Mapandeson
Member
- Dec 13, 2023
- 12
- 26
TANZANIA TUITAKAYO - UNUNUZI WA UMMA.
Manunuzi, ni kitendo cha kununua au kuuza hifaamike tu kuwa nibidhaa au huduma kutoka katika chanzo cha msambazaji au mtoa huduma lakini chanzo hiko kiwe halali katika utoaji wa huduma, manunuzi yavitu ambavyo haviko halali yani vitu vya wizi hatuseme nimchakato wa manunuzi sababu haujazingatia kanuni na miongozo ya manunuzi, kama ilivyo katika "Procurement Act 2011" na "Regulation ya mwaka 2013" zimetoa mwanga na taratibu za kufatwa katika manunuzi. Niseme pia nje ya hilo tuna Kanuni za ununuzi wa Umma mwaka 2024 sura 410 imetupa taswira halisi katika ununuzi wa umma.
Aina za Ununuzi wa Manunuzi wa umma zinaweza kuainishwa kwa njia kadhaa. Inaweza kuainishwa kama ununuzi wa moja kwa moja au usio wa moja kwa moja, kulingana na jinsi kampuni itatumia bidhaa zinazonunuliwa.
Inaweza pia kuainishwa kama ununuzi wa bidhaa au huduma kulingana na bidhaa zinazonunuliwa. Ununuzi wa moja kwa moja unarejelea kupata chochote kinachohitajika ili kutoa bidhaa ya mwisho tunasema (End Product). Kwa kampuni ya utengenezaji, hii inajumuisha malighafi na vifaa. Kwa muuzaji rejareja, inajumuisha vitu vyovyote vilivyonunuliwa kutoka kwa muuzaji wa jumla kwa ajili ya kuuza tena kwa wateja.
Ununuzi usio wa moja kwa moja kwa kawaida huhusisha ununuzi wa bidhaa ambazo ni muhimu kwa shughuli za kila siku lakini hazichangii moja kwa moja msingi wa kampuni. Hii inaweza kujumuisha chochote kutoka kwa vifaa vya ofisi na samani hadi kampeni za utangazaji, huduma za ushauri na matengenezo ya vifaa.
Ununuzi wa bidhaa kwa kiasi kikubwa hurejelea ununuzi wa bidhaa halisi, lakini pia unaweza kujumuisha bidhaa kama vile usajili wa programu. Ununuzi bora wa bidhaa kwa ujumla hutegemea mazoea bora ya usimamizi wa ugavi. Inaweza kujumuisha ununuzi wa moja kwa moja na usio wa moja kwa moja.
Ununuzi wa huduma unalenga katika kupata huduma za watu. Kulingana na kampuni, hii inaweza kujumuisha kuajiri wakandarasi binafsi, wafanyikazi wa dharura, kampuni za sheria au huduma za usalama kwenye tovuti. Inaweza kujumuisha ununuzi wa moja kwa moja na usio wa moja kwa moja.
Vile vile niweke wazi kuwa kuna kanuni za manunuzi kabla ya kwenda kuelezea tutumie njia gani ili tuweze kupinga vita upigaji katika manunuzi ya Umma.
UWAJIBIKAJI, Taratibu madhubuti lazima ziwekwe ili kuwawezesha Maafisa Wakuu na Watendaji Wakuu kutekeleza wajibu wao binafsi kuhusu masuala ya hatari na matumizi ya manunuzi.
HUDUMA YENYE USHINDANI, Ununuzi wa umma lazima ufanyike kwa njia ya ushindani isipokuwa kama uhalali mahususi kwa mujibu wa Sheria hii au sera ya Serikali.
UFANISI, Mashirika ya sekta ya umma yanapaswa kuongeza mchango wake katika malengo ya kibiashara, udhibiti na kijamii na kiuchumi ya Serikali kwa uwiano unaolingana na mahitaji ya manunuzi.
THAMANI YA PESA, Taratibu za manunuzi zinapaswa kutekelezwa ili kufikia mchanganyiko wenye manufaa zaidi wa gharama, ubora na uendelevu katika kipindi cha maisha ya mradi.
UTEKELEZAJI WA HAKI, Wasambazaji wanapaswa kutendewa haki na bila ubaguzi usio wa haki, ikiwa ni pamoja na ulinzi wa usiri wa kibiashara inapohitajika. Mashirika ya sekta ya umma hayafai kuweka mizigo au vikwazo visivyo vya lazima kwa wasambazaji au wasambazaji watarajiwa.
UTANGAMANO, Sera ya manunuzi inapaswa kulipa kwa kuzingatia athari zake katika sera nyingine za kiuchumi na kijamii za Baraza la Mawaziri.
UADILIFU, Hakutakuwa na rushwa au kula njama na wasambazaji au watu wengine wanaohusika katika mradi wa ununuzi.
KUFANYA MAAMUZI KWA HABARI, Vyombo vya sekta ya umma vinatakiwa kuweka maamuzi juu ya taarifa sahihi na vinatakiwa kufuatilia majukumu ili kuhakikisha kuwa yanatekelezwa
UHALALI, Mashirika ya sekta ya umma yatazingatia matakwa ya kisheria.
UWAJIBIKAJI, Mashirika ya sekta ya umma yanapaswa kujitahidi kukidhi matarajio, matarajio na mahitaji ya jamii inayohudumiwa na manunuzi.
UWAZI ,Mashirika ya sekta ya umma yanapaswa kuhakikisha kuwa kuna uwazi na uwazi katika uendeshaji wa sera ya manunuzi ikiwa ni pamoja na katika utekelezaji wa hatua na maamuzi yote.
NJIA ZA KUZIFANYA HILI KUHEPUKA AU KUWAKAMATA WAPIGAJI KATIKA MANUNUZI YA UMMA.
1. Njia pana za elektroniki. Kwa manunuzi ya serikali inawezekana kwa matumizi ya manunuzi ya kielektroniki kushughulikia mchakato mzima wa manunuzi ninachojaribu kusema hapa mfumo huu si wa ofisi maalum au wizara mahususi bali ni mfumo huu kwa wizara zote na ofisi zote ziwe zinaingia sehemu moja katika manunuzi mana yote ni serikali na manunuzi ya umma, umo kwenye mfumo ndio kugawanywe kama ilivyo Ajira Portal.
2. Lakini pia kwamba ununuzi wa umma wa serikali za mitaa, uwekwe katika majarida ya ndani kwa mtiririko huo. Kwa hivyo hapa mfumo wa ununuzi wa kielektroniki pia unafichua habari ya zabuni iliyoweza kupatikana kwa kiwango fulani hili watu waweze kujua kama kuna shida wakaguzi wote (wandani na wanje) wachukue hatua mapema.
3. Sehemu(website) ya utafutaji ya umma, kwa bidhaa za manunuzi ya umma au bidhaa za serikali ni muhimu kutumia injini za utafutaji kupata taarifa zinazohusiana na majina ya bidhaa. Tovuti hizi zitasaidia kwa serikali na wasambazaji kutokana na kuonyesha washindani wa umma na taarifa kamili na itawawezesha washindani kufanya kazi kwa bidii ili kufanya biashara zao kuwa bora zaidi na serikali kupata kitu bora kutoka kwa wadhabuni.
4. Website ya umma ya wizara za serikali kwa ajili ya mazungumzo. Nadhani majadiliano ya kazi yoyote ya manunuzi yawe wazi katika website maalumu hivyo kwa njia hii kuwezesha kupunguza pengo la rushwa katika manunuzi ya umma.
Nahitimisha kusema kwamba naamini 100% tukizingatia haya upande wa manunuzi ya umma kuna asilimia tumeongeza ingekuwa ni nyumba ningesema kwamba hizi ni bati ambazo zikitumika vizuri maji hayatapenya ndani.
Ahsanteni.
Manunuzi, ni kitendo cha kununua au kuuza hifaamike tu kuwa nibidhaa au huduma kutoka katika chanzo cha msambazaji au mtoa huduma lakini chanzo hiko kiwe halali katika utoaji wa huduma, manunuzi yavitu ambavyo haviko halali yani vitu vya wizi hatuseme nimchakato wa manunuzi sababu haujazingatia kanuni na miongozo ya manunuzi, kama ilivyo katika "Procurement Act 2011" na "Regulation ya mwaka 2013" zimetoa mwanga na taratibu za kufatwa katika manunuzi. Niseme pia nje ya hilo tuna Kanuni za ununuzi wa Umma mwaka 2024 sura 410 imetupa taswira halisi katika ununuzi wa umma.
Aina za Ununuzi wa Manunuzi wa umma zinaweza kuainishwa kwa njia kadhaa. Inaweza kuainishwa kama ununuzi wa moja kwa moja au usio wa moja kwa moja, kulingana na jinsi kampuni itatumia bidhaa zinazonunuliwa.
Inaweza pia kuainishwa kama ununuzi wa bidhaa au huduma kulingana na bidhaa zinazonunuliwa. Ununuzi wa moja kwa moja unarejelea kupata chochote kinachohitajika ili kutoa bidhaa ya mwisho tunasema (End Product). Kwa kampuni ya utengenezaji, hii inajumuisha malighafi na vifaa. Kwa muuzaji rejareja, inajumuisha vitu vyovyote vilivyonunuliwa kutoka kwa muuzaji wa jumla kwa ajili ya kuuza tena kwa wateja.
Ununuzi usio wa moja kwa moja kwa kawaida huhusisha ununuzi wa bidhaa ambazo ni muhimu kwa shughuli za kila siku lakini hazichangii moja kwa moja msingi wa kampuni. Hii inaweza kujumuisha chochote kutoka kwa vifaa vya ofisi na samani hadi kampeni za utangazaji, huduma za ushauri na matengenezo ya vifaa.
Ununuzi wa bidhaa kwa kiasi kikubwa hurejelea ununuzi wa bidhaa halisi, lakini pia unaweza kujumuisha bidhaa kama vile usajili wa programu. Ununuzi bora wa bidhaa kwa ujumla hutegemea mazoea bora ya usimamizi wa ugavi. Inaweza kujumuisha ununuzi wa moja kwa moja na usio wa moja kwa moja.
Ununuzi wa huduma unalenga katika kupata huduma za watu. Kulingana na kampuni, hii inaweza kujumuisha kuajiri wakandarasi binafsi, wafanyikazi wa dharura, kampuni za sheria au huduma za usalama kwenye tovuti. Inaweza kujumuisha ununuzi wa moja kwa moja na usio wa moja kwa moja.
Vile vile niweke wazi kuwa kuna kanuni za manunuzi kabla ya kwenda kuelezea tutumie njia gani ili tuweze kupinga vita upigaji katika manunuzi ya Umma.
UWAJIBIKAJI, Taratibu madhubuti lazima ziwekwe ili kuwawezesha Maafisa Wakuu na Watendaji Wakuu kutekeleza wajibu wao binafsi kuhusu masuala ya hatari na matumizi ya manunuzi.
HUDUMA YENYE USHINDANI, Ununuzi wa umma lazima ufanyike kwa njia ya ushindani isipokuwa kama uhalali mahususi kwa mujibu wa Sheria hii au sera ya Serikali.
UFANISI, Mashirika ya sekta ya umma yanapaswa kuongeza mchango wake katika malengo ya kibiashara, udhibiti na kijamii na kiuchumi ya Serikali kwa uwiano unaolingana na mahitaji ya manunuzi.
THAMANI YA PESA, Taratibu za manunuzi zinapaswa kutekelezwa ili kufikia mchanganyiko wenye manufaa zaidi wa gharama, ubora na uendelevu katika kipindi cha maisha ya mradi.
UTEKELEZAJI WA HAKI, Wasambazaji wanapaswa kutendewa haki na bila ubaguzi usio wa haki, ikiwa ni pamoja na ulinzi wa usiri wa kibiashara inapohitajika. Mashirika ya sekta ya umma hayafai kuweka mizigo au vikwazo visivyo vya lazima kwa wasambazaji au wasambazaji watarajiwa.
UTANGAMANO, Sera ya manunuzi inapaswa kulipa kwa kuzingatia athari zake katika sera nyingine za kiuchumi na kijamii za Baraza la Mawaziri.
UADILIFU, Hakutakuwa na rushwa au kula njama na wasambazaji au watu wengine wanaohusika katika mradi wa ununuzi.
KUFANYA MAAMUZI KWA HABARI, Vyombo vya sekta ya umma vinatakiwa kuweka maamuzi juu ya taarifa sahihi na vinatakiwa kufuatilia majukumu ili kuhakikisha kuwa yanatekelezwa
UHALALI, Mashirika ya sekta ya umma yatazingatia matakwa ya kisheria.
UWAJIBIKAJI, Mashirika ya sekta ya umma yanapaswa kujitahidi kukidhi matarajio, matarajio na mahitaji ya jamii inayohudumiwa na manunuzi.
UWAZI ,Mashirika ya sekta ya umma yanapaswa kuhakikisha kuwa kuna uwazi na uwazi katika uendeshaji wa sera ya manunuzi ikiwa ni pamoja na katika utekelezaji wa hatua na maamuzi yote.
NJIA ZA KUZIFANYA HILI KUHEPUKA AU KUWAKAMATA WAPIGAJI KATIKA MANUNUZI YA UMMA.
1. Njia pana za elektroniki. Kwa manunuzi ya serikali inawezekana kwa matumizi ya manunuzi ya kielektroniki kushughulikia mchakato mzima wa manunuzi ninachojaribu kusema hapa mfumo huu si wa ofisi maalum au wizara mahususi bali ni mfumo huu kwa wizara zote na ofisi zote ziwe zinaingia sehemu moja katika manunuzi mana yote ni serikali na manunuzi ya umma, umo kwenye mfumo ndio kugawanywe kama ilivyo Ajira Portal.
2. Lakini pia kwamba ununuzi wa umma wa serikali za mitaa, uwekwe katika majarida ya ndani kwa mtiririko huo. Kwa hivyo hapa mfumo wa ununuzi wa kielektroniki pia unafichua habari ya zabuni iliyoweza kupatikana kwa kiwango fulani hili watu waweze kujua kama kuna shida wakaguzi wote (wandani na wanje) wachukue hatua mapema.
3. Sehemu(website) ya utafutaji ya umma, kwa bidhaa za manunuzi ya umma au bidhaa za serikali ni muhimu kutumia injini za utafutaji kupata taarifa zinazohusiana na majina ya bidhaa. Tovuti hizi zitasaidia kwa serikali na wasambazaji kutokana na kuonyesha washindani wa umma na taarifa kamili na itawawezesha washindani kufanya kazi kwa bidii ili kufanya biashara zao kuwa bora zaidi na serikali kupata kitu bora kutoka kwa wadhabuni.
4. Website ya umma ya wizara za serikali kwa ajili ya mazungumzo. Nadhani majadiliano ya kazi yoyote ya manunuzi yawe wazi katika website maalumu hivyo kwa njia hii kuwezesha kupunguza pengo la rushwa katika manunuzi ya umma.
Nahitimisha kusema kwamba naamini 100% tukizingatia haya upande wa manunuzi ya umma kuna asilimia tumeongeza ingekuwa ni nyumba ningesema kwamba hizi ni bati ambazo zikitumika vizuri maji hayatapenya ndani.
Ahsanteni.
