Waziri Mayai Wa Maradhi
JF-Expert Member
- Jan 28, 2026
- 409
- 98
Umoja wa Mataifa nchini Kenya umemteua Bornface Otieno Owino, mkulima na mbunifu katika sekta ya kilimo kutoka Kaunti ya Homa Bay, kuwa Mtu wa Mwaka 2026.
Yeye ndiye mtu wa kwanza mwenye umri wa chini ya miaka 30 kupokea tuzo hiyo.
Bw. Owino alitunukiwa kwa mchango wake katika kuleta mabadiliko kwenye kilimo kinachoendeshwa na jamii katika eneo la Bonde la Ziwa Victoria.
Tangu aanze shamba lake mwaka wa 2021 chini ya Chama cha Wakulima wa Nafaka, amepanda nyanya, nafaka na mazao mengine ya bustani kwa kutumia mbinu zinazozingatia hali ya hewa.
Hizi ni pamoja na mbegu zilizoidhinishwa, umwagiliaji bora, usimamizi jumuishi wa wadudu na uhifadhi wa udongo, ambazo zimeongeza mavuno huku zikilinda ardhi.
Shamba lake sasa linatumika kama eneo la maonyesho. Anawafunza na kuwashauri wakulima wenzake na vijana. Akifanya kazi na UN Women Kenya, anawapa wakulima wa eneo hilo mbegu, samaki wadogo na ujuzi wa kilimo.
"Kujitolea kwako, uvumbuzi, na ubora wako unaonyesha uongozi na uwezo wa kizazi chako," alisema Zainab Hawa Bangura, Naibu Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa na Mkurugenzi Mkuu wa Ofisi ya Umoja wa Mataifa jijini Nairobi.
Mratibu Mkazi wa Umoja wa Mataifa nchini Kenya, Garry Conille, alisema kuwa tuzo hiyo inaonyesha umuhimu wa “hatua za pamoja” — zikiwemo zile zinazochukuliwa na viongozi wa ngazi ya chini kama Bw. Owino — katika kuendeleza maendeleo endelevu na shirikishi.
Bw. Owino alipendekezwa na shirika la UN Women.
“Bornface anavunja vizuizi na kujenga madaraja kwa ajili ya wanaume na wanawake,” alisema Dan Bazira, Naibu Mwakilishi wa UN Women nchini Kenya. “Amejitolea kukuza usawa wa kijinsia, akithibitisha kuwa tunapowapa nguvu watu wote, tunajenga mustakabali ambapo hakuna mtu anayeachwa nyuma.”
Bw. Owino alisema kuwa kazi yake “imeonyesha kuwa maendeleo ya kweli hayapimwi kwa namba pekee, bali kwa utu, fursa, na usawa tunavyowajengea watu wote.”
Aliongeza: “Inawezekana kwa vijana kama mimi kuleta mabadiliko katika jamii zetu.”
Kazi yake inachangia kufikiwa kwa Malengo kumi ya Maendeleo Endelevu (SDGs), ikiwemo kutokomeza umaskini, kutokomeza njaa, usawa wa kijinsia, na hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi. Pia, inaimarisha sekta ambayo ni uti wa mgongo wa uchumi wa Kenya.
Kulingana na Ripoti ya Utafiti wa Kiuchumi ya mwaka 2025 kutoka Ofisi ya Taifa ya Takwimu ya Kenya, sekta za kilimo, misitu, na uvuvi zilichangia wastani wa asilimia 21.8 ya Pato la Taifa (GDP) kati ya mwaka 2000 na 2024.
Mshindi wa pili ni Kevin Wekesa, mchezaji wa kimataifa wa raga ya wachezaji saba kwa upande wa Kenya na mshiriki wa Olimpiki. Alianzisha 'Play Green', mpango unaotumia michezo kukuza uendelevu, ambao hujihusisha na upandaji miti, kupunguza taka za plastiki, kuhimiza urejelezaji wa taka, na kuhamasisha njia za usafiri zisizodhuru mazingira wakati wa hafla za michezo.
Tuzo hiyo ilitangazwa wakati Umoja wa Mataifa ukiadhimisha Siku ya Umoja wa Mataifa, ikiwa ni miaka 81 tangu kuanzishwa kwake mnamo tarehe 24 Oktoba 1945.
Yeye ndiye mtu wa kwanza mwenye umri wa chini ya miaka 30 kupokea tuzo hiyo.
Bw. Owino alitunukiwa kwa mchango wake katika kuleta mabadiliko kwenye kilimo kinachoendeshwa na jamii katika eneo la Bonde la Ziwa Victoria.
Tangu aanze shamba lake mwaka wa 2021 chini ya Chama cha Wakulima wa Nafaka, amepanda nyanya, nafaka na mazao mengine ya bustani kwa kutumia mbinu zinazozingatia hali ya hewa.
Hizi ni pamoja na mbegu zilizoidhinishwa, umwagiliaji bora, usimamizi jumuishi wa wadudu na uhifadhi wa udongo, ambazo zimeongeza mavuno huku zikilinda ardhi.
Shamba lake sasa linatumika kama eneo la maonyesho. Anawafunza na kuwashauri wakulima wenzake na vijana. Akifanya kazi na UN Women Kenya, anawapa wakulima wa eneo hilo mbegu, samaki wadogo na ujuzi wa kilimo.
"Kujitolea kwako, uvumbuzi, na ubora wako unaonyesha uongozi na uwezo wa kizazi chako," alisema Zainab Hawa Bangura, Naibu Katibu Mkuu wa Umoja wa Mataifa na Mkurugenzi Mkuu wa Ofisi ya Umoja wa Mataifa jijini Nairobi.
Mratibu Mkazi wa Umoja wa Mataifa nchini Kenya, Garry Conille, alisema kuwa tuzo hiyo inaonyesha umuhimu wa “hatua za pamoja” — zikiwemo zile zinazochukuliwa na viongozi wa ngazi ya chini kama Bw. Owino — katika kuendeleza maendeleo endelevu na shirikishi.
Bw. Owino alipendekezwa na shirika la UN Women.
“Bornface anavunja vizuizi na kujenga madaraja kwa ajili ya wanaume na wanawake,” alisema Dan Bazira, Naibu Mwakilishi wa UN Women nchini Kenya. “Amejitolea kukuza usawa wa kijinsia, akithibitisha kuwa tunapowapa nguvu watu wote, tunajenga mustakabali ambapo hakuna mtu anayeachwa nyuma.”
Bw. Owino alisema kuwa kazi yake “imeonyesha kuwa maendeleo ya kweli hayapimwi kwa namba pekee, bali kwa utu, fursa, na usawa tunavyowajengea watu wote.”
Aliongeza: “Inawezekana kwa vijana kama mimi kuleta mabadiliko katika jamii zetu.”
Kazi yake inachangia kufikiwa kwa Malengo kumi ya Maendeleo Endelevu (SDGs), ikiwemo kutokomeza umaskini, kutokomeza njaa, usawa wa kijinsia, na hatua dhidi ya mabadiliko ya tabianchi. Pia, inaimarisha sekta ambayo ni uti wa mgongo wa uchumi wa Kenya.
Kulingana na Ripoti ya Utafiti wa Kiuchumi ya mwaka 2025 kutoka Ofisi ya Taifa ya Takwimu ya Kenya, sekta za kilimo, misitu, na uvuvi zilichangia wastani wa asilimia 21.8 ya Pato la Taifa (GDP) kati ya mwaka 2000 na 2024.
Mshindi wa pili ni Kevin Wekesa, mchezaji wa kimataifa wa raga ya wachezaji saba kwa upande wa Kenya na mshiriki wa Olimpiki. Alianzisha 'Play Green', mpango unaotumia michezo kukuza uendelevu, ambao hujihusisha na upandaji miti, kupunguza taka za plastiki, kuhimiza urejelezaji wa taka, na kuhamasisha njia za usafiri zisizodhuru mazingira wakati wa hafla za michezo.
Tuzo hiyo ilitangazwa wakati Umoja wa Mataifa ukiadhimisha Siku ya Umoja wa Mataifa, ikiwa ni miaka 81 tangu kuanzishwa kwake mnamo tarehe 24 Oktoba 1945.