wabunge na madiwani.

Katikati ya hayo, mjadala ukahamia kwa wadau wa sheria, wanaosema ingawa Chadema haikusaini kanuni hizo kwa siku iliyopangwa na INEC, sheria na kanuni hazijawazuia kusaini siku nyingine.

Jaji Warioba na wenzake wanasaka mwafaka wa Chadema na INEC bila kumtafuta mkosaji, ilimradi vyama vyote vishiriki uchaguzi mkuu mwaka huu na ufanyike kwa amani.

Jaji Warioba amesema hayo leo, Aprili 16, 2025 katika mahojiano maalumu na waandishi wa Kampuni ya Mwananchi Communications Limited (MCL), ofisini kwake jijini Dar es Salaam.

Katika mazingira ya chama cha siasa kuzuiwa kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano, kwa mtazamo wa Jaji Warioba aliyewahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), kulikuwa na dalili za uwezekano wa kutokea vurugu na kuvunja amani.

Amesema fikra hizo zilimshawishi kushauriana na aliowaita wazee wenzake (bila kuwataja majina) kuona wanaloweza kushauri kwa ustawi wa amani katika uchaguzi wa mwaka huu.

"Baada ya kushauriana, tukachukua hatua ya kwanza, kuwasiliana na Chadema ili kujua kwa nini wamekataa kusaini kanuni za maadili," amesema mkongwe huyo aliyebobea katika utumishi wa umma.

Amesema Chadema walimweleza hoja zao, ikiwemo kuwahi kuandika barua kwa INEC Desemba, 2024 kuhusu mambo ya kisheria yanayopaswa kushughulikiwa, na haikujibiwa.

Jaji Warioba amesema Chadema walimwambia hata uamuzi wa tume wa kuwaondoa kwenye uchaguzi baada ya kutosaini kanuni za maadili, ulipangwa kwa kuwa miaka ya nyuma vyama havikulazimishwa kusaini siku moja.

"Baada ya kuzungumza nao, tulishauri ngoja tuone namna itakavyokuwa kwa sababu tulieleza hatari tunayoiona, nao wajue kwamba uchaguzi ni wananchi, kikatiba wana haki ya uchaguzi," amesema.

Jaji Warioba, ambaye pia ni Makamu wa kwanza wa Rais mstaafu wa Tanzania, amesema ameuona uamuzi wa Chadema kutoshiriki uchaguzi kwa miaka mitano, unalikosesha haki kundi kubwa, si tu la wanachama wao milioni nne, bali hata mashabiki.


"Ukisema kwa miaka mitano hawa hawatashiriki, ni kundi kubwa; wamo wanaotaka kugombea, wamo wanaotaka kuchagua. Tukawaambia bado mfikirie, siyo mwisho, ngoja tuone," amesema.

Pia amesema Chadema walimweleza kuwa hata kanuni za maadili hazijaweka ukomo wa muda kwa vyama vya siasa kusaini.

Amesema hilo lilimsababisha azitafute kanuni na kuzisoma; amekuta kipengele kinachozuia chama kushiriki uchaguzi iwapo hakikusaini, lakini hakikuwekwa ukomo wa siku ya kutia saini.

“Uamuzi mkubwa kama huu unaohusu watu unauweka kwenye kanuni? Hapa hakuna kingine kilichoongezwa kwenye Katiba,” amesema Jaji Warioba akionesha mshangao.

Hata hivyo, Mwananchi ilimtafuta Makamu Mwenyekiti wa Chadema Bara, John Heche, azungumzie alichokisema Jaji Warioba kama ni sahihi, lakini amesema atalizungumzia hilo utakapofika wakati wa kuzungumza, kwa sasa hana cha kusema.

"Kwa sasa sipo tayari kuzungumzia hilo, utakapofika wakati tutazungumzia," amesema Heche.

Muda uliopo unatosha?

Akijibu swali aliloulizwa iwapo muda uliobaki unatosha kufanyika kwa mabadiliko ya sheria, Jaji Warioba alianza kujibu kwa kurejea miaka ya nyuma, akisema uamuzi wa Tanzania kufuta sheria za kikoloni zilizokuwa zinaweka vikwazo kwa wananchi kupiga kura, ulilenga kuwarahisishia watu wapate haki yao ya msingi.

Hatua ya kuwekwa kifungu tena katika kanuni kinachoadhibu kiasi cha kumnyima mwananchi haki ya kushiriki uchaguzi, amesema inarudisha nyuma Taifa na kuondoa maana ya harakati za uhuru.


Ili kuondokana na hayo, Jaji Warioba amesema ahadi hazitoshi kwamba uchaguzi utakuwa huru na haki, bali Serikali itekeleze jukumu la kujibu na kufanyia kazi yanayolalamikiwa kuhusu sheria na kanuni za uchaguzi.

“Mambo yametendeka mwaka 2019, yakajirudia 2020, mwaka 2024 yamesemwa. Serikali inakaa kimya.

Watu wanasema utaratibu wa kuengua watu tena wa upande mmoja hautendi haki, kura bandia zimeonekana, Serikali imekaa kimya haisemi chochote.

“Ninavyojua, nimefanya kazi kwenye Serikali. Kwa dosari kama hizi, Serikali yenyewe ingekuwa inachukua hatua, na safari hii, wakikubaliana, itoe ahadi kwa mapana kwamba Serikali itachukua hatua hizi, mawakala inachukua hatua hizi, kura bandia inachukua hatua hizi,” amefafanua.

Jaji Warioba amesema kuhusu madai ya Katiba kuwa ni ngumu, kwa sababu kipindi kilichobaki kabla ya uchaguzi ni kifupi, lakini mengine kuhusu kanuni za uchaguzi yanawezekana.

“Chadema watafakari waone msimamo wao, kwa kiwango gani, mabadiliko gani katika kipindi hiki tunaweza kuyafanya, mengine tungojee.

“Lakini Serikali nayo itafakari ni mambo gani yafanywe ili kuzuia dosari zilizotokea mwanzo katika uchaguzi. Mimi nafikiri inawezekana bila mabadiliko kabisa, mengi ni ya kiutendaji zaidi. Ukiwanyima watu haki yao, unajenga msingi wa vurugu,” amesema Jaji Warioba.

Amesema mabadiliko yanayohitajika hayahitaji kutengeneza sheria mpya hasa kwa dosari ndogondogo, badala yake ni uamuzi wa Serikali kutangaza na kuweka kwenye kanuni.

“Ni kusema tu kwamba haya sio mambo yatakayosababisha mgombea aenguliwe, hivyo hivyo kwenye mambo ya mawakala. Wasimamizi wa uchaguzi wako chini ya Serikali, inahitaji nini badala ya kuwaonya na kuwaeleza haya msifanye?

“Usifike wakati wa uchaguzi unafunga ofisi. Mambo mengi ya utendaji, inawezekana kuyabadili. Mimi sioni ugumu wowote,” amesema Jaji Warioba.

Amesema kanuni zinaweza kubadilishwa wakati wowote, hivyo inawezekana kubadilisha kwa muda mfupi na kutangaza, na uchaguzi ukafanyika kwa amani.

Mawasiliano na INEC

Baada ya hatua hiyo, Jaji Warioba, aliyekuwa Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba, amesema aliwasiliana na Mwenyekiti wa INEC, Jaji wa Rufaa, Jacobs Mwambegele, kumweleza umuhimu wa amani katika siasa na hatimaye nchini.

Amesema alimweleza kuwa hatua ya kukizuia chama kimoja kushiriki uchaguzi kwa kutosaini kanuni za maadili kunaleta mazingira ya vurugu.

"Tukamshauri, kwa kuwa kanuni haisemi kutia saini ni siku moja, wawe na subira kuona kama tunaweza kupata njia au kupata mwafaka," amesema Jaji Warioba.

Hata hivyo, amesema wataendelea na mashauriano hayo, na wamekuwa wakishauriana, wakilenga kujaribu kuona kama wataweza kuwashawishi Chadema wakubali kusaini.

Pia, amesema kuwa kuishawishi tume sio kwamba haiwezi kubadili msimamo wake, na iwapo kuna mambo ya kushauriana yazungumzwe.

"Hasa kwa kuzingatia madai ya Chadema ya ‘No reforms, no election’, walisema katika mazungumzo yao kuwa kulikuwa na jitihada za viongozi wa vyama vinavyounda Taasisi ya Demokrasia Tanzania (TCD) kukutana ili kukubaliana juu ya baadhi ya masuala muhimu, na baada ya kufikia mwafaka, walipanga kwenda kwa pamoja kumwona Rais.

“Hata hivyo, wanasema INEC ilichukua hatua hiyo kabla mchakato huo wa mashauriano haujakamilika," amesema.

Wanachokitaka Jaji Warioba na wazee wenzake, amesema ni kuona namna ya kusaidia ili kuepusha vurugu itakayoharibu amani ya nchi.

Hata hivyo, nguli huyo wa sheria amesema kuwa yeye na wazee wenzake wamekuwa wakifanya mashauriano ya aina hiyo kimyakimya, hasa pale linapotokea jambo linalohitaji ushauri.

Amesema katika mashauriano hayo hawaangalii dhamira za vyama, bali wanatoa ushauri wa namna ya kuepusha hatua zinazoweza kuwaengua baadhi ya wananchi kushiriki michakato halali ya kikatiba.

"Miaka mitano ni mingi, na kama wamezuiwa kufanya uchaguzi kwa miaka mitano, wanaweza kufanya chochote kinachoharibu amani yetu," amesema.

Amesema wameshatoa ushauri na watafuatilia, lakini nia yao ni ufikie wakati wa kufanyika uchaguzi wa amani.

"Tunachotafuta ni kwamba wakubaliane hao (INEC na Chadema) ili uchaguzi uwe wa amani," ameeleza Jaji Warioba.


Mwenyekiti INEC

Mwananchi imemtafuta Mwenyekiti wa INEC, Jaji Jacobs Mwambegele, ambaye amekiri kuwahi kupigiwa simu na Jaji Warioba, akishauri kuhusu masuala ya Chadema kutosaini kanuni za maadili ya uchaguzi.

“Alipiga kushauri na akazungumzia hatari ya wao (Chadema) kutosaini, na alichoniambia ni kwamba anakubaliana nami kwamba mahitaji ya kanuni ni kwamba yule ambaye hajasaini hawezi kushiriki kwenye uchaguzi, na akasema kuna hatari ya kwamba chama kimoja hakijasaini, kwamba kisishiriki,” amesema.

Jaji Mwambegele amesema alichoambiwa na Jaji Warioba ni kwamba atawashauri Chadema ili wasaini kanuni hizo za maadili ya uchaguzi.

“Nikasema siwezi kufanya uamuzi peke yangu kwa sababu uamuzi wa INEC huwa unafanywa kwa vikao, siwezi kutoa uamuzi mimi mwenyewe kuhusu hilo," ameeleza.

Alipoulizwa iwapo kisheria kuna nafasi kwa chama hicho kusaini, mwenyekiti huyo wa INEC amesema inategemea na tafsiri ya sheria husika.

“Ni tafsiri tu ya sheria, lakini maadili yanachosema ni kwamba mtu ambaye hajasaini hawezi kushiriki. Sasa whether kuna room au hakuna room, hiyo itatokana na tafsiri ya kisheria,” ameeleza Jaji Mwambegele.


Source: Mwananchi
Click to expand...
Wamewaondoa rasmi kwa kuwa waliwatungia kanuni za kuwaondoa
Mindyou said:
Wakuu,

Jawabu la swali kuhusu mwafaka kati ya Tume Huru ya Taifa ya Uchaguzi (INEC) na Chama cha Demokrasia na Maendeleo (Chadema) kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi, limeanza kutafutwa baada ya Jaji Joseph Warioba na wazee wenzake, kujitolea kutafuta suluhu.

Hatua hiyo imekuja baada ya Chadema kutohudhuria kikao wala kusaini kanuni hizo ilipoalikwa pamoja na vyama vingine 18, Aprili 12, 2025, huku INEC ikieleza kuwa hatua hiyo imekikosesha chama hicho haki ya kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano.

Jaji Warioba na wale aliowaita "wazee wenzake", bila kuwataja majina, wameingia kazini kujaribu kuishauri INEC na Chadema waafikiane, na hatimaye chama hicho kipewe nafasi, kiridhie kusaini kanuni za maadili ya uchaguzi ili kuleta uchaguzi wa amani.
https://www.mwananchi.co.tz/mw/haba...yanadai-sh3-5-trilioni-36-hayana-bodi-5006530
Sababu zinazotajwa na Chadema kususia kikao hicho ni msimamo wake wa hakuna mabadiliko, hakuna uchaguzi, huku tume ikieleza kuwa kutosaini kanuni hizo ni kukiuka Kifungu cha 162 (2 na 3) cha Sheria ya Uchaguzi wa Rais, wabunge na madiwani.

Katikati ya hayo, mjadala ukahamia kwa wadau wa sheria, wanaosema ingawa Chadema haikusaini kanuni hizo kwa siku iliyopangwa na INEC, sheria na kanuni hazijawazuia kusaini siku nyingine.

Jaji Warioba na wenzake wanasaka mwafaka wa Chadema na INEC bila kumtafuta mkosaji, ilimradi vyama vyote vishiriki uchaguzi mkuu mwaka huu na ufanyike kwa amani.

Jaji Warioba amesema hayo leo, Aprili 16, 2025 katika mahojiano maalumu na waandishi wa Kampuni ya Mwananchi Communications Limited (MCL), ofisini kwake jijini Dar es Salaam.

Katika mazingira ya chama cha siasa kuzuiwa kushiriki uchaguzi kwa miaka mitano, kwa mtazamo wa Jaji Warioba aliyewahi kuwa Mwanasheria Mkuu wa Serikali (AG), kulikuwa na dalili za uwezekano wa kutokea vurugu na kuvunja amani.

Amesema fikra hizo zilimshawishi kushauriana na aliowaita wazee wenzake (bila kuwataja majina) kuona wanaloweza kushauri kwa ustawi wa amani katika uchaguzi wa mwaka huu.

"Baada ya kushauriana, tukachukua hatua ya kwanza, kuwasiliana na Chadema ili kujua kwa nini wamekataa kusaini kanuni za maadili," amesema mkongwe huyo aliyebobea katika utumishi wa umma.

Amesema Chadema walimweleza hoja zao, ikiwemo kuwahi kuandika barua kwa INEC Desemba, 2024 kuhusu mambo ya kisheria yanayopaswa kushughulikiwa, na haikujibiwa.

Jaji Warioba amesema Chadema walimwambia hata uamuzi wa tume wa kuwaondoa kwenye uchaguzi baada ya kutosaini kanuni za maadili, ulipangwa kwa kuwa miaka ya nyuma vyama havikulazimishwa kusaini siku moja.

"Baada ya kuzungumza nao, tulishauri ngoja tuone namna itakavyokuwa kwa sababu tulieleza hatari tunayoiona, nao wajue kwamba uchaguzi ni wananchi, kikatiba wana haki ya uchaguzi," amesema.

Jaji Warioba, ambaye pia ni Makamu wa kwanza wa Rais mstaafu wa Tanzania, amesema ameuona uamuzi wa Chadema kutoshiriki uchaguzi kwa miaka mitano, unalikosesha haki kundi kubwa, si tu la wanachama wao milioni nne, bali hata mashabiki.


"Ukisema kwa miaka mitano hawa hawatashiriki, ni kundi kubwa; wamo wanaotaka kugombea, wamo wanaotaka kuchagua. Tukawaambia bado mfikirie, siyo mwisho, ngoja tuone," amesema.

Pia amesema Chadema walimweleza kuwa hata kanuni za maadili hazijaweka ukomo wa muda kwa vyama vya siasa kusaini.

Amesema hilo lilimsababisha azitafute kanuni na kuzisoma; amekuta kipengele kinachozuia chama kushiriki uchaguzi iwapo hakikusaini, lakini hakikuwekwa ukomo wa siku ya kutia saini.

“Uamuzi mkubwa kama huu unaohusu watu unauweka kwenye kanuni? Hapa hakuna kingine kilichoongezwa kwenye Katiba,” amesema Jaji Warioba akionesha mshangao.

Hata hivyo, Mwananchi ilimtafuta Makamu Mwenyekiti wa Chadema Bara, John Heche, azungumzie alichokisema Jaji Warioba kama ni sahihi, lakini amesema atalizungumzia hilo utakapofika wakati wa kuzungumza, kwa sasa hana cha kusema.

"Kwa sasa sipo tayari kuzungumzia hilo, utakapofika wakati tutazungumzia," amesema Heche.

Muda uliopo unatosha?

Akijibu swali aliloulizwa iwapo muda uliobaki unatosha kufanyika kwa mabadiliko ya sheria, Jaji Warioba alianza kujibu kwa kurejea miaka ya nyuma, akisema uamuzi wa Tanzania kufuta sheria za kikoloni zilizokuwa zinaweka vikwazo kwa wananchi kupiga kura, ulilenga kuwarahisishia watu wapate haki yao ya msingi.

Hatua ya kuwekwa kifungu tena katika kanuni kinachoadhibu kiasi cha kumnyima mwananchi haki ya kushiriki uchaguzi, amesema inarudisha nyuma Taifa na kuondoa maana ya harakati za uhuru.


Ili kuondokana na hayo, Jaji Warioba amesema ahadi hazitoshi kwamba uchaguzi utakuwa huru na haki, bali Serikali itekeleze jukumu la kujibu na kufanyia kazi yanayolalamikiwa kuhusu sheria na kanuni za uchaguzi.

“Mambo yametendeka mwaka 2019, yakajirudia 2020, mwaka 2024 yamesemwa. Serikali inakaa kimya.

Watu wanasema utaratibu wa kuengua watu tena wa upande mmoja hautendi haki, kura bandia zimeonekana, Serikali imekaa kimya haisemi chochote.

“Ninavyojua, nimefanya kazi kwenye Serikali. Kwa dosari kama hizi, Serikali yenyewe ingekuwa inachukua hatua, na safari hii, wakikubaliana, itoe ahadi kwa mapana kwamba Serikali itachukua hatua hizi, mawakala inachukua hatua hizi, kura bandia inachukua hatua hizi,” amefafanua.

Jaji Warioba amesema kuhusu madai ya Katiba kuwa ni ngumu, kwa sababu kipindi kilichobaki kabla ya uchaguzi ni kifupi, lakini mengine kuhusu kanuni za uchaguzi yanawezekana.

“Chadema watafakari waone msimamo wao, kwa kiwango gani, mabadiliko gani katika kipindi hiki tunaweza kuyafanya, mengine tungojee.

“Lakini Serikali nayo itafakari ni mambo gani yafanywe ili kuzuia dosari zilizotokea mwanzo katika uchaguzi. Mimi nafikiri inawezekana bila mabadiliko kabisa, mengi ni ya kiutendaji zaidi. Ukiwanyima watu haki yao, unajenga msingi wa vurugu,” amesema Jaji Warioba.

Amesema mabadiliko yanayohitajika hayahitaji kutengeneza sheria mpya hasa kwa dosari ndogondogo, badala yake ni uamuzi wa Serikali kutangaza na kuweka kwenye kanuni.

“Ni kusema tu kwamba haya sio mambo yatakayosababisha mgombea aenguliwe, hivyo hivyo kwenye mambo ya mawakala. Wasimamizi wa uchaguzi wako chini ya Serikali, inahitaji nini badala ya kuwaonya na kuwaeleza haya msifanye?

“Usifike wakati wa uchaguzi unafunga ofisi. Mambo mengi ya utendaji, inawezekana kuyabadili. Mimi sioni ugumu wowote,” amesema Jaji Warioba.

Amesema kanuni zinaweza kubadilishwa wakati wowote, hivyo inawezekana kubadilisha kwa muda mfupi na kutangaza, na uchaguzi ukafanyika kwa amani.

Mawasiliano na INEC

Baada ya hatua hiyo, Jaji Warioba, aliyekuwa Mwenyekiti wa Tume ya Mabadiliko ya Katiba, amesema aliwasiliana na Mwenyekiti wa INEC, Jaji wa Rufaa, Jacobs Mwambegele, kumweleza umuhimu wa amani katika siasa na hatimaye nchini.

Amesema alimweleza kuwa hatua ya kukizuia chama kimoja kushiriki uchaguzi kwa kutosaini kanuni za maadili kunaleta mazingira ya vurugu.

"Tukamshauri, kwa kuwa kanuni haisemi kutia saini ni siku moja, wawe na subira kuona kama tunaweza kupata njia au kupata mwafaka," amesema Jaji Warioba.

Hata hivyo, amesema wataendelea na mashauriano hayo, na wamekuwa wakishauriana, wakilenga kujaribu kuona kama wataweza kuwashawishi Chadema wakubali kusaini.

Pia, amesema kuwa kuishawishi tume sio kwamba haiwezi kubadili msimamo wake, na iwapo kuna mambo ya kushauriana yazungumzwe.

"Hasa kwa kuzingatia madai ya Chadema ya ‘No reforms, no election’, walisema katika mazungumzo yao kuwa kulikuwa na jitihada za viongozi wa vyama vinavyounda Taasisi ya Demokrasia Tanzania (TCD) kukutana ili kukubaliana juu ya baadhi ya masuala muhimu, na baada ya kufikia mwafaka, walipanga kwenda kwa pamoja kumwona Rais.

“Hata hivyo, wanasema INEC ilichukua hatua hiyo kabla mchakato huo wa mashauriano haujakamilika," amesema.

Wanachokitaka Jaji Warioba na wazee wenzake, amesema ni kuona namna ya kusaidia ili kuepusha vurugu itakayoharibu amani ya nchi.

Hata hivyo, nguli huyo wa sheria amesema kuwa yeye na wazee wenzake wamekuwa wakifanya mashauriano ya aina hiyo kimyakimya, hasa pale linapotokea jambo linalohitaji ushauri.

Amesema katika mashauriano hayo hawaangalii dhamira za vyama, bali wanatoa ushauri wa namna ya kuepusha hatua zinazoweza kuwaengua baadhi ya wananchi kushiriki michakato halali ya kikatiba.

"Miaka mitano ni mingi, na kama wamezuiwa kufanya uchaguzi kwa miaka mitano, wanaweza kufanya chochote kinachoharibu amani yetu," amesema.

Amesema wameshatoa ushauri na watafuatilia, lakini nia yao ni ufikie wakati wa kufanyika uchaguzi wa amani.

"Tunachotafuta ni kwamba wakubaliane hao (INEC na Chadema) ili uchaguzi uwe wa amani," ameeleza Jaji Warioba.


Mwenyekiti INEC

Mwananchi imemtafuta Mwenyekiti wa INEC, Jaji Jacobs Mwambegele, ambaye amekiri kuwahi kupigiwa simu na Jaji Warioba, akishauri kuhusu masuala ya Chadema kutosaini kanuni za maadili ya uchaguzi.

“Alipiga kushauri na akazungumzia hatari ya wao (Chadema) kutosaini, na alichoniambia ni kwamba anakubaliana nami kwamba mahitaji ya kanuni ni kwamba yule ambaye hajasaini hawezi kushiriki kwenye uchaguzi, na akasema kuna hatari ya kwamba chama kimoja hakijasaini, kwamba kisishiriki,” amesema.

Jaji Mwambegele amesema alichoambiwa na Jaji Warioba ni kwamba atawashauri Chadema ili wasaini kanuni hizo za maadili ya uchaguzi.

“Nikasema siwezi kufanya uamuzi peke yangu kwa sababu uamuzi wa INEC huwa unafanywa kwa vikao, siwezi kutoa uamuzi mimi mwenyewe kuhusu hilo," ameeleza.

Alipoulizwa iwapo kisheria kuna nafasi kwa chama hicho kusaini, mwenyekiti huyo wa INEC amesema inategemea na tafsiri ya sheria husika.

“Ni tafsiri tu ya sheria, lakini maadili yanachosema ni kwamba mtu ambaye hajasaini hawezi kushiriki. Sasa whether kuna room au hakuna room, hiyo itatokana na tafsiri ya kisheria,” ameeleza Jaji Mwambegele.


Source: Mwananchi
Click to expand...
Wamewaondoa rasmi kwa kuwa walipanga na kuwatungia kanuni za kufanya hivyo. Hapo 2019, 2020 na 2024 walikuwa wanaondoa kihuni kwenye chaguzi, wakaona isiwe kesi wawawekee na kanuni/sheria kabisa.
 
Farolito said:
Mzee anaelewa vizuri sana ila ukiangalia anajitahidi kusimama katikati ili apate imani kwa pande zote mbili,hawezi kuingia mzimamzima-anajua wakishakaa lazima yote yataibuka-Negotiator lazima aaminike na pande zote ndio atafanikiwa.
Click to expand...
Kwa TAL warioba ajipange hasa. Hasije leta maneno yasiyo na reforms. Bila kuongelea reforms warioba hasipoteze muda kuongea na TAL na Heche na chadema kwa ujumla. Hawa ccm wanafanya watu waishi kama mashetani.
 
You must log in or register to reply here.

Our Community

Coming Soon

Regional Communities

Coming Soon
Back
Top Bottom
Menu
Forums
New posts
Log in
Register