Utangulizi
Marekani ni moja ya nchi zinazotoa mchango mkubwa kwa Shirika la Afya Duniani (WHO) na pia kwa Global Fund, shirika linaloshughulikia magonjwa kama vile VVU/SIDA, malaria, na kifua kikuu.
Kujiondoa kwa Marekani kutoka WHO kunaweza kuwa na madhara makubwa kwa Tanzania, hasa katika suala la ufadhili wa Global Fund kuanzia mwaka 2025 hadi 2030.
1. Upungufu wa Rasilimali za Fedha
Global Fund inategemea kwa kiasi kikubwa michango kutoka kwa nchi mbalimbali, ikiwemo Marekani. Marekani inatoa takriban asilimia 25 ya bajeti ya Global Fund, na kujiondoa kwake kutasababisha upungufu wa fedha katika miradi ya afya nchini Tanzania.
Tangu kuanzishwa kwake, Global Fund imekuwa na mchango mkubwa katika kupambana na magonjwa yanayoathiri watu wengi katika nchi zinazoendelea.
Katika mazingira ya kukosekana kwa fedha hizi, miradi ya afya inayofadhiliwa na Global Fund inaweza kukabiliwa na ukosefu wa rasilimali, na hivyo kupunguza ufanisi wa juhudi za kudhibiti magonjwa. Hii ni hatari hasa kwa Tanzania, ambayo tayari inakabiliwa na changamoto za kiafya.
2. Kuathiri Miradi ya Afya
Tanzania inategemea Global Fund kwa ufadhili wa miradi ya afya, ikiwa ni pamoja na chanjo, matibabu ya VVU/SIDA, na mipango ya kudhibiti malaria. Kujiondoa kwa Marekani kunaweza kuathiri moja kwa moja miradi hii, ambayo inategemea fedha za Global Fund.
Kwa mfano, miradi ya chanjo na matibabu inaweza kusimamishwa au kupungua, jambo ambalo litakuwa na athari mbaya kwa afya ya umma. Ikiwa miradi hii itakosa fedha, idadi ya watu wanaopata matibabu itaweza kupungua, na hivyo kuathiri moja kwa moja maisha ya wananchi.
3. Athari kwenye Ushirikiano wa Kimataifa
Marekani ina ushawishi mkubwa katika masuala ya afya duniani. Kujiondoa kwake kutoka WHO kunaweza kuathiri ushirikiano wa kimataifa, na hivyo kuathiri ufanisi wa Global Fund. Ushirikiano huu ni muhimu katika kuhakikisha kuwa nchi zinapata msaada wa kutosha katika kukabiliana na magonjwa.
Kama Marekani itajiondoa, nchi nyingine zinaweza kuhisi kutokuwa na uhakika kuhusu mwelekeo wa Global Fund na WHO. Hii inaweza kusababisha nchi nyingi kujiweka kando na mipango ya kimataifa, na hivyo kupunguza ushirikiano wa kimataifa katika masuala ya afya.
4. Kuimarisha Magonjwa Yasiokuwa Na Udhibiti
Katika mazingira ya upungufu wa fedha na ushirikiano, magonjwa kama malaria, VVU/SIDA, na kifua kikuu yanaweza kuanza kuimarika. Tanzania imekuwa na mafanikio katika kupunguza maambukizi ya magonjwa haya, lakini kupungua kwa rasilimali kunaweza kurudisha nyuma juhudi hizi.
Katika hali hii, Tanzania itahitaji kuboresha mifumo yake ya afya ili kukabiliana na ongezeko la magonjwa. Hata hivyo, bila msaada wa kifedha kutoka Global Fund, juhudi hizi zinaweza kuwa ngumu na zisizowezekana.
5. Hatari kwa Malengo ya Maendeleo Endelevu
Marekani kujiondoa kutoka WHO kutakuwa na athari kubwa kwenye Malengo ya Maendeleo Endelevu (SDGs), hasa lengo nambari 3, ambalo linahusisha afya na ustawi wa watu. Tanzania inahitaji msaada wa kimataifa ili kufikia malengo haya, na kujiondoa kwa Marekani kunaweza kuzuia maendeleo katika sekta ya afya.
Malengo haya yanategemea ushirikiano wa kimataifa na ufadhili wa miradi ya afya. Kukosekana kwa rasilimali za fedha kutoka Marekani kutatishia malengo haya, na hivyo kuathiri maendeleo ya jamii kwa ujumla.
Hitimisho
Kujiondoa kwa Marekani kutoka WHO kunaweza kuwa na madhara makubwa kwa Tanzania, hasa katika muktadha wa Global Fund. Upungufu wa rasilimali, kuathiri miradi ya afya, na hatari ya kuimarika kwa magonjwa yanayoathiri jamii ni baadhi ya athari zinazoweza kutokea.
Tanzania inahitaji kujiandaa na changamoto hizi kwa kuimarisha mifumo yake ya afya na kutafuta ushirikiano na nchi nyingine ili kuhakikisha kuwa huduma za afya zinaendelea kuimarishwa licha ya hali hii.