Tanzania: Amani au Ukimya wa Woga?
Kuna hadithi tunayoambiwa kila siku: kwamba Tanzania ni kisiwa cha amani barani Afrika, nchi ambayo haiwezi kushuhudia mapinduzi ya kijeshi. Hadithi hii hupakwa rangi nzuri – mshikamano wa Kiswahili, ardhi ya umma, chakula kingi, na jeshi lililo karibu na serikali. Lakini ukiichambua kwa makini, ni simulizi ya matumaini, si ukweli wa kisiasa.
Ukweli wa ukabila “uliofichwa”
Ni rahisi kusema “hakuna ukabila Tanzania.” Lakini mbona migogoro ya Wamasai na serikali kuhusu ardhi za malisho haishi? Mbona mivutano ya Wangoni na Wanyakyusa bado ipo chini kwa chini? Hata juzi tu, maandamano ya Wamasai Loliondo yalionyesha wazi kuwa masuala ya ardhi yanaweza kugeuka kisiasa. Ni kweli Kiswahili kimefanya kazi kubwa, lakini mshikamano huu mara nyingi umetegemea ukandamizaji wa serikali – siyo maridhiano ya kweli. Ukabila haujatoweka, umenyamazishwa. Na kitu kilichonyamazishwa si salama; ni bomu linalosubiri mlipukoko.
Jeshi lililo karibu mno na siasa
Wengine wanasema JWTZ haliwezi kupindua kwa sababu limeunganishwa na serikali. Hii si kinga – ni hatari. Jeshi likiwa karibu na siasa, linaona kila ufa, linafahamu udhaifu wote. Mara afisa mmoja akihisi kusalitiwa au kunyimwa nafasi, mapinduzi si jambo la ndoto. Historia ya Afrika inatufundisha: Guinea, Burkina Faso, Mali – vyote vilipinduliwa na majeshi yaliyokuwa ndani ya mfumo wa siasa, si yale yaliyokuwa pembeni.
Uchumi: bomu la vijana
Hadithi ya “usawa wa kipato” Tanzania ni kivuli cha ujamaa kilichopitwa na wakati. Miji yetu imejaa vijana waliokata tamaa – boda boda, machinga, na vibarua. Ajira za heshima hazipo. Wakati huo huo, miradi ya uwekezaji inameza ardhi za wananchi: Loliondo, Mbarali, Rufiji. Ni kweli, ardhi ni “ya umma,” lakini nani anafaidika? Si maskini, bali wenye nguvu karibu na chama. Huu si usawa, huu ni ukosefu wa haki unaovaa kanzu ya usawa.
Chakula kingi, lakini bei juu
“Tanzania huzalisha chakula kingi,” wanadai. Lakini mikoa kama Singida na Manyara kila mwaka hulia njaa. Bei ya unga jijini Dar es Salaam imepanda maradufu katika miaka ya karibuni. Wananchi wanaandamana Dodoma na Arusha wakilalamikia gharama za maisha. Swali si kama tunazalisha, bali kama wananchi wanaweza kumudu. Hapo ndipo tunafeli. Chakula kuwa kingi shambani hakumaanishi usalama wa jamii mijini.
Amani au hofu?
Mara nyingi tunasikia: “Tanzania haina maandamano kwa sababu watu wameridhika.” Hapana. Ukweli mchungu ni kwamba maandamano yamekandamizwa. Kumbuka mwaka 2017, Tundu Lissu – kiongozi wa upinzani – alipigwa risasi mchana kweupe. Hadi leo tukio hilo linabaki doa katika simulizi ya “usalama.” Baadaye, siasa za upinzani zilifungwa rasmi; mikutano ya Chadema na vyama vingine vikazuiwa kwa miaka kadhaa. Watu hawakunyamaza kwa sababu waliridhika, walinyamaza kwa sababu waliogopa.
Ukimya si amani. Ukimya ni hofu. Na hofu huwa na kikomo.
Urithi unaochakaa
Sababu ya kweli Tanzania kutoshuhudia mapinduzi hadi sasa ni kivuli cha Nyerere. Watu walimwona kama baba wa taifa, na chama kilirithi uhalali wake. Lakini kizazi cha leo hakina hisia hizo. Vijana hawamjui Nyerere kama mzazi wa taifa – wanamjua kama picha kwenye ukuta. Kile kizazi kipya kinataka ajira, maisha bora, na haki. Urithi huo ukishakoma, ukimya wa hofu unaweza kugeuka kilio cha hasira.
Hitimisho
Tanzania haijapinduliwa si kwa sababu mapinduzi hayawezekani, bali kwa sababu historia na ukandamizaji vimeweka hasira chini ya zulia. Ukabila upo, ukosefu wa ajira ni mkubwa, jeshi lina nafasi hatari mno, chakula hakisambazwi sawasawa, na mshikamano wetu ni zaidi ya simulizi kuliko uhalisia.
Swali si “kwa nini Tanzania haiwezi kupinduliwa?” Swali la kweli ni: je, tukikosa kusikia sauti za wananchi leo, tutakuwa tayari kwa mlipuko wa kesho?
Nilimuagiza Assistant wangu aaniandikie andiko la kukupinga baada ya kumpa hoja zangu.