Kabla hujamdhihaki mtu aliyeleta idea iliyobadili dunia, jiulize wewe umewahi kuleta nini?

Kabla hujamdhihaki mtu aliyeleta idea iliyobadili dunia, jiulize wewe umewahi kuleta nini?

Omnilabeltech

JF-Expert Member
Joined
Jul 26, 2026
Posts
533
Reaction score
845
Kuna kitu huwa kinanishangaza kwenye mijadala ya kidini. Watu wanaweza kumdhihaki Yesu, Muhammad au viongozi wengine wa dini kana kwamba walikuwa watu wa kawaida tu waliopita duniani.

Unaweza kukubaliana au kutokubaliana na mafundisho yao, lakini kuna jambo moja ni vigumu kulipuuza: mawazo na mafundisho yao yameacha impact kubwa sana katika historia na maisha ya mabilioni ya watu.

Sasa kabla mtu hajamkejeli au kumuita mjinga mtu ambaye aliweza kuanzisha wazo, mfumo au harakati iliyodumu kwa karne nyingi na kuathiri jamii kubwa kiasi hicho, kuna swali moja muhimu:

JE, WEWE MWENYEWE UNAWEZA KULETA WAZO MOJA TU DUNIANI LIKADUMU NA KUWA NA IMPACT KUBWA KIASI HICHO?

Hii haimaanishi kwamba mtu asikosoe. Kukosoa ni sehemu ya kufikiri. Lakini kuna tofauti kati ya kukosoa hoja na kumdhihaki mtu ambaye historia imeshaonyesha kwamba alikuwa na uwezo mkubwa wa kuwafanya watu wafuate wazo lake.

Huenda hatukubaliani na mtu fulani, lakini tunaweza bado kuheshimu nguvu ya impact aliyoiweka duniani.

Swali: Je, tunaweza kutenganisha kutokubaliana na mtu na kumheshimu kwa impact aliyoweza kuacha?
 
Umeleta hoja mujarab kabisa, kama Yesu aliweza kufanya mambo ambayo yanaabudiwa na dunia karibu yote, na Muhammad naye kafanya mambo ambayo yanaabudiwa Hadi Leo, hao WATU huwezi kuwabeza maana hajatokea mwingine akifanya kama wako.

Ndio ifike stage watu wajiulize tu kua hawa n kina nani na walikua sio viumbe vya kawaida
 
Kuna kitu huwa kinanishangaza kwenye mijadala ya kidini. Watu wanaweza kumdhihaki Yesu, Muhammad au viongozi wengine wa dini kana kwamba walikuwa watu wa kawaida tu waliopita duniani.

Unaweza kukubaliana au kutokubaliana na mafundisho yao, lakini kuna jambo moja ni vigumu kulipuuza: mawazo na mafundisho yao yameacha impact kubwa sana katika historia na maisha ya mabilioni ya watu.

Sasa kabla mtu hajamkejeli au kumuita mjinga mtu ambaye aliweza kuanzisha wazo, mfumo au harakati iliyodumu kwa karne nyingi na kuathiri jamii kubwa kiasi hicho, kuna swali moja muhimu:

JE, WEWE MWENYEWE UNAWEZA KULETA WAZO MOJA TU DUNIANI LIKADUMU NA KUWA NA IMPACT KUBWA KIASI HICHO?

Hii haimaanishi kwamba mtu asikosoe. Kukosoa ni sehemu ya kufikiri. Lakini kuna tofauti kati ya kukosoa hoja na kumdhihaki mtu ambaye historia imeshaonyesha kwamba alikuwa na uwezo mkubwa wa kuwafanya watu wafuate wazo lake.

Huenda hatukubaliani na mtu fulani, lakini tunaweza bado kuheshimu nguvu ya impact aliyoiweka duniani.

Swali: Je, tunaweza kutenganisha kutokubaliana na mtu na kumheshimu kwa impact aliyoweza kuacha?
Hoja yako kuu ni logical fallacy, non sequitur logical fallacy.

Mtu ambaye hachezi mpira, hana nia ya kucheza mpira, anaweza kuwadhihaki wacheza mpira, bila ya yeye kuweza kucheza mpira, that is the point. Anaona mpira hauna maana.

Mtu anaweza kuwadhihaki watu wanaotaka kuibadili dunia kwa dini bila ya yeye mwenyewe kuleta chochote kwako wewe, pengine akikataa kifalsafa kuleta chochote cha maana kwako, na kusimamia hoja kwamba hao wanaotaka kuibadili dunia wanaiharibu.

Na kiukweli organized religion zimeharibu mengi tu.

Na pia, mambo mengi unaweza kuyasema ni mafanikio ya mtu, wakati kiukweli mengine yanatokana na bahati na ajali za kihistoria tu, kwa hiyo unaweza kumpa credit sana Yesu, lakini ukagundua kuwa bila ya Mfalme Constantin kuukubali Ukristo na kuufanya kuwa dini ya Ufalme, Ukristo usingefanikiwa hivyo.

Sasa unawezaje kukinganisha watu wanaoishi keo zama za ibtwrnet na watu kama Yesu walioishi zama za ujinga?

Huelewi vipi kwamba Yesu labda alikuwa na bahati ya kuzaliwa zama za ujinga tu, angekuwa anaanzisha habari zake leo angeandamwa na wanamazingira na wapenda wanyama kama wa People for the Ethical Treatment of Animals, kwa kuyaruhusu majini yawaingie nguruwe walioishia kuzama ziwani?

Kwa hiyo, ukielewa historia hiyo, ukamsoma si Yesu tu, bali pia ukasoma ukosoaji aliofanyiwa Yesu katika insha ya Bertrand Russell ya "Why I am Not A Christian", unaweza kuona Yesu ana mengi ya kukejeliwa, hata na watu waliomsoma Bertrand Russell tu na kumuelewa, hata ambao hawajafanya mengi.

Tatizo umemsoma Lord Russell?

Au umeishia kwa Lord Jesus tu?
 
Hoja yako kuu ni logical fallacy, non sequitur logical fallacy.

Mtu ambaye hachezi mpira, hana nia ya kucheza mpira, anaweza kuwadhihaki wacheza mpira, bila ya yeye kuweza kucheza mpira, that is the point. Anaona mpira hauna maana.

Mtu anaweza kuwadhihaki watu wanaotaka kuibadili dunia kwa dini bila ya yeye mwenyewe kuleta chochote kwako wewe, pengine akikataa kifalsafa kuleta chochote cha maana kwako, na kusimamia hoja kwamba hao wanaotaka kuibadili dunia wanaiharibu.

Na kiukweli organized religion zimeharibu mengi tu.

Na pia, mambo mengi unaweza kuyasema ni mafanikio ya mtu, wakati kiukweli mengine yanatokana na bahati na ajali za kihistoria tu, kwa hiyo unaweza kumpa credit sana Yesu, lakini ukagundua kuwa bila ya Mfalme Constantin kuukubali Ukristo na kuufanya kuwa dini ya Ufalme, Ukristo usingefanikiwa hivyo.

Sasa unawezaje kukinganisha watu wanaoishi keo zama za ibtwrnet na watu kama Yesu walioishi zama za ujinga?

Huelewi vipi kwamba Yesu labda alikuwa na bahati ya kuzaliwa zama za ujinga tu, angekuwa anaanzisha habari zake leo angeandamwa na wanamazingira na wapenda wanyama kama wa People for the Ethical Treatment of Animals, kwa kuyaruhusu majini yawaingie nguruwe walioishia kuzama ziwani?

Kwa hiyo, ukielewa historia hiyo, ukamsoma si Yesu tu, bali pia ukasoma ukosoaji aliofanyiwa Yesu katika insha ya Bertrand Russell ya "Why I am Not A Christian", unaweza kuona Yesu ana mengi ya kukejeliwa, hata na watu waliomsoma Bertrand Russell tu na kumuelewa, hata ambao hawajafanya mengi.

Tatizo umemsoma Lord Russell?

Au umeishia kwa Lord Jesus tu?

Nimekusoma, na kwa sehemu nakubaliana na wewe: mtu hahitaji kuwa mchezaji wa mpira ili akosoe mpira. Pia sikusema kwamba mtu haruhusiwi kumkosoa Yesu, Muhammad au dini yoyote.

Hoja yangu ilikuwa nyingine kabisa.

Kukosoa ni jambo moja, lakini kumdhihaki mtu bila hata kutambua ukubwa wa impact aliyowahi kuwa nayo ni jambo jingine.

Unaweza kusema Yesu alikosea, ukosoaji wa Russell una mashiko, Constantine alichangia kuenea kwa Ukristo, au organized religion imeleta madhara fulani—hizo zote ni hoja zinazoweza kujadiliwa.

Lakini bado kuna swali: kwa nini usitambue kwanza kwamba huyu mtu aliweza kuanzisha wazo ambalo limeathiri mabilioni ya watu kwa maelfu ya miaka?

Na kuhusu kusema “alikuwa na bahati ya kuzaliwa zama za ujinga”, hiyo yenyewe ni hypothesis ambayo inahitaji argument. Hatuwezi kujua kama angezaliwa leo angekuwa nani au angefanya nini. Tunaweza tu kujadili kile alichofanya katika mazingira yake ya kihistoria.

Pia mimi sijadai kwamba impact kubwa = mtu alikuwa sahihi kwa kila kitu. Hitler ana impact kubwa katika historia, lakini impact yake haimfanyi awe sahihi. Kwa hiyo impact si proof ya ukweli wa mafundisho.

Point yangu ni rahisi:

Kabla ya kumdhihaki mtu ambaye ameacha alama kubwa kiasi hicho katika historia, kwanza tambua ukubwa wa jambo unalolijadili. Baada ya hapo, mkosoeni kwa hoja.

Na kuhusu Bertrand Russell, ndiyo, Why I Am Not a Christian ni criticism muhimu na mtu anaweza kuisoma na kukubaliana nayo. Lakini kumtaja Russell hakujibu hoja yangu moja kwa moja—je, inawezekana kumkosoa mtu kwa hoja huku wakati huohuo ukiheshimu ukubwa wa impact yake?

Mimi nasema ndiyo. Hapo ndipo nilipokuwa nazungumzia.
 
Umeleta hoja mujarab kabisa, kama Yesu aliweza kufanya mambo ambayo yanaabudiwa na dunia karibu yote, na Muhammad naye kafanya mambo ambayo yanaabudiwa Hadi Leo, hao WATU huwezi kuwabeza maana hajatokea mwingine akifanya kama wako.
This is a logical fallacy.

Argument from popularity logical fallacy. Look it up.

Kitu kukubaliwa na karibu dunia yote haimaanishi ni cha kweli au kizuri.

Kwa sababu, inawezekana karibu dunia yote ni wajinga, karibu dunia yote wajinga ni wengi na werevu ni wachache.

Kwa hiyo wengi wanakubali ujinga. Na wewe ukikubaki kitu kwa sababu tu kinakubaliwa na wengi, unaweza kukubali ujinga kwa sababu ujinga huo umekubaliwa na wengi tu.
 
Nimekusoma, na kwa sehemu nakubaliana na wewe: mtu hahitaji kuwa mchezaji wa mpira ili akosoe mpira. Pia sikusema kwamba mtu haruhusiwi kumkosoa Yesu, Muhammad au dini yoyote.

Hoja yangu ilikuwa nyingine kabisa.

Kukosoa ni jambo moja, lakini kumdhihaki mtu bila hata kutambua ukubwa wa impact aliyowahi kuwa nayo ni jambo jingine.

Unaweza kusema Yesu alikosea, ukosoaji wa Russell una mashiko, Constantine alichangia kuenea kwa Ukristo, au organized religion imeleta madhara fulani—hizo zote ni hoja zinazoweza kujadiliwa.

Lakini bado kuna swali: kwa nini usitambue kwanza kwamba huyu mtu aliweza kuanzisha wazo ambalo limeathiri mabilioni ya watu kwa maelfu ya miaka?

Na kuhusu kusema “alikuwa na bahati ya kuzaliwa zama za ujinga”, hiyo yenyewe ni hypothesis ambayo inahitaji argument. Hatuwezi kujua kama angezaliwa leo angekuwa nani au angefanya nini. Tunaweza tu kujadili kile alichofanya katika mazingira yake ya kihistoria.

Pia mimi sijadai kwamba impact kubwa = mtu alikuwa sahihi kwa kila kitu. Hitler ana impact kubwa katika historia, lakini impact yake haimfanyi awe sahihi. Kwa hiyo impact si proof ya ukweli wa mafundisho.

Point yangu ni rahisi:

Kabla ya kumdhihaki mtu ambaye ameacha alama kubwa kiasi hicho katika historia, kwanza tambua ukubwa wa jambo unalolijadili. Baada ya hapo, mkosoeni kwa hoja.

Na kuhusu Bertrand Russell, ndiyo, Why I Am Not a Christian ni criticism muhimu na mtu anaweza kuisoma na kukubaliana nayo. Lakini kumtaja Russell hakujibu hoja yangu moja kwa moja—je, inawezekana kumkosoa mtu kwa hoja huku wakati huohuo ukiheshimu ukubwa wa impact yake?

Mimi nasema ndiyo. Hapo ndipo nilipokuwa nazungumzia.
Sasa Yesu kaanzisha wazo gani?

Name a singular, distinct, non-derivative, original idea started by Jesus.
 
Sasa Yesu kaanzisha wazo gani?

Name a singular, distinct, non-derivative, original idea started by Jesus.

Swali lako ni fair. Kama unamaanisha “taja idea ambayo hakuna binadamu yeyote kabla ya Yesu aliyewahi kusema hata kwa namna inayofanana”, basi sitadai kwamba ninaweza kuthibitisha hilo.

Lakini hilo halimaanishi Yesu hakuleta idea au framework yenye distinctive impact.

Mfano mmoja mkubwa ni kuweka upendo wa Mungu na upendo wa jirani—hata adui—katika kiini cha maisha ya kiroho na maadili. Yesu anasema:

“Wapendeni adui zenu, waombeeni wanaowaudhi.”

Hiyo si sawa na kusema hakuna mtu kabla yake aliyewahi kusema “usiwe na chuki.” Hoja ni kwamba Yesu aliichukua na kuiweka ndani ya mfumo wake wa mafundisho kwa namna yenye nguvu sana: si kumpenda tu anayekupenda, bali kumpenda adui na kumtendea mema anayekudhuru.

Na kuna tofauti kati ya “Yesu alikuwa wa kwanza kabisa kusema sentence hii duniani” na “Yesu alitoa/aliendeleza mfumo wa mawazo ambao ukawa na impact kubwa sana.”

Kama challenge yako ni kwamba “show me one idea ambayo ni 100% non-derivative”, basi hilo ni standard ambayo ni ngumu sana kuitumia kwa mtu yeyote wa historia. Karibu kila mwanafalsafa, mwanasayansi au mwalimu mkubwa alijenga juu ya mawazo yaliyokuwepo kabla yake.

Kwa hiyo mimi sikusema Yesu alitengeneza kila idea kutoka zero. Nilichosema ni kwamba aliweza kuwasilisha mafundisho yaliyokuwa na nguvu kiasi cha kubadili historia ya dunia.

Na hapo ndipo swali langu la mwanzo lilipo: unaweza kuamini Yesu alikuwa wrong, unaweza kumcriticize, lakini bado ukatambua ukubwa wa impact yake.

Impact ≠ proof kwamba alikuwa sahihi. Lakini pia disagreement ≠ sababu ya kumdhihaki.
 
Ad hominem fallacy ...

Ad hominem ingekuwa kama ningesema “huwezi kuikosoa hoja kwa sababu wewe ni mtu fulani.” Sijasema hivyo.

Hoja yangu haikuhusu sifa za mtu anayekosoa; ilikuwa kuhusu tofauti kati ya kukosoa na kudhihaki, na kama tunaweza kutambua impact ya mtu kihistoria hata kama hatukubaliani na mafundisho yake.

Mtu anaweza kusema Yesu alikosea, akaonyesha contradictions, akaandika kitabu kizima dhidi ya Ukristo—hilo ni criticism na niko sawa nalo.

Lakini kusema “kabla hujamdhihaki, jiulize wewe umefanya nini?” haimaanishi kwamba ukosoaji wake hauna validity kwa sababu yeye hajafanya kitu. Ni swali la mtazamo na kiwango cha heshima, si rebuttal ya hoja yake.

Kwa hiyo kama nimefanya logical fallacy, niambie ni proposition gani hasa niliyothibitisha kwa kutumia hiyo fallacy? Maana kusema tu “ad hominem” hakutoshi; tuonyeshe hoja iliyokuwa fallacious.

Na mimi niko tayari kurekebisha hoja yangu kama kuna sehemu nimekosea.
 
Kuna kitu huwa kinanishangaza kwenye mijadala ya kidini. Watu wanaweza kumdhihaki Yesu, Muhammad au viongozi wengine wa dini kana kwamba walikuwa watu wa kawaida tu waliopita duniani.

Unaweza kukubaliana au kutokubaliana na mafundisho yao, lakini kuna jambo moja ni vigumu kulipuuza: mawazo na mafundisho yao yameacha impact kubwa sana katika historia na maisha ya mabilioni ya watu.

Sasa kabla mtu hajamkejeli au kumuita mjinga mtu ambaye aliweza kuanzisha wazo, mfumo au harakati iliyodumu kwa karne nyingi na kuathiri jamii kubwa kiasi hicho, kuna swali moja muhimu:

JE, WEWE MWENYEWE UNAWEZA KULETA WAZO MOJA TU DUNIANI LIKADUMU NA KUWA NA IMPACT KUBWA KIASI HICHO?

Hii haimaanishi kwamba mtu asikosoe. Kukosoa ni sehemu ya kufikiri. Lakini kuna tofauti kati ya kukosoa hoja na kumdhihaki mtu ambaye historia imeshaonyesha kwamba alikuwa na uwezo mkubwa wa kuwafanya watu wafuate wazo lake.

Huenda hatukubaliani na mtu fulani, lakini tunaweza bado kuheshimu nguvu ya impact aliyoiweka duniani.

Swali: Je, tunaweza kutenganisha kutokubaliana na mtu na kumheshimu kwa impact aliyoweza kuacha?
Hapo ndio huja lile swali la "Who I'm i"
 
Ad hominem ingekuwa kama ningesema “huwezi kuikosoa hoja kwa sababu wewe ni mtu fulani.” Sijasema hivyo.

Hoja yangu haikuhusu sifa za mtu anayekosoa; ilikuwa kuhusu tofauti kati ya kukosoa na kudhihaki, na kama tunaweza kutambua impact ya mtu kihistoria hata kama hatukubaliani na mafundisho yake.

Mtu anaweza kusema Yesu alikosea, akaonyesha contradictions, akaandika kitabu kizima dhidi ya Ukristo—hilo ni criticism na niko sawa nalo.

Lakini kusema “kabla hujamdhihaki, jiulize wewe umefanya nini?” haimaanishi kwamba ukosoaji wake hauna validity kwa sababu yeye hajafanya kitu. Ni swali la mtazamo na kiwango cha heshima, si rebuttal ya hoja yake.

Kwa hiyo kama nimefanya logical fallacy, niambie ni proposition gani hasa niliyothibitisha kwa kutumia hiyo fallacy? Maana kusema tu “ad hominem” hakutoshi; tuonyeshe hoja iliyokuwa fallacious.

Na mimi niko tayari kurekebisha hoja yangu kama kuna sehemu nimekosea.

Si kila dhihaka ni logically fallacy, comment yangu si kanusho la andiko lako, ni changizi tu, kwamba mara nyingi tunapenda kudhihaki na si kujibu hoja kwa hoja
 
Swali lako ni fair. Kama unamaanisha “taja idea ambayo hakuna binadamu yeyote kabla ya Yesu aliyewahi kusema hata kwa namna inayofanana”, basi sitadai kwamba ninaweza kuthibitisha hilo.

Lakini hilo halimaanishi Yesu hakuleta idea au framework yenye distinctive impact.

Mfano mmoja mkubwa ni kuweka upendo wa Mungu na upendo wa jirani—hata adui—katika kiini cha maisha ya kiroho na maadili. Yesu anasema:

“Wapendeni adui zenu, waombeeni wanaowaudhi.”

Hiyo si sawa na kusema hakuna mtu kabla yake aliyewahi kusema “usiwe na chuki.” Hoja ni kwamba Yesu aliichukua na kuiweka ndani ya mfumo wake wa mafundisho kwa namna yenye nguvu sana: si kumpenda tu anayekupenda, bali kumpenda adui na kumtendea mema anayekudhuru.

Na kuna tofauti kati ya “Yesu alikuwa wa kwanza kabisa kusema sentence hii duniani” na “Yesu alitoa/aliendeleza mfumo wa mawazo ambao ukawa na impact kubwa sana.”

Kama challenge yako ni kwamba “show me one idea ambayo ni 100% non-derivative”, basi hilo ni standard ambayo ni ngumu sana kuitumia kwa mtu yeyote wa historia. Karibu kila mwanafalsafa, mwanasayansi au mwalimu mkubwa alijenga juu ya mawazo yaliyokuwepo kabla yake.

Kwa hiyo mimi sikusema Yesu alitengeneza kila idea kutoka zero. Nilichosema ni kwamba aliweza kuwasilisha mafundisho yaliyokuwa na nguvu kiasi cha kubadili historia ya dunia.

Na hapo ndipo swali langu la mwanzo lilipo: unaweza kuamini Yesu alikuwa wrong, unaweza kumcriticize, lakini bado ukatambua ukubwa wa impact yake.

Impact ≠ proof kwamba alikuwa sahihi. Lakini pia disagreement ≠ sababu ya kumdhihaki.
Kama ulivyosema, there is nothing original there.

Na usimkataze mtu kukataa ukubwa wa impact ya Yesu mpaka umsikilize kwanza.

Kina Waingereza walikuwa wanamuona Sir Winston Churchill kuwa ni shujaa wao mkubwa sana, kwa sababu alitetea Ufalme wao. Lakini waliotawaliwa na waingereza wengi, hususan Wahindi, walimuona Churchill kama mkandamizaji mkubwa aliyewatesa.

Sasa, mtu anayesema usimdhihaki Churchill kwa sababu alifanya mambo makubwa duniani, katetea ufalme mkubwa sana, kuna watu wameumizwa na ufalme huo, hao wanahaki ya kuudhihaki ufalme huo kwa kusema ufalme mkubwa gani mbona umekosa haki nanumetuonea tu?

Na Yeu naye ni hivuo hivyo. Kuna watu wameumizwa na messages zake, ukiwaambia Yesu kafanya makubwa watakwambia makubwa gani mbona yametuumiza tu, bira hata asingekuwapo tusingeumizwa.

Kwa hivyo hawa wakiamua kumdhihaki Yesu, ni haki yao. Usiwakataze.

Kuwakataza hivyo ni censorship. Ni kumnyima mtu uhuru wake wa kujieleza.

Msikilize kwanza, halafu kama unaweza kumpinga kwa hoja, ndiyo umpinge.

Dunia inaenda ikiongeza elimu na the zeitgeist inaenda na kuongeza moral standard.

Watu walionekana superheroes miaka ya nyuma kwanza wanaonekana mapungufu yao, na pengine watu wanaweza hata kuhoji kama walifanya net positive at all.

Huyo Yesu mwenyewe mnamuongelea kwa stories za kuungaunga zenye natobo kibao, mpaka hapo habari nzima inakuwa na matobo yanayoifanya ihojike na kudhihakika sana kama mtu anatafuta kuijua kihistoria.

Acha huu uwe mjadala wa wazi, watu wawe huru kusema, wawe huru hata kumdhihaki Yesu, uwasikilize kwa muktadha mpana, kisha uamue kuwa huyu alidhihaki kama comedy tu hapa sitamchukulia serious, huyu hapa alidhihaki kwa falsafa lakini hoja yake ina mapungifu haya na haya, huyu hapa alimdhihaki lakini kuna ukweli mkubwa ambao hatukuufikiria.

Yani watu wangekuwa na msimamo kama wako hata huyo Yesu asingeweza kusema ukamjua.

Kwa sababu na yeye kuna wakati alionekana kama anamdhihaki Musa na mambo ya Uyahudi yaliyo rigid kwenye sheria.

Kwa hivyo, kwa kukataa Yesu asidhihakiwe, unaweza kukataa a new paradigm shift of moral consciousness of this time that is equal to what Jesus did to Judaism.

Wewe unachoona dhihaka, mwingine anaona funzo la kifalsafa. Sasa utakataaje dhihaka na kutenganisha kukataa dhihaka na mafunzo ya kifalsafa kwwnye mambo subjective hivi?

Dhihaka ni sehemu ya uhuru wa kujieleza. Jamii zote zinazothamini uhuru zinatakiwa kuthamini uhuru wa watu kufanya dhihaka, bila kujali wana uwezo gani na wamechangia nini.

Yesu mwenyewe alipofanyiwa dhihaka kubwa ya kusulubuwa huju askari wa Kiruni wakifanya kamari kugawana mavazi yaje, aliikabiki dhihaka ike kwa kusema wasamehe baba, kwa maana hawajui watendalo.

Sasa wewe kama unamthamini sana Yesu, kwa nini na wewe usiwasamehe tu hao wafanya dhihaka kama watu wasiojua watendalo?

Kama dhihaka imekaa vibaya, na wewe una uhuru wa kuikosoa hiyo dhihaka, lakini, kwenye jamii huru, huna uhuru wa kuikataza dhihaka.
 
Si kila dhihaka ni logically fallacy, comment yangu si kanusho la andiko lako, ni changizi tu, kwamba mara nyingi tunapenda kudhihaki badala ya kujibu hoja kwa hoja

Ndio utakuta watu wanadhihaki wanatoa maneno yasio na staha wakati wao hawajawah leta impact yyte kwenye jamii
 
Ndio utakuta watu wanadhihaki wanatoa maneno yasio na staha wakati wao hawajawah leta impact yyte kwenye jamii

This is a logical non sequitur fallacy.

Kuleta impact yoyote kwenye jamii si jambo la lazima.

Na wewe unachoona impact si sawa na mwingine anachoona impact.

Wewe unaweza kuona comedy ni ujinga tu, haina impact jatika jamii. Mtu mwingine akaona comedy ina imoact sana katika social commentary.

Pia, kuna mtu anaweza kuamua jamii ijiendee yenyewe mimi sitaki kuleta impact kubwa kwenye jamii nitaishi kivyangu. Kwanza hata siikubaki hii jamii. Nitaikosoa tu. Nitaidhihaki tu. Hiyo ni haki yake.

Na si lazima ulete impact yoyote kwenye jamii ili umdhihaki mtu.

Mtu anaweza kuwa hana impact yoyote katika jamii, lakini akakuona wewe unafanya jambo la kudhihakiwa, akakudhihaki.

Na hata hiyo dhihaka inaweza kuwa mchango mkubwa tu katika jamii.

Hujawahi kuona watu wanafanya literature criticism, wanachambua vitabu kwa dhihaka, wakati wenyewe hawajawahi kuandika kitabu?

Wao kazi yao ni kuchambua vitabu tu, hawaandiki vyao.

Na hata huko kuchambua vitabu tayari ni mchango, kwa sababu kuna watu watataka kujua wachambuzi wa vitabu wanasemaje kuhusu hiki kitabu.

Hujawahi kuona mtu analichambua jumba la tajiri kwa dhihaka, jumba baya, halina mantiki, halina proportion, kuubwa kuoita mahitaji, linaonesha uroho wa matajiri usiojali mazingira, wakati yeye anakaa nyumba ya kupanga?

Ni haki yake. Jadili kama anachosema ni ukweli, unaweza kujadili kama anachosema kina mantiki, lakini, usimnyime haki ya kudhihaki kwa sababu eti yeye hana nyumba.

Kwa hiyo usitake kufanya kwamba ili kumdhihaki mtu ni lazima uwe umefanya jambo kwenye jamii.

Katika jamii huru, kudhihaki ni haki ya kila mtu, hata ambaye hajafanya lolote.

Kila mtu ana uwezo wa kutupa kitu kioya, hata kwa dhihaka, hata kama huko nyuma hakuwa na mchango wowote.

Ingekuwa kudhihaki mtu ni lazima uwe umefanya jambo kubwa katika jamii, comedians wengi wasingeweza kufanya comedy.

Kwa sababu wengi ambao wanadhihakiwa na comedians wamefanya makubwa kuliko hao comedians.
 
Kama ulivyosema, there is nothing original there.

Na usimkataze mtu kukataa ukubwa wa impact ya Yesu mpaka umsikilize kwanza.

Kina Waingereza walikuwa wanamuona Sir Winston Churchill kuwa ni shujaa wao mkubwa sana, kwa sababu alitetea Ufalme wao. Lakini waliotawaliwa na waingereza wengi, hususan Wahindi, walimuona Churchill kama mkandamizaji mkubwa aliyewatesa.

Sasa, mtu anayesema usimdhihaki Churchill kwa sababu alifanya mambo makubwa duniani, katetea ufalme mkubwa sana, kuna watu wameumizwa na ufalme huo, hao wanahaki ya kuudhihaki ufalme huo kwa kusema ufalme mkubwa gani mbona umekosa haki nanumetuonea tu?

Na Yeu naye ni hivuo hivyo. Kuna watu wameumizwa na messages zake, ukiwaambia Yesu kafanya makubwa watakwambia makubwa gani mbona yametuumiza tu, bira hata asingekuwapo tusingeumizwa.

Kwa hivyo hawa wakiamua kumdhihaki Yesu, ni haki yao. Usiwakataze.

Kuwakataza hivyo ni censorship. Ni kumnyima mtu uhuru wake wa kujieleza.

Msikilize kwanza, halafu kama unaweza kumpinga kwa hoja, ndiyo umpinge.

Dunia inaenda ikiongeza elimu na the zeitgeist inaenda na kuongeza moral standard.

Watu walionekana superheroes miaka ya nyuma kwanza wanaonekana mapungufu yao, na pengine watu wanaweza hata kuhoji kama walifanya net positive at all.

Huyo Yesu mwenyewe mnamuongelea kwa stories za kuungaunga zenye natobo kibao, mpaka hapo habari nzima inakuwa na matobo yanayoifanya ihojike na kudhihakika sana kama mtu anatafuta kuijua kihistoria.

Acha huu uwe mjadala wa wazi, watu wawe huru kusema, wawe huru hata kumdhihaki Yesu, uwasikilize kwa muktadha mpana, kisha uamue kuwa huyu alidhihaki kama comedy tu hapa sitamchukulia serious, huyu hapa alidhihaki kwa falsafa lakini hoja yake ina mapungifu haya na haya, huyu hapa alimdhihaki lakini kuna ukweli mkubwa ambao hatukuufikiria.

Yani watu wangekuwa na msimamo kama wako hata huyo Yesu asingeweza kusema ukamjua.

Kwa sababu na yeye kuna wakati alionekana kama anamdhihaki Musa na mambo ya Uyahudi yaliyo rigid kwenye sheria.

Kwa hivyo, kwa kukataa Yesu asidhihakiwe, unaweza kukataa a new paradigm shift of moral consciousness of this time that is equal to what Jesus did to Judaism.

Wewe unachoona dhihaka, mwingine anaona funzo la kifalsafa. Sasa utakataaje dhihaka na kutenganisha kukataa dhihaka na mafunzo ya kifalsafa kwwnye mambo subjective hivi?

Dhihaka ni sehemu ya uhuru wa kujieleza. Jamii zote zinazothamini uhuru zinatakiwa kuthamini uhuru wa watu kufanya dhihaka, bila kujali wana uwezo gani na wamechangia nini.

Yesu mwenyewe alipofanyiwa dhihaka kubwa ya kusulubuwa huju askari wa Kiruni wakifanya kamari kugawana mavazi yaje, aliikabiki dhihaka ike kwa kusema wasamehe baba, kwa maana hawajui watendalo.

Sasa wewe kama unamthamini sana Yesu, kwa nini na wewe usiwasamehe tu hao wafanya dhihaka kama watu wasiojua watendalo?

Kama dhihaka imekaa vibaya, na wewe una uhuru wa kuikosoa hiyo dhihaka, lakini, kwenye jamii huru, huna uhuru wa kuikataza dhihaka.

Nimekusoma vizuri, na hapa nakubaliana na wewe kwenye jambo moja muhimu: mtu ana uhuru wa kumdhihaki Yesu, kama ambavyo ana uhuru wa kumkosoa. Sikupaswa kutumia lugha inayoweza kueleweka kama ninataka kumzuia mtu kufanya hivyo.

Lakini bado kuna sehemu moja ya hoja yangu ambayo sidhani kama umeibatilisha.

Niliposema “kabla hujamdhihaki mtu ambaye ameacha impact kubwa, tambua kwanza ukubwa wa impact yake”, sikumaanisha “usimdhihaki kwa sababu hujafanya makubwa.” Hiyo ingekuwa fallacy kama ulivyosema.

Nilimaanisha: usichanganye ukubwa wa impact na ukweli wa mafundisho.

Churchill anaweza kuwa shujaa kwa Waingereza na villain kwa baadhi ya waliotawaliwa na Uingereza. Hiyo haifanyi impact yake kutoweka. Vivyo hivyo, mtu anaweza kumwona Yesu kama mwalimu mkubwa wa maadili, mwingine akamwona kama chanzo cha baadhi ya matatizo, na mwingine akaamini kabisa kwamba alikuwa Mungu. Hizo ni interpretations tofauti za mtu yuleyule.

Na hapo ndipo nadhani tunakubaliana zaidi kuliko tunavyotofautiana:

Mtu akimdhihaki Yesu, msikilize kwanza.
Kama ni comedy tu, ni comedy.
Kama ni criticism ya kihistoria, ijadiliwe kihistoria.
Kama ni philosophical criticism, ijibiwe kifalsafa.
Na kama ndani ya dhihaka kuna criticism yenye ukweli, basi tusiogope kuukubali.

Lakini upande mwingine nao uwepo: uhuru wa kusema hauondoi uhuru wa wengine kusema “hoja yako ni dhaifu.”

Kwa hiyo sitaki censorship ya dhihaka. Nataka mjadala ambao hata dhihaka yenyewe inaweza kuhojiwa.

Na kuhusu mfano wako wa Yesu kusamehe waliomsulubisha, huo ni mfano mzuri. Labda tofauti yetu ni kwamba mimi nilikuwa nashauri watu waheshimu uzito wa historia wanayoijadili, wewe unasema kwanza waache watu waseme bila kuzuiwa, kisha hoja ipimwe.

Kwa hilo la pili, nakubaliana.

Uhuru wa kumdhihaki Yesu uwepo. Uhuru wa kumjibu anayemdhihaki Yesu pia uwepo. Mwisho wa siku, hoja ndiyo ipimwe—not mtu anayeisema.
 
This is a logical non sequitur fallacy.

Kuleta impact yoyote kwenye jamii si jambo la lazima.

Na wewe unachoona impact si sawa na mwingine anachoona impact.

Wewe unaweza kuona comedy ni ujinga tu, haina impact jatika jamii. Mtu mwingine akaona comedy ina imoact sana katika social commentary.

Pia, kuna mtu anaweza kuamua jamii ijiendee yenyewe mimi sitaki kuleta impact kubwa kwenye jamii nitaishi kivyangu. Kwanza hata siikubaki hii jamii. Nitaikosoa tu. Nitaidhihaki tu. Hiyo ni haki yake.

Na si lazima ulete impact yoyote kwenye jamii ili umdhihaki mtu.

Mtu anaweza kuwa hana impact yoyote katika jamii, lakini akakuona wewe unafanya jambo la kudhihakiwa, akakudhihaki.

Na hata hiyo dhihaka inaweza kuwa mchango mkubwa tu katika jamii.

Hujawahi kuona watu wanafanya literature criticism, wanachambua vitabu kwa dhihaka, wakati wenyewe hawajawahi kuandika kitabu?

Wao kazi yao ni kuchambua vitabu tu, hawaandiki vyao.

Na hata huko kuchambua vitabu tayari ni mchango, kwa sababu kuna watu watataka kujua wachambuzi wa vitabu wanasemaje kuhusu hiki kitabu.

Hujawahi kuona mtu analichambua jumba la tajiri kwa dhihaka, jumba baya, halina mantiki, halina proportion, kuubwa kuoita mahitaji, linaonesha uroho wa matajiri usiojali mazingira, wakati yeye anakaa nyumba ya kupanga?

Ni haki yake. Jadili kama anachosema ni ukweli, unaweza kujadili kama anachosema kina mantiki, lakini, usimnyime haki ya kudhihaki kwa sababu eti yeye hana nyumba.

Kwa hiyo usitake kufanya kwamba ili kumdhihaki mtu ni lazima uwe umefanya jambo kwenye jamii.

Katika jamii huru, kudhihaki ni haki ya kila mtu, hata ambaye hajafanya lolote.

Kila mtu ana uwezo wa kutupa kitu kioya, hata kwa dhihaka, hata kama huko nyuma hakuwa na mchango wowote.

Ingekuwa kudhihaki mtu ni lazima uwe umefanya jambo kubwa katika jamii, comedians wengi wasingeweza kufanya comedy.

Kwa sababu wengi ambao wanadhihakiwa na comedians wamefanya makubwa kuliko hao comedians.

Nimekupata. Kwa argument hii, nakubaliana na wewe kwamba hakuna qualification ya lazima ya mtu kumdhihaki au kumkosoa mwingine. Mtu hahitaji kuwa na kitabu chake ili ku-criticize kitabu cha mwingine, wala hahitaji kuwa na nyumba kubwa ili kukosoa architecture ya nyumba ya tajiri.

Na hapo nakubali kwamba hoja yangu ya awali ya “kabla hujamdhihaki jiulize umefanya nini” inaweza kueleweka vibaya, kwa sababu inaweza kuonekana kama namwekea mtu condition ya kuwa na achievement fulani kabla hajawa na haki ya kukosoa. Hiyo si standard nzuri.

Lakini kuna kitu bado ningependa kitenganishwe:

Kuwa na haki ya kusema kitu ≠ kuwa kitu unachosema ni sahihi.

Mtu ana haki kabisa kusema Yesu alikuwa mjinga, Muhammad alikuwa mjinga, Churchill alikuwa mhalifu, au hata kwamba dini zote ni upuuzi. Hakuna achievement inayomnyang’anya mtu hiyo nafasi ya kusema.

Lakini mimi pia nina haki ya kumuuliza:

“Hoja yako dhidi yake ni ipi?”

Na hapo ndipo mjadala unaanza.

Kwa hiyo sasa ningerekebisha kabisa kauli yangu ya mwanzo:

Sisemii mtu “usimdhihaki Yesu kwa sababu hujafanya makubwa.”
Nasema “ukimdhihaki Yesu, usidhani dhihaka yenyewe imemaliza mjadala; tuchambue pia sababu na hoja iliyoko nyuma yake.”

Na point yako ya mwisho kuhusu comedy nimeipenda, kwa sababu inaonyesha vizuri kwamba dhihaka yenyewe inaweza kuwa criticism na hata kuwa na social value, hata kama anayefanya hiyo criticism hajawahi kufanya jambo kubwa kuliko anayemkosoa.

Kwa hiyo labda tumefika kwenye sehemu ambayo tunakubaliana:

Mtu yeyote anaweza kumdhihaki Yesu. Mtu yeyote anaweza kumtetea Yesu. Mtu yeyote anaweza kuikosoa hiyo dhihaka. Na mwisho wa siku, si ukubwa wa mtu unaoamua ukweli wa hoja—ni hoja yenyewe.

Hapo nadhani mjadala unakuwa interesting zaidi kuliko kubishana nani ana “impact” kubwa.
 
Kuna kitu huwa kinanishangaza kwenye mijadala ya kidini. Watu wanaweza kumdhihaki Yesu, Muhammad au viongozi wengine wa dini kana kwamba walikuwa watu wa kawaida tu waliopita duniani.

Unaweza kukubaliana au kutokubaliana na mafundisho yao, lakini kuna jambo moja ni vigumu kulipuuza: mawazo na mafundisho yao yameacha impact kubwa sana katika historia na maisha ya mabilioni ya watu.

Sasa kabla mtu hajamkejeli au kumuita mjinga mtu ambaye aliweza kuanzisha wazo, mfumo au harakati iliyodumu kwa karne nyingi na kuathiri jamii kubwa kiasi hicho, kuna swali moja muhimu:

JE, WEWE MWENYEWE UNAWEZA KULETA WAZO MOJA TU DUNIANI LIKADUMU NA KUWA NA IMPACT KUBWA KIASI HICHO?

Hii haimaanishi kwamba mtu asikosoe. Kukosoa ni sehemu ya kufikiri. Lakini kuna tofauti kati ya kukosoa hoja na kumdhihaki mtu ambaye historia imeshaonyesha kwamba alikuwa na uwezo mkubwa wa kuwafanya watu wafuate wazo lake.

Huenda hatukubaliani na mtu fulani, lakini tunaweza bado kuheshimu nguvu ya impact aliyoiweka duniani.

Swali: Je, tunaweza kutenganisha kutokubaliana na mtu na kumheshimu kwa impact aliyoweza kuacha?
Dhihaka
 
Back
Top Bottom