A
Anonymous
Guest
Katika Mtaa wa Masaki, Kata ya Toangoma, Temeke – Dar es Salaam, kunaendelea zoezi la urasimishaji wa ardhi kwa viwanja ambavyo havijapimwa (Unsurveyed Plots). Zoezi hili ni muhimu kwa wananchi kwa kuwa linalenga kuwawezesha kupata utambuzi na umiliki rasmi wa maeneo yao, pamoja na kuongeza usalama wa milki ya ardhi.
Katika mchakato huo, wananchi wanaelekezwa kuwasilisha hati au nyaraka za mauziano kutoka Serikali ya Mtaa kama moja ya vielelezo vya kuthibitisha namna walivyopata au kununua maeneo hayo. Hata hivyo, changamoto imejitokeza kwa wananchi ambao hawana hati hizo za mauziano, ambapo wanaelekezwa kwenda Serikali ya Mtaa ili kupata uthibitisho au kujaziwa nyaraka hizo.
Baadhi ya wananchi wanaelezwa kwamba wanatakiwa kulipia kiasi cha kati ya Tsh 10,000 hadi Tsh 15,000 kwa ajili ya kujaziwa au kuandaliwa hati/uthibitisho wa mauziano. Aidha, hata wananchi ambao tayari wanazo hati zao za mauziano wanadaiwa kuombwa kutoa fedha kwa ajili ya kujaziwa, kuthibitishwa au kushughulikiwa nyaraka hizo.
Hali hii inaleta maswali kuhusu msingi wa kutozwa kwa wananchi fedha hizo, hasa pale ambapo huduma hiyo ni sehemu ya majukumu ya Serikali ya Mtaa katika mchakato wa uthibitishaji wa taarifa za wananchi na nyaraka zinazohusiana na umiliki au uhamishaji wa maeneo.
Kwa wananchi ambao tayari wameshanunua maeneo yao na wana nyaraka za mauziano, kuendelea kuwatoza fedha kwa ajili ya kujaziwa au kuthibitishwa nyaraka zao kunaweza kuwaongezea gharama zisizo za lazima. Vilevile, kwa wananchi ambao hawana nyaraka hizo, ni muhimu kuwepo kwa utaratibu wa wazi unaoeleza kama kuna ada rasmi, kiasi kinachopaswa kulipwa, huduma hiyo inahusisha nini, na fedha hizo zinapaswa kulipwa kupitia utaratibu gani.
Sipingi zoezi la urasimishaji wa ardhi, bali naomba uwazi, usawa na uwajibikaji katika utoaji wa huduma zinazohusiana na zoezi hilo.
Iwapo kujaza, kuthibitisha au kuandaa hati ya mauziano ni sehemu ya huduma inayotolewa na Serikali ya Mtaa, wananchi wanapaswa kupewa maelezo ya wazi kuhusu msingi wa kisheria wa malipo hayo. Ikiwa huduma hiyo inatakiwa kutolewa bila malipo, basi wananchi wasitozwe fedha. Na kama kuna ada rasmi inayotakiwa kulipwa, basi wananchi waelezwe kiwango chake, chanzo chake cha kisheria na wapewe risiti rasmi kwa kila malipo.
Pia, ni muhimu kutenganisha gharama rasmi za zoezi la urasimishaji na malipo mengine yanayoweza kudaiwa katika ngazi ya Serikali ya Mtaa, ili wananchi wasije wakalipa mara mbili kwa huduma moja au kutozwa fedha ambazo hazijaainishwa rasmi.
Ili kuondoa malalamiko na kuleta uwazi katika zoezi hili, napendekeza:
Kwa hiyo, ni muhimu Serikali ya Mtaa kuweka wazi kwa wananchi ni huduma zipi ni bure, ni zipi zina ada, ada hizo ni kiasi gani, na msingi wake wa kisheria ni upi. Wananchi hawapaswi kulazimika kutoa fedha bila kupata ufafanuzi wa wazi na risiti rasmi.
Lengo si kuzuia Serikali ya Mtaa kutekeleza majukumu yake, bali kuhakikisha kwamba zoezi la urasimishaji linafanyika kwa uwazi, haki, usawa na bila kuwaongezea wananchi mzigo wa gharama zisizo rasmi.
Katika mchakato huo, wananchi wanaelekezwa kuwasilisha hati au nyaraka za mauziano kutoka Serikali ya Mtaa kama moja ya vielelezo vya kuthibitisha namna walivyopata au kununua maeneo hayo. Hata hivyo, changamoto imejitokeza kwa wananchi ambao hawana hati hizo za mauziano, ambapo wanaelekezwa kwenda Serikali ya Mtaa ili kupata uthibitisho au kujaziwa nyaraka hizo.
Baadhi ya wananchi wanaelezwa kwamba wanatakiwa kulipia kiasi cha kati ya Tsh 10,000 hadi Tsh 15,000 kwa ajili ya kujaziwa au kuandaliwa hati/uthibitisho wa mauziano. Aidha, hata wananchi ambao tayari wanazo hati zao za mauziano wanadaiwa kuombwa kutoa fedha kwa ajili ya kujaziwa, kuthibitishwa au kushughulikiwa nyaraka hizo.
Hali hii inaleta maswali kuhusu msingi wa kutozwa kwa wananchi fedha hizo, hasa pale ambapo huduma hiyo ni sehemu ya majukumu ya Serikali ya Mtaa katika mchakato wa uthibitishaji wa taarifa za wananchi na nyaraka zinazohusiana na umiliki au uhamishaji wa maeneo.
Kwa wananchi ambao tayari wameshanunua maeneo yao na wana nyaraka za mauziano, kuendelea kuwatoza fedha kwa ajili ya kujaziwa au kuthibitishwa nyaraka zao kunaweza kuwaongezea gharama zisizo za lazima. Vilevile, kwa wananchi ambao hawana nyaraka hizo, ni muhimu kuwepo kwa utaratibu wa wazi unaoeleza kama kuna ada rasmi, kiasi kinachopaswa kulipwa, huduma hiyo inahusisha nini, na fedha hizo zinapaswa kulipwa kupitia utaratibu gani.
Sipingi zoezi la urasimishaji wa ardhi, bali naomba uwazi, usawa na uwajibikaji katika utoaji wa huduma zinazohusiana na zoezi hilo.
Iwapo kujaza, kuthibitisha au kuandaa hati ya mauziano ni sehemu ya huduma inayotolewa na Serikali ya Mtaa, wananchi wanapaswa kupewa maelezo ya wazi kuhusu msingi wa kisheria wa malipo hayo. Ikiwa huduma hiyo inatakiwa kutolewa bila malipo, basi wananchi wasitozwe fedha. Na kama kuna ada rasmi inayotakiwa kulipwa, basi wananchi waelezwe kiwango chake, chanzo chake cha kisheria na wapewe risiti rasmi kwa kila malipo.
Pia, ni muhimu kutenganisha gharama rasmi za zoezi la urasimishaji na malipo mengine yanayoweza kudaiwa katika ngazi ya Serikali ya Mtaa, ili wananchi wasije wakalipa mara mbili kwa huduma moja au kutozwa fedha ambazo hazijaainishwa rasmi.
Ili kuondoa malalamiko na kuleta uwazi katika zoezi hili, napendekeza:
- Serikali ya Mtaa itoe maelezo rasmi kwa wananchi kuhusu kama kuna ada ya kujaza, kuandaa au kuthibitisha hati za mauziano.
- Iwekwe wazi kiasi halisi cha ada, endapo ipo, pamoja na msingi wake wa kisheria.
- Wananchi wote wanaotozwa fedha wapewe risiti rasmi kwa kila malipo.
- Wananchi ambao tayari wana hati halali za mauziano wasilazimishwe kulipia huduma ambayo tayari wamekwishaipata, isipokuwa kama kuna ada rasmi inayotambulika kisheria kwa huduma nyingine tofauti.
- Iwapo huduma hiyo ni jukumu la Serikali ya Mtaa na haina ada rasmi, basi itolewe bila malipo.
- Serikali ya Mtaa ishirikiane na timu ya urasimishaji kutoa elimu kwa wananchi kuhusu nyaraka zinazohitajika, hatua za kufuata na gharama rasmi za mchakato mzima.
- Iwekwe sehemu ya wazi yenye taarifa za ada zote rasmi zinazohusiana na zoezi la urasimishaji, ili wananchi wasitegemee taarifa za mtu mmoja mmoja.
- Endapo kuna malipo yanayodaiwa bila risiti au bila maelezo ya msingi wa kisheria, wananchi waelekezwe mahali sahihi pa kuwasilisha malalamiko yao
Kwa hiyo, ni muhimu Serikali ya Mtaa kuweka wazi kwa wananchi ni huduma zipi ni bure, ni zipi zina ada, ada hizo ni kiasi gani, na msingi wake wa kisheria ni upi. Wananchi hawapaswi kulazimika kutoa fedha bila kupata ufafanuzi wa wazi na risiti rasmi.
Lengo si kuzuia Serikali ya Mtaa kutekeleza majukumu yake, bali kuhakikisha kwamba zoezi la urasimishaji linafanyika kwa uwazi, haki, usawa na bila kuwaongezea wananchi mzigo wa gharama zisizo rasmi.