Mwongozo wa kujisajili na kutumia hisa kiganjani

[TIB RASILIMALI]

​

​

1. Utangulizi​

Hisa Kiganjani ni mfumo wa kidijitali wa Dar es Salaam Stock Exchange (DSE) unaomwezesha mwananchi kuwekeza katika masoko ya mitaji kwa kutumia simu ya mkononi, kompyuta au huduma ya USSD. Kupitia mfumo huu, mwekezaji anaweza kufungua akaunti ya CDS, kufuatilia uwekezaji wake, kuona taarifa za soko na kuweka oda za kununua au kuuza hisa.

Kwa mwekezaji anayehitaji huduma za kitaalamu na mwongozo wa karibu, TIB Rasilimali Limited ni miongoni mwa madalali wenye uzoefu mkubwa katika soko la mitaji nchini Tanzania. Unapojisajili kwenye Hisa Kiganjani, unaweza kuchagua TIB Rasilimali Limited kama dalali wako ili kupata huduma za uwekezaji katika hisa, hati fungani, dhamana za Serikali na ushauri wa uwekezaji.

2. Hisa Kiganjani ni nini?​

Hisa Kiganjani ni jukwaa la kidijitali lililoanzishwa na DSE kwa lengo la kurahisisha ushiriki wa wananchi katika masoko ya mitaji. Mfumo huu unamwezesha mwekezaji kufanya shughuli mbalimbali za uwekezaji bila kulazimika kutembelea ofisi za dalali mara kwa mara.

Kupitia Hisa Kiganjani, mwekezaji anaweza:

• Kufungua akaunti ya CDS.
• Kufuatilia uwekezaji wake.
• Kuona taarifa za soko kwa wakati.
• Kuweka oda za kununua au kuuza hisa.
• Kufuatilia gawio na taarifa nyingine za uwekezaji.

3. Kwa nini uchague TIB Rasilimali kama dalali wako?​

TIB Rasilimali Limited ni kampuni tanzu ya TIB Development Bank yenye uzoefu wa muda mrefu katika huduma za masoko ya mitaji. Kampuni hii imekuwa ikitoa huduma za udalali wa dhamana, ushauri wa uwekezaji na huduma nyingine za kifedha kwa miaka mingi.

Sababu kuu za kuchagua TIB Rasilimali​

1. Uzoefu mkubwa katika masoko ya mitaji.
2. Leseni ya kufanya biashara ya udalali katika DSE.
3. Utaalamu katika hisa, hati fungani za Serikali na hati fungani za kampuni.
4. Huduma za ushauri wa uwekezaji kwa wawekezaji binafsi na taasisi.
5. Huduma kwa wawekezaji wa viwango mbalimbali.
6. Msaada wa kitaalamu kabla na baada ya kufanya uwekezaji.

4. Mahitaji ya kujisajili Hisa Kiganjani​

Kabla ya kuanza usajili, hakikisha una:

1. Simu janja yenye huduma ya intaneti.
2. Namba ya simu iliyosajiliwa kwa jina lako.
3. Kitambulisho halali kama NIDA au pasipoti.
4. Barua pepe inayotumika.
5. Taarifa sahihi za makazi na shughuli unayofanya.
6. Taarifa za akaunti ya benki au njia ya malipo.
7. Nyaraka zozote za ziada zitakazohitajika kwa ajili ya KYC.

KYC (Know Your Customer) ni utaratibu wa kuthibitisha utambulisho wa mteja kabla ya kuruhusiwa kufanya miamala ya uwekezaji.

5. Jinsi ya kujisajili Hisa Kiganjani​

Hatua ya kwanza: Pakua programu​

Tembelea Play Store au App Store, tafuta DSE Hisa Kiganjani na upakue programu hiyo. Unaweza pia kutumia toleo la mtandaoni kupitia kivinjari.

Hatua ya pili: Fungua programu​

Baada ya kupakua, fungua programu na uchague sehemu ya kujisajili au kufungua akaunti mpya.

Hatua ya tatu: Jaza taarifa zako​

Ingiza taarifa zako kwa usahihi kama zinavyoonekana kwenye kitambulisho chako.

Taarifa zinazohitajika zinaweza kujumuisha:

1. Jina kamili.
2. Namba ya simu.
3. Barua pepe.
4. Tarehe ya kuzaliwa.
5. Jinsia.
6. Uraia.
7. Aina ya kitambulisho.
8. Namba ya kitambulisho.
9. Anuani.
10. Kazi au shughuli unayofanya.

Hatua ya nne: Thibitisha namba ya simu​

Mfumo unaweza kutuma namba ya uthibitisho (OTP). Ingiza namba hiyo ili kuthibitisha umiliki wa simu.

Hatua ya tano: Chagua dalali​

Katika orodha ya madalali waliopo, chagua TIB RASILIMALI LIMITED.

Dalali huyu ndiye atakayekusaidia katika huduma za uwekezaji na usimamizi wa akaunti yako ya CDS.

Hatua ya sita: Kamilisha KYC​

Pakia nyaraka zinazohitajika na hakikisha taarifa zote ni sahihi.

Hatua ya saba: Subiri uthibitisho​

Baada ya kutuma maombi, taarifa zako zitahakikiwa. Ukikidhi vigezo vyote, akaunti yako itaidhinishwa.

Hatua ya nane: Anza kutumia Hisa Kiganjani​

Baada ya kuidhinishwa utaweza kuona taarifa za soko, kuweka oda za kununua au kuuza hisa na kufuatilia uwekezaji wako.

6. Namna ya kutumia Hisa Kiganjani​

6.1 Kuangalia soko​

Mfumo unaonyesha bei za hisa, mabadiliko ya bei, kampuni zilizopanda au kushuka na taarifa nyingine za biashara zilizofanyika sokoni.

6.2 Kununua hisa​

Ili kununua hisa:

1. Ingia kwenye programu.
2. Chagua sehemu ya kununua hisa.
3. Chagua kampuni unayotaka kuwekeza.
4. Weka idadi ya hisa.
5. Weka bei au aina ya oda.
6. Hakiki taarifa.
7. Thibitisha oda.
8. Fanya malipo kulingana na maelekezo.

6.3 Kuuza hisa​

Ili kuuza hisa:

1. Ingia kwenye programu.
2. Chagua hisa unazomiliki.
3. Chagua sehemu ya kuuza.
4. Weka idadi ya hisa.
5. Weka bei ya kuuza.
6. Hakiki taarifa.
7. Thibitisha oda.

6.4 Kufuatilia portfolio​

Portfolio inaonyesha muhtasari wa uwekezaji wako wote kwa wakati husika.

6.5 Kufuatilia holdings​

Holdings ni orodha ya hisa au dhamana unazomiliki kupitia akaunti yako ya CDS.

6.6 Kuangalia historia ya gawio​

Unaweza kuona gawio ulilolipwa na kampuni ulizowekeza.

6.7 Kufanya malipo​

Mfumo unaweza kutoa namba ya malipo (control number) kwa ajili ya kukamilisha uwekezaji wako.

6.8 Kufuatilia oda​

Unaweza kuona hali ya oda zako kama zimetekelezwa, zinasubiri utekelezaji au zimefutwa.

6.9 Kupata msaada​

Kwa changamoto yoyote ya usajili au uwekezaji, unaweza kuwasiliana na TIB Rasilimali kwa msaada zaidi.

7. Vipengele muhimu vya Hisa Kiganjani​

7.1 Account Opening​

Kufungua akaunti ya uwekezaji na CDS kwa njia ya kidijitali.

7.2 Market Watch​

Kufuatilia mwenendo wa soko na bei za hisa.

7.3 Buy Order​

Kuweka oda ya kununua hisa.

7.4 Sell Order​

Kuweka oda ya kuuza hisa.

7.5 Portfolio​

Kuona muhtasari wa uwekezaji wako.

7.6 Holdings​

Kuona mali zako za uwekezaji.

7.7 Broker Linked Holdings​

Kuona uwekezaji wako unaohusishwa na dalali husika.

7.8 Dividend History​

Kuona historia ya gawio ulilopokea.

7.9 Order Status​

Kufuatilia hali ya oda zako.

7.10 Payment Control Number​

Kupata namba ya malipo kwa ajili ya uwekezaji.

7.11 Password Reset​

Kurejesha nenosiri ulilosahau.

7.12 Investment Products​

Kuona bidhaa mbalimbali za uwekezaji zinazopatikana.

8. Maana ya maneno muhimu ya Hisa Kiganjani na soko la mitaji​

Hisa​

Sehemu ya umiliki katika kampuni.

Mwanahisa​

Mtu au taasisi inayomiliki hisa katika kampuni.

DSE​

Dar es Salaam Stock Exchange, soko rasmi la hisa na dhamana nchini Tanzania.

CMSA​

Capital Markets and Securities Authority, mamlaka inayosimamia masoko ya mitaji nchini.

CDS​

Central Depository System, mfumo wa kuhifadhi kumbukumbu za umiliki wa hisa na dhamana.

Dalali​

Kampuni yenye leseni ya kuwezesha ununuzi na uuzaji wa hisa au dhamana.

KYC​

Know Your Customer, utaratibu wa kuthibitisha taarifa za mteja.

MTP​

Mobile Trading Platform, mfumo wa uwekezaji kupitia simu.

ATS​

Automated Trading System, mfumo wa biashara wa DSE.

Dividend​

Gawio linalolipwa kwa wanahisa kutokana na faida ya kampuni.

Bond au Hati Fungani​

Dhamana inayotolewa na Serikali au kampuni kwa ajili ya kukopa fedha kutoka kwa wawekezaji.

IPO​

Initial Public Offering, uuzaji wa hisa kwa umma kwa mara ya kwanza.

Primary Market​

Soko la awali ambapo hisa au dhamana hutolewa kwa mara ya kwanza.

Secondary Market​

Soko ambalo hisa au dhamana zilizokwisha kutolewa huuzwa na kununuliwa kati ya wawekezaji.

Capital Gain​

Faida inayopatikana kutokana na kuuza uwekezaji kwa bei ya juu kuliko ulivyonunua.

Capital Loss​

Hasara inayotokana na kuuza uwekezaji kwa bei ya chini kuliko ulivyonunua.

Liquidity​

Urahisi wa kununua au kuuza uwekezaji bila kuathiri bei kwa kiasi kikubwa.

Risk​

Uwezekano wa kupata hasara au kutofikia matarajio ya uwekezaji.

Portfolio​

Mkusanyiko wa uwekezaji wa mwekezaji.

Holdings​

Mali za uwekezaji zinazomilikiwa na mwekezaji.

9. Ushauri kwa mwekezaji mpya​

Kabla ya kuwekeza, ni muhimu kujifunza kuhusu kampuni unayotaka kuwekeza, historia yake, mwenendo wa soko na malengo yako ya uwekezaji.

Epuka kufanya maamuzi kwa kufuata hisia au taarifa zisizothibitishwa. Daima tafuta taarifa sahihi na ushauri wa kitaalamu kabla ya kufanya uwekezaji.

10. Hitimisho​

Hisa Kiganjani imeleta urahisi mkubwa kwa wananchi kushiriki katika masoko ya mitaji nchini Tanzania. Kupitia mfumo huu, unaweza kufungua akaunti, kufuatilia uwekezaji wako na kufanya biashara ya hisa kwa urahisi zaidi.

Kwa kuchagua TIB Rasilimali Limited kama dalali wako, unapata huduma za kitaalamu kutoka kwa taasisi yenye uzoefu katika masoko ya mitaji. Hii inaweza kukusaidia kufanya maamuzi bora ya uwekezaji na kufikia malengo yako ya kifedha kwa ufanisi zaidi.

TIB RASILIMALI LIMITED

Address:
Building No. 3, Mlimani City Office Park,
Sam Nujoma Road,

Phone:
+255 754 232 035

Email:
[email protected]

Social Media:
Facebook: TIB Rasilimali
LinkedIn: TIB Rasilimali
Instagram: TIB Rasilimali
YouTube: TIB Rasilimali
X: TIB Rasilimali