Kijana wa Ifoza
JF-Expert Member
- Oct 31, 2025
- 1,180
- 2,302
KIBANO CHA "SOFT-BALL" NA UPWAYAJI WA HABARI: Uchambuzi wa Mahojiano ya Kihongosi na Odemba, na Somo la Katiba Mpya kwa Wana-CCM
Habari za jioni Wana-JamiiForums (JF),
Matumaini yangu mko salama na mnaendelea na majukumu ya ujenzi wa taifa letu. Leo nimeona nilete mada hii mezani kwenu kwa ajili ya kutafakari na kuchambua kwa kina mwelekeo wa uandishi wetu wa habari na siasa za nchi yetu kwa ujumla. Karibuni tujifunze na tushirikishane mawazo.
1. Utangulizi: Mtazamo wa Jumla na Taswira ya Mahojiano
Mahojiano ya hivi karibuni yaliyofanyika Septemba 5, 2026 katika kipindi cha Medani Kuu cha Star TV, kati ya mwandishi Chief Odemba na Katibu wa Itikadi, Uenezi na Mafunzo wa CCM, Kenani Kihongosi, yameacha maswali mengi kuliko majawabu [hBVab1NUJy4]. Ingawa kwa juu umma umesifu mahojiano hayo kama "kibano kikali," uchambuzi wa kina wa kiweledi unaonyesha taswira tofauti kabisa. Badala ya kuwa mahojiano yenye kubana na kutafuta ukweli (hard-talk interview), mahojiano haya yaligeuka kuwa jukwaa la maswali mepesi yasiyofuatiliwa (soft-ball questions).
Hali hii imedhihirisha wazi jinsi waandishi na watangazaji wetu mashuhuri nchini wanavyopwaya pale wanapopewa fursa ya kuhoji viongozi wa kitaifa, wakishindwa kufanya kazi ya ziada ya kubana majibu ya kisiasa ili kupata ukweli.
2. Kitendawili cha Polepole: Je, Serikali Imeratibu Utekwaji Wake?
Katika swali lililohusu hatima na mahali alipo aliyekuwa Mwenezi wa CCM, Humphrey Polepole, majibu ya Kenani Kihongosi yalikuwa ya kushtua na yenye viashiria vizito kiusalama. Kihongosi alisema hadharani: "Duniani kote... mwanasiasa yeyote anapoingia kwenye makundi ya uhaini au kupingana na serikali iliyo madarakani, huwa anajikuta kwenye matatizo ya kisheria." Kiweledi, kauli hii inamjengea mwananchi yeyote picha kuwa serikali ndiyo iliyoratibu operesheni hiyo ya kupotea kwake kutokana na msimamo wake wa kisiasa.
Hata hivyo, badala ya Odemba kumgomea na kumtaka afafanue kama hiyo ni kauli rasmi kuwa dola inahusika, na kwanini kama ni suala la kisheria hajafikishwa mahakamani waziwazi, mwandishi alikaa kimya. Alimuacha mwenezi atumie mifano ya Urusi na Marekani kuhalalisha vitendo vinavyoonekana kukiuka haki za binadamu.
3. Ukimya na Kukwepa Ukweli Kuhusu Makamu wa Rais
Kiwango cha juu cha upwayaji wa uandishi kilionekana zaidi kwenye suala la aliyekuwa Katibu Mkuu na Makamu wa Rais, Dkt. Emmanuel Nchimbi. Odemba alipouliza kuhusu taarifa za kufukuzwa kwake uanachama mnamo Agosti 2026, Kihongosi alijibu kavukavu: "Sijui Nchimbi yuko wapi lakini naamini yupo." Ni jambo lisiloingia akilini kwamba Makamu wa Rais wa nchi na aliyekuwa mtendaji mkuu wa chama tawala hajulikani alipo, kisha msemaji wa chama anajibu kwa "dhana" (assumption) na mwandishi anaridhika nalo na kuhamia mada nyingine bila kuuliza swali lolote la nyongeza (follow-up question). Odemba alipaswa kukazia: Inakuwaje chama kikubwa na chenye dola kisijue mahali alipo kiongozi wake mkuu wa zamani? Je, huu si uthibitisho wa hofu ya ndani kwa ndani?
4. Sakata la Wizi wa Kura na Hadithi za Kubuni Zilizopewa Nafasi
Kwenye hoja ya tuhuma za wizi wa kura na machafuko ya Oktoba 29, Chief Odemba alishindwa kabisa kufanya kazi ngumu ya uandishi wa habari za kiuchunguzi. Kihongosi alijitetea kwa kusema: "Mimi binafsi sijawahi kuona CCM ikiiba kura." Huku ni kudanganya umma kweupe na mwandishi alimuacha afanye hivyo bila kumkabili na ushahidi. Odemba alipaswa kumkumbusha Kihongosi kuhusu video, ripoti za waangalizi wa ndani na nje, na malalamiko yaliyotapakaa nchi nzima kuhusu masanduku ya kura yaliyokamatwa yakiwa tayari yamepigwa kura kabla hata ya asubuhi. Kumuacha mwanasiasa aeneze propaganda za "chama kinachosikiliza wananchi" katikati ya vilio vya waliopoteza ndugu zao ni kuisaliti taaluma ya uandishi wa habari.
5. Ilani ya CCM ya 2015 na Usaliti wa Ahadi ya Katiba Mpya
Mtikisiko mwingine ulikuja kwenye suala la Katiba na Tume ya Uchaguzi, ambapo Kihongosi alidai mabadiliko lazima yapitie Bungeni na sio vijijini au kwenye maandamano. Hapa pia Odemba hakumbana ipasavyo. Mwandishi alitakiwa tu kumkumbusha Kihongosi historia ya chama chake: Mbona Ilani ya Uchaguzi ya CCM ya mwaka 2015 iliahidi kwa uwazi kabisa kukamilisha mchakato wa Katiba Mpya uliokuwa umeishia kwenye Katiba Inayopendekezwa? Kwa nini hawakutimiza matakwa ya Ilani yao wenyewe wakati walikuwa na waziri wa sheria na wabunge wengi Bungeni? Kama walishindwa kutekeleza ahadi hiyo wakiwa ndani ya Bunge lao, je, tukisema kuwa CCM huwa wanadanganya wananchi kwenye Ilani zao ili tu kupata kura tutakuwa tunakosea?
6. Shari ya Midahalo na Ujasiri wa Mashaka
Katika hatua nyingine, Kihongosi alitamba jukwaani: "Mimi niko tayari kukaa peke yangu kwenye meza moja na Tundu Lissu, Lema, Heche na Mnyika kufanya debate... Na Heche najua kabisa simuwezi." (Ingawa aliteleza ulimi akimaanisha Heche hamuwezi yeye, lakini akajirekebisha). Hapa mwandishi alitakiwa kumshusha chini na kumkumbusha kuwa midahalo haipimwi kwa maneno ya jukwaani bali kwa kuheshimu mawazo mbadala na uhuru wa kiuchaguzi. Ni rahisi kutaka mdahalo wa maneno ukiwa unalindwa na mifumo inayokubeba, lakini je, chama chake kiko tayari kwa uwanja sawa wa mapambano (level playing field) bila mbeleko ya dola?
7. My Take: Kiburi cha Polepole Kiwe Somo kwa Kihongosi
Ushauri wangu wa mwisho unakwenda kwa ndugu Kenani Kihongosi kupitia uchambuzi huu wa kimkakati. Ndugu Kihongosi anapaswa kukumbuka kuwa, kabla yake, alikuwapo Humphrey Polepole ambaye alikuwa anajibu waandishi wa habari na wakosoaji kwa kiburi, kejeli, na kujiamini kupitiliza hivi hivi. Leo hii, historia imejirudia na Polepole hayupo jukwaani tena. Katiba Mpya inayopigiwa kelele kila siku na wapinzani na wanaharakati si kwa ajili ya kuwanufaisha wao tu; itakuja kuwasaidia na kuwalinda kina Kihongosi huko mbeleni upepo wa kisiasa utakapogeuka ndani ya chama chao.
8. Fundisho la Urais wa Magufuli na Tahadhari ya Baadaye
Historia ya kisiasa ya Tanzania inatufundisha kuwa lolote linaweza kutokea kwa sekunde moja tu. Wana-CCM hawakuwahi kufikiria hata mara moja kama Dkt. John Pombe Magufuli angekuja kuwa Rais wa nchi, lakini upepo ulibadilika kwa siku moja tu mnamo mwaka 2015 akapitishwa kuwa mgombea. Tukumbuke kuna sauti (clip) iliyovuja baada ya yeye kuwa Rais akilalamika jinsi nchi inavyoibiwa na kusisitiza kuwa wakimpa nchi "watamkoma"—na kweli walimkoma, wakiwemo wana-CCM wenyewe waliompinga ndani kwa ndani.
Machafuko ya Oktoba 29 hayakubagua; yaligusa wana-CCM na wasio wana-CCM. Fikiria huko mbeleni akitokea mwana-CCM ambae ana kisirani na yanayotokea, labda aliyepoteza watoto au ndugu zake kwenye machafuko hayo, akaja kupata Urais kwa kutumia Katiba hii hii yenye nguvu za kifalme na Mamlaka ya Uteuzi yasiyohojiwa. Je, mtapona? Wakati wa kudai Katiba inayolinda mifumo na siyo watu ni sasa, kabla hamjaja kutukumbuka tuliokuwa tunapiga kelele hizi leo.
Nawasilisha, na niko tayari kusikia maoni yenu wana-JF.
Habari za jioni Wana-JamiiForums (JF),
Matumaini yangu mko salama na mnaendelea na majukumu ya ujenzi wa taifa letu. Leo nimeona nilete mada hii mezani kwenu kwa ajili ya kutafakari na kuchambua kwa kina mwelekeo wa uandishi wetu wa habari na siasa za nchi yetu kwa ujumla. Karibuni tujifunze na tushirikishane mawazo.
1. Utangulizi: Mtazamo wa Jumla na Taswira ya Mahojiano
Mahojiano ya hivi karibuni yaliyofanyika Septemba 5, 2026 katika kipindi cha Medani Kuu cha Star TV, kati ya mwandishi Chief Odemba na Katibu wa Itikadi, Uenezi na Mafunzo wa CCM, Kenani Kihongosi, yameacha maswali mengi kuliko majawabu [hBVab1NUJy4]. Ingawa kwa juu umma umesifu mahojiano hayo kama "kibano kikali," uchambuzi wa kina wa kiweledi unaonyesha taswira tofauti kabisa. Badala ya kuwa mahojiano yenye kubana na kutafuta ukweli (hard-talk interview), mahojiano haya yaligeuka kuwa jukwaa la maswali mepesi yasiyofuatiliwa (soft-ball questions).
Hali hii imedhihirisha wazi jinsi waandishi na watangazaji wetu mashuhuri nchini wanavyopwaya pale wanapopewa fursa ya kuhoji viongozi wa kitaifa, wakishindwa kufanya kazi ya ziada ya kubana majibu ya kisiasa ili kupata ukweli.
2. Kitendawili cha Polepole: Je, Serikali Imeratibu Utekwaji Wake?
Katika swali lililohusu hatima na mahali alipo aliyekuwa Mwenezi wa CCM, Humphrey Polepole, majibu ya Kenani Kihongosi yalikuwa ya kushtua na yenye viashiria vizito kiusalama. Kihongosi alisema hadharani: "Duniani kote... mwanasiasa yeyote anapoingia kwenye makundi ya uhaini au kupingana na serikali iliyo madarakani, huwa anajikuta kwenye matatizo ya kisheria." Kiweledi, kauli hii inamjengea mwananchi yeyote picha kuwa serikali ndiyo iliyoratibu operesheni hiyo ya kupotea kwake kutokana na msimamo wake wa kisiasa.
Hata hivyo, badala ya Odemba kumgomea na kumtaka afafanue kama hiyo ni kauli rasmi kuwa dola inahusika, na kwanini kama ni suala la kisheria hajafikishwa mahakamani waziwazi, mwandishi alikaa kimya. Alimuacha mwenezi atumie mifano ya Urusi na Marekani kuhalalisha vitendo vinavyoonekana kukiuka haki za binadamu.
3. Ukimya na Kukwepa Ukweli Kuhusu Makamu wa Rais
Kiwango cha juu cha upwayaji wa uandishi kilionekana zaidi kwenye suala la aliyekuwa Katibu Mkuu na Makamu wa Rais, Dkt. Emmanuel Nchimbi. Odemba alipouliza kuhusu taarifa za kufukuzwa kwake uanachama mnamo Agosti 2026, Kihongosi alijibu kavukavu: "Sijui Nchimbi yuko wapi lakini naamini yupo." Ni jambo lisiloingia akilini kwamba Makamu wa Rais wa nchi na aliyekuwa mtendaji mkuu wa chama tawala hajulikani alipo, kisha msemaji wa chama anajibu kwa "dhana" (assumption) na mwandishi anaridhika nalo na kuhamia mada nyingine bila kuuliza swali lolote la nyongeza (follow-up question). Odemba alipaswa kukazia: Inakuwaje chama kikubwa na chenye dola kisijue mahali alipo kiongozi wake mkuu wa zamani? Je, huu si uthibitisho wa hofu ya ndani kwa ndani?
4. Sakata la Wizi wa Kura na Hadithi za Kubuni Zilizopewa Nafasi
Kwenye hoja ya tuhuma za wizi wa kura na machafuko ya Oktoba 29, Chief Odemba alishindwa kabisa kufanya kazi ngumu ya uandishi wa habari za kiuchunguzi. Kihongosi alijitetea kwa kusema: "Mimi binafsi sijawahi kuona CCM ikiiba kura." Huku ni kudanganya umma kweupe na mwandishi alimuacha afanye hivyo bila kumkabili na ushahidi. Odemba alipaswa kumkumbusha Kihongosi kuhusu video, ripoti za waangalizi wa ndani na nje, na malalamiko yaliyotapakaa nchi nzima kuhusu masanduku ya kura yaliyokamatwa yakiwa tayari yamepigwa kura kabla hata ya asubuhi. Kumuacha mwanasiasa aeneze propaganda za "chama kinachosikiliza wananchi" katikati ya vilio vya waliopoteza ndugu zao ni kuisaliti taaluma ya uandishi wa habari.
5. Ilani ya CCM ya 2015 na Usaliti wa Ahadi ya Katiba Mpya
Mtikisiko mwingine ulikuja kwenye suala la Katiba na Tume ya Uchaguzi, ambapo Kihongosi alidai mabadiliko lazima yapitie Bungeni na sio vijijini au kwenye maandamano. Hapa pia Odemba hakumbana ipasavyo. Mwandishi alitakiwa tu kumkumbusha Kihongosi historia ya chama chake: Mbona Ilani ya Uchaguzi ya CCM ya mwaka 2015 iliahidi kwa uwazi kabisa kukamilisha mchakato wa Katiba Mpya uliokuwa umeishia kwenye Katiba Inayopendekezwa? Kwa nini hawakutimiza matakwa ya Ilani yao wenyewe wakati walikuwa na waziri wa sheria na wabunge wengi Bungeni? Kama walishindwa kutekeleza ahadi hiyo wakiwa ndani ya Bunge lao, je, tukisema kuwa CCM huwa wanadanganya wananchi kwenye Ilani zao ili tu kupata kura tutakuwa tunakosea?
6. Shari ya Midahalo na Ujasiri wa Mashaka
Katika hatua nyingine, Kihongosi alitamba jukwaani: "Mimi niko tayari kukaa peke yangu kwenye meza moja na Tundu Lissu, Lema, Heche na Mnyika kufanya debate... Na Heche najua kabisa simuwezi." (Ingawa aliteleza ulimi akimaanisha Heche hamuwezi yeye, lakini akajirekebisha). Hapa mwandishi alitakiwa kumshusha chini na kumkumbusha kuwa midahalo haipimwi kwa maneno ya jukwaani bali kwa kuheshimu mawazo mbadala na uhuru wa kiuchaguzi. Ni rahisi kutaka mdahalo wa maneno ukiwa unalindwa na mifumo inayokubeba, lakini je, chama chake kiko tayari kwa uwanja sawa wa mapambano (level playing field) bila mbeleko ya dola?
7. My Take: Kiburi cha Polepole Kiwe Somo kwa Kihongosi
Ushauri wangu wa mwisho unakwenda kwa ndugu Kenani Kihongosi kupitia uchambuzi huu wa kimkakati. Ndugu Kihongosi anapaswa kukumbuka kuwa, kabla yake, alikuwapo Humphrey Polepole ambaye alikuwa anajibu waandishi wa habari na wakosoaji kwa kiburi, kejeli, na kujiamini kupitiliza hivi hivi. Leo hii, historia imejirudia na Polepole hayupo jukwaani tena. Katiba Mpya inayopigiwa kelele kila siku na wapinzani na wanaharakati si kwa ajili ya kuwanufaisha wao tu; itakuja kuwasaidia na kuwalinda kina Kihongosi huko mbeleni upepo wa kisiasa utakapogeuka ndani ya chama chao.
8. Fundisho la Urais wa Magufuli na Tahadhari ya Baadaye
Historia ya kisiasa ya Tanzania inatufundisha kuwa lolote linaweza kutokea kwa sekunde moja tu. Wana-CCM hawakuwahi kufikiria hata mara moja kama Dkt. John Pombe Magufuli angekuja kuwa Rais wa nchi, lakini upepo ulibadilika kwa siku moja tu mnamo mwaka 2015 akapitishwa kuwa mgombea. Tukumbuke kuna sauti (clip) iliyovuja baada ya yeye kuwa Rais akilalamika jinsi nchi inavyoibiwa na kusisitiza kuwa wakimpa nchi "watamkoma"—na kweli walimkoma, wakiwemo wana-CCM wenyewe waliompinga ndani kwa ndani.
Machafuko ya Oktoba 29 hayakubagua; yaligusa wana-CCM na wasio wana-CCM. Fikiria huko mbeleni akitokea mwana-CCM ambae ana kisirani na yanayotokea, labda aliyepoteza watoto au ndugu zake kwenye machafuko hayo, akaja kupata Urais kwa kutumia Katiba hii hii yenye nguvu za kifalme na Mamlaka ya Uteuzi yasiyohojiwa. Je, mtapona? Wakati wa kudai Katiba inayolinda mifumo na siyo watu ni sasa, kabla hamjaja kutukumbuka tuliokuwa tunapiga kelele hizi leo.
Nawasilisha, na niko tayari kusikia maoni yenu wana-JF.