Kuipenda Tanzania kwa maneno, maandishi na matendo

[Zack Abdul]

Taswira Njema ya Taifa ni Mtaji wa Maendeleo ya Wananchi

Katika dunia ya leo iliyounganishwa kwa kasi kupitia teknolojia, vyombo vya habari na mitandao ya kijamii, taswira ya nchi imekuwa mtaji mkubwa wa kisiasa, kiuchumi na kijamii. Taifa halijengwi tu kwa rasilimali zake za asili, ukubwa wa uchumi wake au nguvu za jeshi lake, bali pia kwa namna linavyosemwa, linavyoandikwa na linavyoonekana mbele ya dunia.

Kauli, maandishi na simulizi kuhusu Taifa zina uwezo wa kujenga matumaini au kuharibu imani; kuvutia uwekezaji au kufukuza mitaji; kuhamasisha utalii au kuwatisha wageni; kuimarisha mshikamano wa wananchi au kueneza hali ya kukata tamaa.

Ndiyo maana kuisema nchi kwa sifa mbaya kila wakati bila mizani, bila uwajibikaji na bila kuzingatia maslahi mapana ya Taifa kunaweza kuwa na madhara makubwa kuliko wengi wanavyodhani.

Hii haimaanishi kwamba wananchi wasikemee matatizo, waache kukosoa au wafumbe macho dhidi ya changamoto zilizopo. Hapana. Lakini tofauti ipo kati ya ukosoaji wenye kujenga Taifa na simulizi za kulichafua Taifa.

Taifa linaweza kukosolewa kwa nia ya kulijenga; lakini pia linaweza kushambuliwa kwa namna inayolivunjia hadhi mbele ya dunia na kuwaumiza wananchi wake wenyewe.

Taifa ni Taswira Kabla ya Kila Kitu

Mwanazuoni wa sayansi ya siasa Benedict Anderson katika nadharia yake ya Imagined Communities anaeleza kuwa taifa hujengwa kwanza katika fikra na hisia za watu wake kabla hata ya mipaka ya kijiografia. Taifa huishi kupitia simulizi, alama, historia na namna wananchi wake wanavyolizungumza.

Kwa mantiki hiyo, wananchi wanapolizungumza Taifa lao kwa kejeli, fedheha na dharau kila wakati, huanza kudhoofisha “imani ya pamoja” inayolishikilia Taifa. Watu wa nje nao hujenga mtazamo wao kutokana na simulizi hizo hizo.

Mtaalamu wa mahusiano ya kimataifa Joseph Nye kupitia nadharia ya Soft Power anaeleza kuwa nguvu ya Taifa si lazima iwe silaha au uchumi mkubwa pekee, bali uwezo wake wa kuvutia dunia kupitia utamaduni, taswira, maadili na simulizi zake.

Taifa lenye heshima duniani huvutia wawekezaji, watalii, ushirikiano wa kimataifa na fursa nyingi zaidi. Ndiyo maana nchi nyingi duniani huwekeza mabilioni ya fedha katika kuitangaza vizuri nchi yao kupitia filamu, michezo, diplomasia ya utamaduni, utalii na vyombo vya habari.

Marekani huitangaza “American Dream”, Uingereza hutumia familia ya kifalme kama sehemu ya taswira yake, Dubai hujijenga kama kituo cha biashara na utalii duniani, huku Rwanda ikijenga simulizi ya taifa safi, salama na lenye ufanisi wa kiutawala. Hakuna Taifa linalojiendeleza kwa kujitangaza lenyewe kama sehemu ya kushindwa.

Madhara ya Kueneza Taswira Mbaya ya Taifa

Wananchi wengi hawatambui kwamba simulizi hasi kuhusu nchi huathiri moja kwa moja maisha ya kawaida ya wananchi. Mwekezaji wa nje kabla hajawekeza huangalia mazingira ya kisiasa, kijamii na taswira ya nchi husika. Mtalii kabla hajafunga safari huangalia usalama, amani na namna nchi inavyozungumzwa. Taasisi za fedha huangalia utulivu wa nchi kabla ya kutoa mikopo au kushirikiana nayo.

Iwapo nchi itaonekana kila wakati kama eneo la migogoro, chuki, vurugu, kukata tamaa na sintofahamu, matokeo yake ni kupungua kwa uwekezaji, kushuka kwa utalii, kupungua kwa ajira na kudumaa kwa uchumi. Mwisho wa siku anayeumia si mwanasiasa mmoja wala serikali pekee, bali mwananchi wa kawaida anayehitaji kazi, biashara na kipato.

Mwanafalsafa Thomas Hobbes katika kitabu chake Leviathan alisisitiza kuwa utulivu wa jamii ni msingi wa maendeleo ya watu. Jamii inayojenga mazingira ya hofu, migawanyiko na kukosa imani huingia katika hali ya kuyumba hata kiuchumi.

Kwa upande mwingine, Émile Durkheim alieleza kuwa mshikamano wa kijamii hutegemea uwepo wa maadili na hisia za pamoja zinazowaunganisha wananchi.

Taifa linapopoteza mshikamano huo kutokana na simulizi za kujichukia lenyewe, huanza kudhoofika ndani kwa ndani.

Tofauti Kati ya Uzalendo na Kusifia Kila Kitu

Kuitetea taswira ya Taifa haimaanishi kuficha ukweli au kuhalalisha makosa. Uzalendo wa kweli si propaganda ya kipofu. Taifa lolote linalotaka kuendelea lazima likubali kujikosoa, kujitathmini na kurekebisha mapungufu yake.

Mwanafalsafa Jürgen Habermas anasisitiza umuhimu wa deliberative democracy yaani mijadala yenye hoja, ukweli na uwajibikaji katika kujenga jamii bora. Hivyo, wananchi wana haki ya kuhoji, kukosoa na kutaka uwajibikaji. Lakini ukosoaji huo unapaswa kuwa na lengo la kujenga Taifa, si kulivunja.

Kuna tofauti kubwa kati ya kusema:-

“Tunapaswa kurekebisha changamoto hizi ili Tanzania iwe bora zaidi,” na kusema:
“Hakuna kinachofanyika Tanzania.” Kauli ya kwanza hujenga matumaini na uwajibikaji; ya pili hujenga kukata tamaa na kudhalilisha Taifa lote.

Rais Samia na Diplomasia ya Taswira ya Taifa

Katika kipindi chake cha uongozi, Samia Suluhu Hassan ameonesha kwa vitendo umuhimu wa kuitangaza Tanzania vizuri kimataifa. Kupitia filamu za utalii za The Royal Tour na Amazing Tanzania, ameibeba Tanzania kama balozi mkuu wa utalii, utamaduni na fursa za kiuchumi.

The Royal Tour haikuwa filamu ya kawaida tu, bali ilikuwa sehemu ya diplomasia ya uchumi na taswira ya taifa. Dunia iliiona Tanzania yenye vivutio vya kipekee, amani, watu wenye ukarimu na mazingira ya uwekezaji na utalii.

Vivyo hivyo, Amazing Tanzania imeendelea kujenga simulizi chanya kuhusu Tanzania mbele ya dunia. Haya ni mafunzo muhimu kwamba taifa lolote linalotaka kushindana kimataifa lazima lijitangaze vizuri.

Hakuna nchi inayoweza kuvutia dunia wakati wananchi wake wenyewe ndio mabalozi wa kuichafua kila siku.

Mitandao ya Kijamii na Wajibu wa Kizalendo

Katika zama hizi za kidijitali, kila mwananchi mwenye simu janja anaweza kuwa mwandishi, mtangazaji au balozi wa Taifa lake. Picha, video, maandishi au kauli moja inaweza kufika duniani ndani ya sekunde chache.

Ndiyo maana uzalendo wa kisasa unahitaji uwajibikaji wa mawasiliano. Uhuru wa kujieleza uende sambamba na hekima ya kujenga Taifa.

Tunapochapisha habari, kuandika makala au kufanya mijadala ya kisiasa, tunapaswa kujiuliza: “Je, ninajenga Taifa au nalidhoofisha?”

Mwanafalsafa Frantz Fanon aliwahi kuonya kuwa jamii zinazojijengea fikra za kujidharau hupoteza uwezo wa kujiamini na kujikomboa kimaendeleo. Taifa lisilojiamini haliwezi kushindana duniani.

Tanzania ni Nyumbani Kwetu Sote

Mwisho wa yote, hakuna Mtanzania mwenye taifa jingine la kwenda kulijenga kama mbadala wa Tanzania. Hapa ndiyo nyumbani kwetu. Tukiliharibu kwa maneno yetu, maandishi yetu na simulizi zetu, madhara yake yataturudia sisi wenyewe, watoto wetu na vizazi vijavyo.

Tunapaswa kujenga utamaduni wa kuikosoa Tanzania kwa nia ya kuiboresha, lakini wakati huo huo kuilinda heshima yake, kuitangaza vizuri na kuizungumza kwa matumaini mbele ya dunia.

Kwa sababu Taifa lenye wananchi wanaoliamini, kulipenda na kulitangaza vizuri huwa na nafasi kubwa zaidi ya kuvutia maendeleo, uwekezaji, utalii, mshikamano na heshima ya kimataifa.

Tanzania si mahali pa kuishi tu; ni utambulisho wetu, heshima yetu na urithi wetu wa pamoja.

Dr.Zack✍️