BigTall
JF-Expert Member
- Mar 9, 2022
- 706
- 1,716
Ni kweli kwamba propaganda haziepukiki katika jamii yoyote yenye mijadala, misuguano ya kiitikadi, au mazingira ya kisiasa yaliyochangamka. Hata hivyo, changamoto kubwa si uwepo wake, bali namna zinavyoratibiwa, kusimamiwa na kupimwa kabla ya kutumiwa kama nyenzo ya mawasiliano.
Bila uchambuzi wa kina na uangalifu, propaganda zinaweza kuwa sumu inayoongeza majeraha badala ya kuwa tiba inayotuliza sintofahamu katika jamii.
Kwa tafsiri ya kimtazamo, propaganda ni njia ya kuwasilisha taarifa zilizopangwa kwa makusudi ili kushawishi fikra, hisia au tabia za watu kuhusu jambo fulani kwa manufaa ya mtoaji. Inahusisha kuchagua kile kinachoelezwa, kuficha kinachoweza kuleta taswira tofauti, au kulenga hisia za watu ili kuelekeza mtazamo fulani.
Mara nyingi, propaganda hutumika kama mkakati wa kisiasa, kijamii, au kiitikadi, na huchukua nafasi kubwa zaidi inapokuwapo mazingira ya utata au hali ya wasiwasi katika jamii.
Katika historia ya mataifa mengi, serikali na mamlaka zimewahi kutumia propaganda kama njia ya kuzima taarifa, kutuliza hofu za wananchi, au kuelekeza mjadala kwenye eneo wanalolitaka. Hata hivyo, propaganda hizo zinapokosa weledi na umakini, huwa chanzo cha kuwasha moto mpya, kuchochea migawanyiko, au kuimarisha hisia za kutokuaminiana.
Katika siku za karibuni, kumekuwa na hali isiyokuwa ya kawaida ambapo kundi la watu wanaojitambulisha kama viongozi wa dini ya Kiislamu limeonekana kujitokeza hadharani kupitia vyombo vya habari na kutoa matamko makali kuhusu masuala ambayo kwa kawaida hutolewa na taasisi za serikali au mamlaka rasmi.
Katika matamko hayo, baadhi ya viongozi wameenda mbali zaidi kwa kuyashutumu moja kwa moja Kanisa Katoliki na Baraza la Maaskofu Tanzania (TEC), jambo ambalo limeibua taharuki na maswali mengi.
Hali hii inajitokeza katika kipindi ambacho tayari kuna giza la sintofahamu lililosababishwa na matukio ya uchaguzi mkuu uliopita, ambapo kulikuwa na madai ya uvunjifu wa haki za binadamu, vifo vya watu, na ukosefu wa uwazi kuhusu msako dhidi ya waandamanaji.
Mpaka sasa, kuna ukimya mzito kuhusu ukweli wa matukio yale, na wananchi wengi bado wana wasiwasi kuhusu hatima ya usalama wao na iwapo maandamano au vurugu kama zile zinaweza kujirudia tena.
Wakati huo huohuo, TEC imetoa waraka wa kichungaji uliozungumzia mauaji yaliyotokea wakati wa uchaguzi, ikitoa wito wa uwajibikaji na kutaka hatua zichukuliwe dhidi ya waliohusika. Waraka huo umeonekana kama mwanga unaojaribu kuibua mjadala wa uwajibikaji wa kitaifa.
Hata hivyo, badala ya kujadili hoja hizo kwa utulivu na busara, kumekuwapo matamko ya kukinzana ambayo yanaonekana kutumiwa kama propaganda za kupotosha au kufifisha mjadala muhimu.
Ni katika mazingira haya ndipo propaganda zinapodhihirisha hatari zake. Pale zinapotumiwa bila uangalifu, bila kuzingatia ukweli, au bila kujali hali tete ya jamii, zinaweza kuongeza jeraha badala ya kuliponya.
Ambapo zinawez kuchochea misuguano ya kidini, zinadhoofisha umoja wa kitaifa, na zinaweza kufungua mlango wa chuki zisizo na msingi. Zaidi ya yote, propaganda zisizopimwa vizuri huua imani ya wananchi kwa taasisi, viongozi na vyanzo rasmi vya taarifa.
Kwa sababu hiyo, ni muhimu kwa mamlaka—iwe ni viongozi wa serikali, viongozi wa dini, au taasisi za kijamii, kuzipima propaganda kwa umakini mkubwa, kuzitumia kwa busara, na kuepusha matumizi yake katika mazingira yenye hisia kali. Bila kufanya hivyo, propaganda hazitakuwa tiba ya matatizo ya jamii, bali zitakuwa kisu kinachoongeza undani wa majeraha yalipo kwenye taifa.
Bila uchambuzi wa kina na uangalifu, propaganda zinaweza kuwa sumu inayoongeza majeraha badala ya kuwa tiba inayotuliza sintofahamu katika jamii.
Kwa tafsiri ya kimtazamo, propaganda ni njia ya kuwasilisha taarifa zilizopangwa kwa makusudi ili kushawishi fikra, hisia au tabia za watu kuhusu jambo fulani kwa manufaa ya mtoaji. Inahusisha kuchagua kile kinachoelezwa, kuficha kinachoweza kuleta taswira tofauti, au kulenga hisia za watu ili kuelekeza mtazamo fulani.
Mara nyingi, propaganda hutumika kama mkakati wa kisiasa, kijamii, au kiitikadi, na huchukua nafasi kubwa zaidi inapokuwapo mazingira ya utata au hali ya wasiwasi katika jamii.
Katika historia ya mataifa mengi, serikali na mamlaka zimewahi kutumia propaganda kama njia ya kuzima taarifa, kutuliza hofu za wananchi, au kuelekeza mjadala kwenye eneo wanalolitaka. Hata hivyo, propaganda hizo zinapokosa weledi na umakini, huwa chanzo cha kuwasha moto mpya, kuchochea migawanyiko, au kuimarisha hisia za kutokuaminiana.
Katika siku za karibuni, kumekuwa na hali isiyokuwa ya kawaida ambapo kundi la watu wanaojitambulisha kama viongozi wa dini ya Kiislamu limeonekana kujitokeza hadharani kupitia vyombo vya habari na kutoa matamko makali kuhusu masuala ambayo kwa kawaida hutolewa na taasisi za serikali au mamlaka rasmi.
Katika matamko hayo, baadhi ya viongozi wameenda mbali zaidi kwa kuyashutumu moja kwa moja Kanisa Katoliki na Baraza la Maaskofu Tanzania (TEC), jambo ambalo limeibua taharuki na maswali mengi.
Hali hii inajitokeza katika kipindi ambacho tayari kuna giza la sintofahamu lililosababishwa na matukio ya uchaguzi mkuu uliopita, ambapo kulikuwa na madai ya uvunjifu wa haki za binadamu, vifo vya watu, na ukosefu wa uwazi kuhusu msako dhidi ya waandamanaji.
Mpaka sasa, kuna ukimya mzito kuhusu ukweli wa matukio yale, na wananchi wengi bado wana wasiwasi kuhusu hatima ya usalama wao na iwapo maandamano au vurugu kama zile zinaweza kujirudia tena.
Wakati huo huohuo, TEC imetoa waraka wa kichungaji uliozungumzia mauaji yaliyotokea wakati wa uchaguzi, ikitoa wito wa uwajibikaji na kutaka hatua zichukuliwe dhidi ya waliohusika. Waraka huo umeonekana kama mwanga unaojaribu kuibua mjadala wa uwajibikaji wa kitaifa.
Hata hivyo, badala ya kujadili hoja hizo kwa utulivu na busara, kumekuwapo matamko ya kukinzana ambayo yanaonekana kutumiwa kama propaganda za kupotosha au kufifisha mjadala muhimu.
Ni katika mazingira haya ndipo propaganda zinapodhihirisha hatari zake. Pale zinapotumiwa bila uangalifu, bila kuzingatia ukweli, au bila kujali hali tete ya jamii, zinaweza kuongeza jeraha badala ya kuliponya.
Ambapo zinawez kuchochea misuguano ya kidini, zinadhoofisha umoja wa kitaifa, na zinaweza kufungua mlango wa chuki zisizo na msingi. Zaidi ya yote, propaganda zisizopimwa vizuri huua imani ya wananchi kwa taasisi, viongozi na vyanzo rasmi vya taarifa.
Kwa sababu hiyo, ni muhimu kwa mamlaka—iwe ni viongozi wa serikali, viongozi wa dini, au taasisi za kijamii, kuzipima propaganda kwa umakini mkubwa, kuzitumia kwa busara, na kuepusha matumizi yake katika mazingira yenye hisia kali. Bila kufanya hivyo, propaganda hazitakuwa tiba ya matatizo ya jamii, bali zitakuwa kisu kinachoongeza undani wa majeraha yalipo kwenye taifa.
