Alloyce PR
JF-Expert Member
- Nov 15, 2020
- 817
- 881
"Unapozungumzia maendeleo ya nchi iliyopita kwenye mabadiliko makubwa ya kimfumo kama Tanzania, ni rahisi kuanguka kwenye mtego wa kupima mafanikio kwa kutumia mstari mmoja ulionyooka tangu mwaka 1961. Hata hivyo, kiuhalisia, maendeleo hayaji kwenye ombwe. Ili kutoa hukumu ya haki na ya kisayansi kuhusu wapi Tanzania ilipo sasa, ni lazima kwanza tuchuje vipindi vya "ujenzi wa msingi" na kuangalia wapi nchi ilianza rasmi kupiga hatua kiuchumi.
Kihistoria na kiuchumi, kuna hoja madhubuti inayotaka tuondoe jumla ya miaka 45 ya kwanza ya taifa hili (kuanzia uhuru hadi mwaka 2005) kama miaka ya maandalizi, na kuanza kupima maendeleo halisi ya ushindani kuanzia awamu ya Nne ya Rais Jakaya Kikwete.
Kihistoria na kiuchumi, kuna hoja madhubuti inayotaka tuondoe jumla ya miaka 45 ya kwanza ya taifa hili (kuanzia uhuru hadi mwaka 2005) kama miaka ya maandalizi, na kuanza kupima maendeleo halisi ya ushindani kuanzia awamu ya Nne ya Rais Jakaya Kikwete.
Kuiondoa Miaka 25 ya Mwalimu Nyerere: Kipindi cha "Kusurubika" na Kujenga Utu
Huwezi kupima maendeleo ya kisasa ya kiuchumi (kama vile GDP, miundombinu ya kibiashara, au uwekezaji wa kigeni) kwa kutumia miaka 25 ya mwanzo ya Jamhuri. Kipindi hiki kilitawaliwa na Itikadi ya Ujamaa na Kujitegemea baada ya Azimio la Arusha (1967).
- Lengo kuu halikuwa utajiri wa mtu mmoja mmoja, bali ujenzi wa taifa (Nation-building), umoja, na kufuta ujinga, maradhi, na umaskini.
- Katika kipindi hiki, sekta binafsi iliharamishwa, na biashara zote kubwa zilishikiliwa na mashirika ya umma (parastatals). Mwishoni mwa miaka ya 1970 na mapema miaka ya 1980, nchi ilikabiliwa na uhaba mkubwa wa bidhaa muhimu kama sukari, sabuni, na nguo kutokana na vita vya Kagera na mtikisiko wa mafuta duniani. Watanzania wengi walikuwa katika hali ya desperation (kukata tamaa) kiuchumi, wakishinda kwenye mistari mirefu ya maduka ya ushirika kupata chakula.
Kuiondoa Miaka 10 ya Mzee wa Ruksa: Kupumua na Kujifunza Uhuru wa Mali
Kuanzia mwaka 1985 hadi 1995, chini ya Rais Ali Hassan Mwinyi, Tanzania iliingia kwenye kipindi cha mpito cha dharura. Kazi kubwa ya awamu hii ilikuwa ni "kuzima moto" wa kiuchumi uliosababishwa na kufeli kwa mfumo wa ujamaa.
- Mzee Mwinyi alifungua milango ya soko huria (Liberalization). Ndipo Watanzania walipoanza kuruhusiwa kumiliki televisheni, kuingiza bidhaa kutoka nje bila vibali vya kinyang'anyiro, na kumiliki maduka binafsi.
- Kipindi hiki kilikuwa kama mtu aliyetoka kifungoni na kuanza kuvuta hewa safi. Hata hivyo, kwa sababu hakukuwa na sheria wala mifumo thabiti ya kusimamia soko huria, uchumi ulikabiliwa na mfumuko mkubwa wa bei (inflation) na mtaji holela. Biashara zilikuwa za kiholela (informal) zaidi kuliko za kimfumo.
Kuiondoa Miaka 10 ya Mkapa: Kujenga Kuta na Mifumo ya Kitaasisi
Kuanzia mwaka 1995 hadi 2005, Rais Benjamin Mkapa alipewa jukumu la kuingiza urasmi na nidhamu katika ule uhuru holela alioacha Mzee Mwinyi. Hiki kilikuwa kipindi cha mageuzi makubwa ya kimfumo (Structural Reforms).
- Mkapa alikuta nchi haina sifa ya kukopesheka, na mashirika mengi ya umma yalikuwa yamekufa au yanajiendesha kwa hasara. Kazi yake ilikuwa ni kusafisha nyumba.
- Mkapa alianzisha taasisi mama zinazoendesha uchumi wa sasa hivi. Alianzisha Mamlaka ya Mapato Tanzania (TRA), kubadili sekta ya benki, na kubinafsisha mashirika ya umma yaliyokuwa mzigo. Alilainisha deni la taifa kupitia mpango wa HIPC.
Kwa Nini Kipimo Halisi Kianzie Awamu ya Nne (Kikwete na Kuendelea)?
Ukiacha miaka 25 ya Nyerere (Ujenzi wa Taifa), miaka 10 ya Mwinyi (Uhuru wa Soko), na miaka 10 ya Mkapa (Ujenzi wa Taasisi), jumla miaka 45 unapata msingi safi wa kuanzia.
Hii ina maana kuwa, Tanzania kama "Uchumi Kamili unaojiendesha Kisasa na Kiushindani" ilizaliwa mwaka 2005, wakati Jakaya Kikwete anaingia madarakani.
Hii ina maana kuwa, Tanzania kama "Uchumi Kamili unaojiendesha Kisasa na Kiushindani" ilizaliwa mwaka 2005, wakati Jakaya Kikwete anaingia madarakani.
Kuanzia hapo ndipo tunapoona:
- Miradi mikubwa ya barabara kuunganisha mikoa, ujenzi wa shule za kata, na upanuzi wa mtandao wa simu na intaneti uliowezesha uchumi wa kidijitali (M-Pesa, n.k).
- Benki zilianza kukopesha sekta binafsi kwa kiwango kikubwa, na sekta ya huduma (utalii, mawasiliano, benki) ilipiku kilimo kwenye kuchangia pato la taifa.
- Ni kuanzia kipindi hiki ambapo takwimu za kaya zilianza kuonyesha mabadiliko halisi ya maisha ya mtanzania mmoja mmoja kutokana na kuwepo kwa mifumo iliyowekwa na Mkapa na fursa zilizofunguliwa na Kikwete.
Ni kosa kubwa sana kuihukumu Tanzania kwa kuchukua miaka yake ya Uhuru, jumlisha na Muungano tukalinganisha na ukuaji wake wa uchumi. Hii ni sawa na kumzaa mtoto, anasoma na kuhitimu chuo, anaanza kujitafuta akiwa na miaka 35+ kisha anafikisha miaka 60+ (umri wa uzee) alafu jamii ianze kumwita mzembe.
Tukifanya mahesabu haya ya kiintelijensia, Tanzania ina umri wa takriban miaka 20 tu ya maendeleo ya kiuchumi ya kisasa (tangu 2005). Tukitazama maendeleo yetu kupitia darubini hii, nchi imepiga hatua kubwa sana kwa kipindi kifupi cha miaka 20."
Alloyce, P.R.
Tukifanya mahesabu haya ya kiintelijensia, Tanzania ina umri wa takriban miaka 20 tu ya maendeleo ya kiuchumi ya kisasa (tangu 2005). Tukitazama maendeleo yetu kupitia darubini hii, nchi imepiga hatua kubwa sana kwa kipindi kifupi cha miaka 20."
Alloyce, P.R.