Mvutano wa Kisheria Kati ya Oilcom Tanzania na Oryx Energies Wafichua Changamoto Katika Mfumo wa Usuluhishi Tanzania

[Don Gorgon]

Kampuni za Oilcom Tanzania Limited na Oryx Energies zinakabiliana kwenye mgogoro mkubwa wa kisheria na unaoelezwa kufichua upendeleo na mapungufu katika mfumo wa usuluhishi wa Tanzania. Mgogoro huu pia unaibua maswali kuhusu uwezo wa mfumo wa mahakama kushughulikia maamuzi yenye dosari za usuluhishi.

Kwa mujibu wa chapisho la Oryx Energies, mvutano huo ulianza mwaka 2016 kutokana na mikataba ya usafirishaji na upangishaji wa vituo vya mafuta. Hata hivyo, mwaka 2020, Oilcom ilianzisha mchakato wa usuluhishi nchini Tanzania, ikidai zaidi ya Shilingi bilioni 460. Badala ya usuluhishi kuwa njia ya haki na isiyoegemea upande wowote, mchakato huu umekumbwa na tuhuma za udanganyifu na ukosefu wa uwazi.

Changamoto za Usuluhishi Tanzania
Mchakato wa usuluhishi uliongozwa na Prof. Mussa Juma Assad, Engera Kileo (Jaji Mstaafu), na Sophia Wambura (Jaji Mstaafu), huku Prof. Zakayo Lukumay akiwa katibu. Lakini Oryx Energies ilipinga uteuzi wa Prof. Assad kutokana na historia yake ya ushauri kwa Oilcom, hali iliyodaiwa kuathiri usawa na uadilifu wake.

Pamoja na malalamiko hayo, mchakato uliendelea, na hatimaye tribunal hiyo ilitoa uamuzi wa Shilingi bilioni 468 kwa Oilcom. Hii ilitokana na madai ya Oilcom ambayo hayakuwa na ushahidi wa kitaalamu au taarifa za kifedha kuthibitisha hasara walizodai. Kwa upande mwingine, ushahidi wa kitaalamu uliotolewa na Oryx Energies, ulioonyesha udhaifu wa madai ya Oilcom, ulipuuzwa.

Athari za Kiutendaji na Kifedha
Amri ya mahakama ya utekelezaji wa uamuzi huo imefanya mali za Oryx Energies, ikiwemo akaunti za benki, mali isiyohamishika, na hisa, kuzuiliwa. Hali hii imelazimisha kampuni hiyo kusitisha sehemu ya shughuli zake, na kutishia kufunga kabisa.

Tangu mwaka 1999, Oryx Energies imekuwa mwajiri mkubwa, ikiajiri wafanyakazi zaidi ya 700 na kutoa ajira za ziada 25,000, huku ikilipa wastani wa Shilingi bilioni 262 kama kodi kila mwaka. Hii ni tofauti na Oilcom, ambayo mchango wake wa kikodi ni mdogo sana.

Juhudi za Kimataifa za Kisheria
Oryx Energies imeapa kutumia njia zote za kisheria, kitaifa na kimataifa, kuhakikisha haki inapatikana. Mgogoro huu unatoa mtihani mkubwa kwa uadilifu wa mfumo wa kisheria wa Tanzania na uwezo wake wa kulinda maslahi halali ya wawekezaji.

Matokeo ya kesi hii yatajenga picha ya ahadi ya Tanzania katika kuhakikisha haki na kuvutia uwekezaji wa kimataifa. Oryx Energies inaeleza kuwa inabaki kuwa mshirika mwaminifu wa biashara na mwekezaji mwenye dhamira ya kuendeleza uchumi wa nchi.

Bofya hapa kusoma kwa lugha ya Kiingereza: Oilcom Tanzania vs. Oryx Energies: A High-Stakes Legal Battle, Holding Up the Nation and Exposing Cracks in Tanzania's Arbitration Framework

 

[Mzingo]

Ni madai gani hasa oilcom inaidai Oryx kiasi cha madai kuwa 468Bilioni?

 

[Mzingo]

Kipi ambacho Oryx haikukitimiza na kwanini haikukitimiza mpaka kudaiwa 468B?

Mwenye maelezo laini

 

[Don Gorgon]

Kipi ambacho Oryx haikukitimiza na kwanini haikukitimiza mpaka kudaiwa 468B?

Mwenye maelezo laini

Mambo ni mengi. Ila, kwa mujibu wa makala ya The Citizen, ni kuwa tuzo ya mwisho ya Shilingi bilioni 468 iliyotolewa na tribunal ya usuluhishi tarehe 30 Novemba 2023, inaonesha changamoto kubwa.

Madai yanalenga wajibu wa Oryx kutumia malori ya Oilcom kusafirisha mafuta kwenda nchi za ndani kupitia Tanzania. Chanzo kutoka Oryx kilieleza kuwa wajibu huo ulikuwa wa kusafirisha 40% ya kiwango halisi cha mafuta ya transit kwa orodha maalum ya wateja.

Hata hivyo, tribunal ilitumia kiwango cha transit kilichokadiriwa badala ya halisi, ikihesabu fidia ya USD 147,200,221 kwa kipindi cha miezi 75, ambayo ni sawa na faida ya kila mwezi ya takriban USD 2,000,000—kiasi kinachotajwa kuwa kikubwa kuliko operesheni nyingi maarufu kihistoria.

Maswali ya Kifedha yanayojitokeza

Moja, Oilcom haijawahi kuripoti faida kubwa kwa TRA, licha ya madai yao kuashiria mapato ya kila mwaka ya USD 24,000,000. Hii inaleta maswali kuhusu uwezekano wa mapato yasiyoripotiwa.

Mbili, Oilcom haina malori, na shughuli za usafirishaji zinamilikiwa na Al-Hushoom Investment (T) Ltd, ambayo haipo ndani ya mkataba. Hii inaleta shaka juu ya uhalali wa kujumuisha kiasi hicho katika madai.

Tatu, Madai yamejikita kwenye mapato ghafi badala ya faida halisi, hali inayoongeza idadi ya madai bila kuzingatia gharama za uendeshaji kama mafuta, matengenezo, na mishahara.

Nne, Madai yanaonesha hasara lakini vyanzo vya soko vinasema malori ya Oilcom yaliendelea kufanya kazi katika kipindi hicho, hali inayozua maswali zaidi kuhusu ukweli wa hasara zilizodaiwa.

Uchunguzi wa kina wa mamlaka husika, hususan TRA, ili kuleta uwazi kuhusu madai haya. Changamoto hizi zinatoa mwanga juu ya mapungufu katika usuluhishi na hitaji la uangalizi wa karibu zaidi katika kesi za kibiashara.

 

[Mzingo]

Kwanini oryx hawakutumia huduma hiyo ya malori ,walipata dharura au kipi kilifanya wasiyatumie kusafirishia?

Mambo ni mengi. Ila, kwa mujibu wa makala ya The Citizen, ni kuwa tuzo ya mwisho ya Shilingi bilioni 468 iliyotolewa na tribunal ya usuluhishi tarehe 30 Novemba 2023, inaonesha changamoto kubwa.

Madai yanalenga wajibu wa Oryx kutumia malori ya Oilcom kusafirisha mafuta kwenda nchi za ndani kupitia Tanzania. Chanzo kutoka Oryx kilieleza kuwa wajibu huo ulikuwa wa kusafirisha 40% ya kiwango halisi cha mafuta ya transit kwa orodha maalum ya wateja.

Hata hivyo, tribunal ilitumia kiwango cha transit kilichokadiriwa badala ya halisi, ikihesabu fidia ya USD 147,200,221 kwa kipindi cha miezi 75, ambayo ni sawa na faida ya kila mwezi ya takriban USD 2,000,000—kiasi kinachotajwa kuwa kikubwa kuliko operesheni nyingi maarufu kihistoria.

Maswali ya Kifedha yanayojitokeza

Moja, Oilcom haijawahi kuripoti faida kubwa kwa TRA, licha ya madai yao kuashiria mapato ya kila mwaka ya USD 24,000,000. Hii inaleta maswali kuhusu uwezekano wa mapato yasiyoripotiwa.

Mbili, Oilcom haina malori, na shughuli za usafirishaji zinamilikiwa na Al-Hushoom Investment (T) Ltd, ambayo haipo ndani ya mkataba. Hii inaleta shaka juu ya uhalali wa kujumuisha kiasi hicho katika madai.

Tatu, Madai yamejikita kwenye mapato ghafi badala ya faida halisi, hali inayoongeza idadi ya madai bila kuzingatia gharama za uendeshaji kama mafuta, matengenezo, na mishahara.

Nne, Madai yanaonesha hasara lakini vyanzo vya soko vinasema malori ya Oilcom yaliendelea kufanya kazi katika kipindi hicho, hali inayozua maswali zaidi kuhusu ukweli wa hasara zilizodaiwa.

Uchunguzi wa kina wa mamlaka husika, hususan TRA, ili kuleta uwazi kuhusu madai haya. Changamoto hizi zinatoa mwanga juu ya mapungufu katika usuluhishi na hitaji la uangalizi wa karibu zaidi katika kesi za kibiashara.

 

[Yesu Anakuja]

Kampuni za Oilcom Tanzania Limited na Oryx Energies zinakabiliana kwenye mgogoro mkubwa wa kisheria na unaoelezwa kufichua upendeleo na mapungufu katika mfumo wa usuluhishi wa Tanzania. Mgogoro huu pia unaibua maswali kuhusu uwezo wa mfumo wa mahakama kushughulikia maamuzi yenye dosari za usuluhishi.

Kwa mujibu wa chapisho la Oryx Energies, mvutano huo ulianza mwaka 2016 kutokana na mikataba ya usafirishaji na upangishaji wa vituo vya mafuta. Hata hivyo, mwaka 2020, Oilcom ilianzisha mchakato wa usuluhishi nchini Tanzania, ikidai zaidi ya Shilingi bilioni 460. Badala ya usuluhishi kuwa njia ya haki na isiyoegemea upande wowote, mchakato huu umekumbwa na tuhuma za udanganyifu na ukosefu wa uwazi.

Changamoto za Usuluhishi Tanzania
Mchakato wa usuluhishi uliongozwa na Prof. Mussa Juma Assad, Engera Kileo (Jaji Mstaafu), na Sophia Wambura (Jaji Mstaafu), huku Prof. Zakayo Lukumay akiwa katibu. Lakini Oryx Energies ilipinga uteuzi wa Prof. Assad kutokana na historia yake ya ushauri kwa Oilcom, hali iliyodaiwa kuathiri usawa na uadilifu wake.

Pamoja na malalamiko hayo, mchakato uliendelea, na hatimaye tribunal hiyo ilitoa uamuzi wa Shilingi bilioni 468 kwa Oilcom. Hii ilitokana na madai ya Oilcom ambayo hayakuwa na ushahidi wa kitaalamu au taarifa za kifedha kuthibitisha hasara walizodai. Kwa upande mwingine, ushahidi wa kitaalamu uliotolewa na Oryx Energies, ulioonyesha udhaifu wa madai ya Oilcom, ulipuuzwa.

Athari za Kiutendaji na Kifedha
Amri ya mahakama ya utekelezaji wa uamuzi huo imefanya mali za Oryx Energies, ikiwemo akaunti za benki, mali isiyohamishika, na hisa, kuzuiliwa. Hali hii imelazimisha kampuni hiyo kusitisha sehemu ya shughuli zake, na kutishia kufunga kabisa.

Tangu mwaka 1999, Oryx Energies imekuwa mwajiri mkubwa, ikiajiri wafanyakazi zaidi ya 700 na kutoa ajira za ziada 25,000, huku ikilipa wastani wa Shilingi bilioni 262 kama kodi kila mwaka. Hii ni tofauti na Oilcom, ambayo mchango wake wa kikodi ni mdogo sana.

Juhudi za Kimataifa za Kisheria
Oryx Energies imeapa kutumia njia zote za kisheria, kitaifa na kimataifa, kuhakikisha haki inapatikana. Mgogoro huu unatoa mtihani mkubwa kwa uadilifu wa mfumo wa kisheria wa Tanzania na uwezo wake wa kulinda maslahi halali ya wawekezaji.

Matokeo ya kesi hii yatajenga picha ya ahadi ya Tanzania katika kuhakikisha haki na kuvutia uwekezaji wa kimataifa. Oryx Energies inaeleza kuwa inabaki kuwa mshirika mwaminifu wa biashara na mwekezaji mwenye dhamira ya kuendeleza uchumi wa nchi.

Bofya hapa kusoma andiko la Oryx Ernegies kwa lugha ya Kiingereza: Oilcom Tanzania vs. Oryx Energies: A High-Stakes Legal Battle, Holding Up the Nation and Exposing Cracks in Tanzania's Arbitration Framework

kitu cha ajabu sana, ati prof. assad, mjahidina na mtu asiyetumia elimu ila hisia, aliaminiwa kuwa kwenye huo usuluhishi, na zaidi, kwamba alikuwa na conflict of interest na oilcom ambayo alikuwa anaishauri kabla. ajabu sana.