peno hasegawa
JF-Expert Member
- Feb 24, 2016
- 18,223
- 31,465
Misingi ya Katiba yenye mgawanyo madhubuti wa madaraka
1. Wakuu wa Mikoa na Wakuu wa Wilaya wasiteuliwe moja kwa moja na Rais. Wawe na utaratibu wa wazi wa kikatiba/kisheria wa uteuzi au uchaguzi unaowapa uhuru wa kiutendaji. Pia wasiruhusiwe kuwa wajumbe wa Kamati za Siasa za CCM katika mikoa au wilaya wanazoziongoza, ili kutenganisha Serikali na chama.
2. Mawaziri na Waziri Mkuu wasiteuliwe kwa utaratibu unaohitaji idhini ya Bunge kupitia kura ya wabunge. Hii itaongeza uwajibikaji wa mawaziri kwa Bunge badala ya kumuwajibikia Rais pekee.
3. IGP na CDF wasiwe nafasi zinazoteuliwa na Rais pekee. Nafasi hizo zitangazwe wazi, watu wenye sifa waombe, na kuwe na chombo huru cha kitaaluma kitakachofanya usaili na kutoa mapendekezo. Uteuzi wa mwisho uwe na mchakato wa kuthibitishwa na Bunge.
4. Majaji na viongozi wa taasisi muhimu za kikatiba wasiteuliwe na Rais pekee. Kiwepo chombo huru cha uteuzi chenye uwakilishi wa taaluma husika, Mahakama, Bunge na wadau wengine wanaofaa, kwa vigezo vya sifa, uzoefu, uadilifu na uwezo.
5. Tume ya Uchaguzi iwe huru kikatiba, ikiwa na utaratibu wa uteuzi unaozuia chama au Serikali moja kuwa na uwezo wa kuamua nani awe wajumbe wake.
7. Vyombo vya ulinzi na usalama viwe vya Taifa, si vya chama au Serikali ya siku hiyo. Katiba iweke wazi wajibu wao wa kutenda kwa mujibu wa sheria na kutokuwa na ushiriki wa kisiasa wa kichama.
Mamlaka ya Rais ya uteuzi yapunguzwe katika maeneo ambayo uteuzi huo unaweza kuathiri uhuru wa taasisi zinazopaswa kumdhibiti au kumuwajibisha Rais.
8. Bunge lipewe mamlaka makubwa zaidi ya kuisimamia Serikali, ikiwemo uwezo wa kuchunguza na kuidhinisha baadhi ya teuzi muhimu za kitaifa.
9. Mahakama iwe na uhuru kamili wa kiutendaji na kifedha, pamoja na mfumo wa uteuzi unaolinda uhuru wa majaji.
10. Rasilimali za Serikali zitenganishwe kikatiba na shughuli za chama tawala, ili ofisi ya Serikali isitumike kama chombo cha chama.
1. Wakuu wa Mikoa na Wakuu wa Wilaya wasiteuliwe moja kwa moja na Rais. Wawe na utaratibu wa wazi wa kikatiba/kisheria wa uteuzi au uchaguzi unaowapa uhuru wa kiutendaji. Pia wasiruhusiwe kuwa wajumbe wa Kamati za Siasa za CCM katika mikoa au wilaya wanazoziongoza, ili kutenganisha Serikali na chama.
2. Mawaziri na Waziri Mkuu wasiteuliwe kwa utaratibu unaohitaji idhini ya Bunge kupitia kura ya wabunge. Hii itaongeza uwajibikaji wa mawaziri kwa Bunge badala ya kumuwajibikia Rais pekee.
3. IGP na CDF wasiwe nafasi zinazoteuliwa na Rais pekee. Nafasi hizo zitangazwe wazi, watu wenye sifa waombe, na kuwe na chombo huru cha kitaaluma kitakachofanya usaili na kutoa mapendekezo. Uteuzi wa mwisho uwe na mchakato wa kuthibitishwa na Bunge.
4. Majaji na viongozi wa taasisi muhimu za kikatiba wasiteuliwe na Rais pekee. Kiwepo chombo huru cha uteuzi chenye uwakilishi wa taaluma husika, Mahakama, Bunge na wadau wengine wanaofaa, kwa vigezo vya sifa, uzoefu, uadilifu na uwezo.
5. Tume ya Uchaguzi iwe huru kikatiba, ikiwa na utaratibu wa uteuzi unaozuia chama au Serikali moja kuwa na uwezo wa kuamua nani awe wajumbe wake.
7. Vyombo vya ulinzi na usalama viwe vya Taifa, si vya chama au Serikali ya siku hiyo. Katiba iweke wazi wajibu wao wa kutenda kwa mujibu wa sheria na kutokuwa na ushiriki wa kisiasa wa kichama.
Mamlaka ya Rais ya uteuzi yapunguzwe katika maeneo ambayo uteuzi huo unaweza kuathiri uhuru wa taasisi zinazopaswa kumdhibiti au kumuwajibisha Rais.
8. Bunge lipewe mamlaka makubwa zaidi ya kuisimamia Serikali, ikiwemo uwezo wa kuchunguza na kuidhinisha baadhi ya teuzi muhimu za kitaifa.
9. Mahakama iwe na uhuru kamili wa kiutendaji na kifedha, pamoja na mfumo wa uteuzi unaolinda uhuru wa majaji.
10. Rasilimali za Serikali zitenganishwe kikatiba na shughuli za chama tawala, ili ofisi ya Serikali isitumike kama chombo cha chama.