Naomba kueleweshwa, ilikuwaje Kiarabu kikaathiri lugha ya Kiswahili

Strong ladg said:

Wataalam wa lugha na historia ya Afrika Mashariki naomba kueleweshwa, ilikuwaje Kiarabu kikaathiri lugha ya Kiswahili kwa kiasi kikubwa sana ukilinganisha na lugha za jamii nyingine ambazo tulichangamana nazo toka enzi hizo eg jamii za wahindi?

Na ilikuwaje tukachukua misamiati ya Kiarabu kuelezea vitu/ hali/ ambazo waswahili walikuwa nazo hata kabla ya ujio wa wageni? . Kabla wahindi hawajaja hatukuwa na kachori ndio maana tukachukua neno kachori kutoka kwao, wazungu walituletea shule ndio maana hata hilo neno shule tumelichukua kwao, ila kwa Kiarabu tumechukua maneno ya vitu ambavyo vilikuwepo kabla wao hawajaja.

Kwa kumbukumbu zangu, mwalimu wangu wa Kiswahili nikiwa sekondari alitueleza kuwa wageni walikuja kwetu wakakuta Kiswahili kipo tayari kwahiyo hata bila uwepo wao Kiswahili kingekuwepo ingawa wageni walichangia kukieneza.

Sasa, kama waarabu walikikuta Kiswahili kipo, kwanini neno bahari tulichukua kwao? Kwamba waswahili walioishi karibu na bahari enzi hizo hawakuwa na msamiati walioutumia kuhusu " bahari"?. Ilikuwaje tukachukua salamu ya Kiarabu " marhaba" ?.kwamba kabla waarabu hawajaja waswahili walikuwa hawasalimiani? Pia kuna misamiati kama haki na hekima, ambayo hatukuhitaji uwepo wa waarabu kwa jamii kuelewa hekima au haki, lakini bado misamiati ya Kiarabu ndo ikachukua nafasi,hata neno ardhi pia tumechukua kwao, sitaki kuamini kama waswahili hawakuwa na neno la kuelezea ardhi kabla wageni hawajaja. Mifano ni mingi siwezi kumaliza yote, ila ningependa kufahamu sababu zilizofanya tukachukua misamiati mingi sana ya Kiarabu kwenye lugha yetu.
Asanteni

Click to expand...

1. Mawasiliano yalidumu kwa muda mrefu sana. Waarabu na Waswahili walifanya biashara, kuoana, kueneza Uislamu na kuishi pamoja kwa zaidi ya miaka 1,000. Wahindi nao walifika, lakini ushawishi wao katika lugha haukuwa wa muda na upana kama ule wa Kiarabu.
2. Kiarabu kilikuwa lugha ya dini, elimu na biashara. Kama ilivyo leo watu wanavyotumia maneno ya Kiingereza katika teknolojia na biashara, wakati huo Kiarabu kilikuwa na hadhi kubwa katika pwani ya Afrika Mashariki.
3. Lugha hubadilika kwa hiari ya watumiaji wake. Si lazima neno la asili lipotee kwa sababu halikuwepo. Mara nyingi jamii hupendelea neno la lugha yenye hadhi zaidi mpaka likawa la kawaida.

Jagina said:

Swali zuri. Jibu lake linahitaji kutazama historia ya lugha, si dini.

Kwanza, wataalamu wa isimu wanakubaliana kwamba Kiswahili ni lugha ya Kibantu. Muundo wake wa sarufi, ngeli za majina na sehemu kubwa ya msamiati wa msingi ni wa Kibantu. Waarabu walipofika pwani ya Afrika Mashariki, hawakukuta lugha tupu; walikuta lugha za Kibantu ambazo baadaye ziliendelea kukua na kuwa Kiswahili.

Kwa nini basi Kiarabu kikaathiri Kiswahili kuliko lugha nyingine?

1. Mawasiliano yalidumu kwa muda mrefu sana. Waarabu na Waswahili walifanya biashara, kuoana, kueneza Uislamu na kuishi pamoja kwa zaidi ya miaka 1,000. Wahindi nao walifika, lakini ushawishi wao katika lugha haukuwa wa muda na upana kama ule wa Kiarabu.
2. Kiarabu kilikuwa lugha ya dini, elimu na biashara. Kama ilivyo leo watu wanavyotumia maneno ya Kiingereza katika teknolojia na biashara, wakati huo Kiarabu kilikuwa na hadhi kubwa katika pwani ya Afrika Mashariki.
3. Lugha hubadilika kwa hiari ya watumiaji wake. Si lazima neno la asili lipotee kwa sababu halikuwepo. Mara nyingi jamii hupendelea neno la lugha yenye hadhi zaidi mpaka likawa la kawaida.

Kwa mfano, umeuliza kuhusu bahari, ardhi, haki, hekima na marhaba.

Hapa ni muhimu kutofautisha mambo mawili:

Kwamba neno la Kiarabu lipo Kiswahili haimaanishi kuwa Waswahili hawakuwa na dhana hiyo kabla ya Waarabu.

Inawezekana kabisa kulikuwa na maneno ya Kibantu yaliyotumika, lakini yakapungua au kutoweka kadiri ushawishi wa Kiarabu ulivyoongezeka.

Mfano wa leo ni kwamba tuna maneno ya Kiswahili kama barua pepe, lakini wengi husema email. Tunaweza kusema simu ya mkononi, lakini wengi husema mobile au smartphone. Haimaanishi Kiswahili hakikuwa na uwezo wa kutengeneza msamiati wake.

Kuhusu bahari, wataalamu bado wanajadili asili ya baadhi ya maneno. Si kila neno linalofanana na Kiarabu lina historia iliyo rahisi kuthibitisha, na mengine yanaweza kuwa yaliingia mapema kiasi cha kuwa sehemu ya Kiswahili kabla ya maandishi ya mwanzo.

Kwa hiyo, sababu kuu si kwamba Waswahili hawakuwa na maneno ya kuelezea bahari, haki au ardhi, bali ni kwamba karne nyingi za biashara, dini, utawala na utamaduni zilifanya msamiati mwingi wa Kiarabu kuchukua nafasi katika matumizi ya kila siku, kama ambavyo leo Kiingereza kinaendelea kuathiri Kiswahili.

Kwa ufupi: Kiswahili ni lugha ya Kibantu yenye msingi wa Kiafrika, lakini historia yake ya mawasiliano ya muda mrefu na Waarabu ndiyo iliyofanya kipokee msamiati mwingi wa Kiarabu. Hilo ni jambo la kawaida katika maendeleo ya lugha duniani.

Click to expand...

Jagina said:

Swali zuri. Jibu lake linahitaji kutazama historia ya lugha, si dini.

Kwanza, wataalamu wa isimu wanakubaliana kwamba Kiswahili ni lugha ya Kibantu. Muundo wake wa sarufi, ngeli za majina na sehemu kubwa ya msamiati wa msingi ni wa Kibantu. Waarabu walipofika pwani ya Afrika Mashariki, hawakukuta lugha tupu; walikuta lugha za Kibantu ambazo baadaye ziliendelea kukua na kuwa Kiswahili.

Kwa nini basi Kiarabu kikaathiri Kiswahili kuliko lugha nyingine?

1. Mawasiliano yalidumu kwa muda mrefu sana. Waarabu na Waswahili walifanya biashara, kuoana, kueneza Uislamu na kuishi pamoja kwa zaidi ya miaka 1,000. Wahindi nao walifika, lakini ushawishi wao katika lugha haukuwa wa muda na upana kama ule wa Kiarabu.
2. Kiarabu kilikuwa lugha ya dini, elimu na biashara. Kama ilivyo leo watu wanavyotumia maneno ya Kiingereza katika teknolojia na biashara, wakati huo Kiarabu kilikuwa na hadhi kubwa katika pwani ya Afrika Mashariki.
3. Lugha hubadilika kwa hiari ya watumiaji wake. Si lazima neno la asili lipotee kwa sababu halikuwepo. Mara nyingi jamii hupendelea neno la lugha yenye hadhi zaidi mpaka likawa la kawaida.

Kwa mfano, umeuliza kuhusu bahari, ardhi, haki, hekima na marhaba.

Hapa ni muhimu kutofautisha mambo mawili:

Kwamba neno la Kiarabu lipo Kiswahili haimaanishi kuwa Waswahili hawakuwa na dhana hiyo kabla ya Waarabu.

Inawezekana kabisa kulikuwa na maneno ya Kibantu yaliyotumika, lakini yakapungua au kutoweka kadiri ushawishi wa Kiarabu ulivyoongezeka.

Mfano wa leo ni kwamba tuna maneno ya Kiswahili kama barua pepe, lakini wengi husema email. Tunaweza kusema simu ya mkononi, lakini wengi husema mobile au smartphone. Haimaanishi Kiswahili hakikuwa na uwezo wa kutengeneza msamiati wake.

Kuhusu bahari, wataalamu bado wanajadili asili ya baadhi ya maneno. Si kila neno linalofanana na Kiarabu lina historia iliyo rahisi kuthibitisha, na mengine yanaweza kuwa yaliingia mapema kiasi cha kuwa sehemu ya Kiswahili kabla ya maandishi ya mwanzo.

Kwa hiyo, sababu kuu si kwamba Waswahili hawakuwa na maneno ya kuelezea bahari, haki au ardhi, bali ni kwamba karne nyingi za biashara, dini, utawala na utamaduni zilifanya msamiati mwingi wa Kiarabu kuchukua nafasi katika matumizi ya kila siku, kama ambavyo leo Kiingereza kinaendelea kuathiri Kiswahili.

Kwa ufupi: Kiswahili ni lugha ya Kibantu yenye msingi wa Kiafrika, lakini historia yake ya mawasiliano ya muda mrefu na Waarabu ndiyo iliyofanya kipokee msamiati mwingi wa Kiarabu. Hilo ni jambo la kawaida katika maendeleo ya lugha duniani

Click to expand...

Lycaon pictus said:

Neno lenyewe swahili limetokana na neno la kiarabu Sahel(kama ya ukanda wa sahel), linamaanisha pwani. Kabla kiswahili hakijawa standardized waswahili waliitwa wasuaheli.

Click to expand...

Strong ladg said:

Sasa mbona kule Sahel sio pwani, ilikuwaje wakaitwa hivyo?

Click to expand...