SankaraBoukaka
JF-Expert Member
- Jul 2, 2019
- 3,577
- 5,664
Katika moyo wa Afrika Mashariki lipo ziwa kubwa, lenye umuhimu mkubwa wa kiuchumi, kijamii na kiutamaduni kwa mamilioni ya watu wanaolizunguka – Tanzania, Kenya na Uganda. Ziwa hilo, ambalo kwa karne sasa limekuwa likiitwa “Ziwa Victoria,” lilikuwa na majina ya kiasili kabla ya kupewa jina la kifalme la malkia wa Uingereza. Lakini leo hii, zaidi ya miaka 60 baada ya kupata uhuru, tunapaswa kujiuliza kwa dhati: kwa nini tuendelee kulitambua kama Ziwa Victoria na si kwa jina lake la asili – Nyanza?
Kabla ya ujio wa mkoloni, jamii nyingi zililizunguka ziwa hili na kulipa majina ya kienyeji kama Nyanza, jina ambalo lilitumika sana na watu wa makabila ya Kibantu na Nilotic, hasa Wakurya, Wajaluo na Wasukuma. Neno "Nyanza" linamaanisha "eneo la maji makubwa" au "bahari ya bara", na lilikuwa linaakisi uhalisia wa kijiografia wa ziwa hilo. Lilikuwa jina lenye mizizi ya asili, lilioakisi heshima, maisha, na historia ya watu wake. Hata hivyo, mwaka 1858, mpelelezi Mwingereza John Hanning Speke alipoliona ziwa hilo, alilipa jina la Queen Victoria – heshima kwa malkia wa himaya ya kikoloni aliyemtuma.
Tangu hapo, jina hilo la "Victoria" limeendelea kuandikwa kwenye ramani, vitabu vya shule, hati rasmi, hata mpaka kwenye majadiliano ya kimataifa. Lakini swali ni: je, jina hilo linatufaa sisi Waafrika? Je, linaakisi utambulisho wetu, historia yetu, na heshima yetu? Kwa nini tukumbatie jina la mkoloni badala ya jina letu la asili?
Kuitambua Nyanza badala ya Victoria ni hatua ya kujikomboa kiakili. Ni njia ya kurudisha hadhi ya urithi wetu. Kama mataifa kama Zimbabwe (iliyokuwa Rhodesia), Burkina Faso (iliyokuwa Upper Volta), na Ghana (iliyokuwa Gold Coast) waliweza kubadilisha majina ya kikoloni kuwa ya asili, kwa nini sisi tushindwe kufanya hivyo kwa ziwa letu?
Zaidi ya hayo, jina "Victoria" halina maana yoyote ya kijamii wala kiutamaduni kwa watu wanaoishi kandokando ya ziwa hilo. Linawakumbusha ukoloni, uporaji wa rasilimali, na historia ya kunyimwa mamlaka. Kulitambua kama "Ziwa Nyanza" ni kuandika upya simulizi ya Afrika kwa kalamu ya Waafrika wenyewe. Ni kusema, “hili ni letu, na tunaliita kwa jina letu.”
Kwa hiyo, hoja si tu kubadilisha jina, bali ni kusahihisha historia. Ni kuwakumbusha watoto wetu kuwa kabla ya malkia Victoria, kulikuwa na watu, na ziwa hilo lilikuwa na jina lake – Nyanza.
Ni wakati wa kurudisha jina letu.
Ziwa letu, jina letu. Ziwa Nyanza.
Kabla ya ujio wa mkoloni, jamii nyingi zililizunguka ziwa hili na kulipa majina ya kienyeji kama Nyanza, jina ambalo lilitumika sana na watu wa makabila ya Kibantu na Nilotic, hasa Wakurya, Wajaluo na Wasukuma. Neno "Nyanza" linamaanisha "eneo la maji makubwa" au "bahari ya bara", na lilikuwa linaakisi uhalisia wa kijiografia wa ziwa hilo. Lilikuwa jina lenye mizizi ya asili, lilioakisi heshima, maisha, na historia ya watu wake. Hata hivyo, mwaka 1858, mpelelezi Mwingereza John Hanning Speke alipoliona ziwa hilo, alilipa jina la Queen Victoria – heshima kwa malkia wa himaya ya kikoloni aliyemtuma.
Tangu hapo, jina hilo la "Victoria" limeendelea kuandikwa kwenye ramani, vitabu vya shule, hati rasmi, hata mpaka kwenye majadiliano ya kimataifa. Lakini swali ni: je, jina hilo linatufaa sisi Waafrika? Je, linaakisi utambulisho wetu, historia yetu, na heshima yetu? Kwa nini tukumbatie jina la mkoloni badala ya jina letu la asili?
Kuitambua Nyanza badala ya Victoria ni hatua ya kujikomboa kiakili. Ni njia ya kurudisha hadhi ya urithi wetu. Kama mataifa kama Zimbabwe (iliyokuwa Rhodesia), Burkina Faso (iliyokuwa Upper Volta), na Ghana (iliyokuwa Gold Coast) waliweza kubadilisha majina ya kikoloni kuwa ya asili, kwa nini sisi tushindwe kufanya hivyo kwa ziwa letu?
Zaidi ya hayo, jina "Victoria" halina maana yoyote ya kijamii wala kiutamaduni kwa watu wanaoishi kandokando ya ziwa hilo. Linawakumbusha ukoloni, uporaji wa rasilimali, na historia ya kunyimwa mamlaka. Kulitambua kama "Ziwa Nyanza" ni kuandika upya simulizi ya Afrika kwa kalamu ya Waafrika wenyewe. Ni kusema, “hili ni letu, na tunaliita kwa jina letu.”
Kwa hiyo, hoja si tu kubadilisha jina, bali ni kusahihisha historia. Ni kuwakumbusha watoto wetu kuwa kabla ya malkia Victoria, kulikuwa na watu, na ziwa hilo lilikuwa na jina lake – Nyanza.
Ni wakati wa kurudisha jina letu.
Ziwa letu, jina letu. Ziwa Nyanza.
