Ni Muhimu Kupambana na Rushwa Katika Miji ya Afrika Inayokua kwa Kasi

[The Sheriff]

Rushwa katika mipango ya maendeleo ya mijini inaweza kuwa chanzo cha umaskini, ukosefu wa usawa, na ukosefu wa haki katika miji ya Afrika. Ingawa rushwa katika ngazi ya miji sio jambo jipya, inaonekana kuongezeka kadri viwango vya ukuaji wa mijini vinavyoongezeka duniani.

Hii ni dhahiri sana barani Afrika, ambapo inatarajiwa kuwa miji itakuwa makazi ya theluthi mbili ya idadi ya watu ifikapo mwaka 2050, sawa na ongezeko la watu milioni 950. Ingawa mara nyingi tunazingatia ukuaji wa miji mikubwa kama Lagos, Cairo, au Nairobi, ukweli ni kwamba sehemu kubwa ya ukuaji wa mijini barani Afrika hutokea katika miji midogo na ya kati.

Ardhi ya mijini inajengwa kwa kasi isiyodhibitiwa, ambayo inazidi uwezo wa serikali kutoa huduma za msingi na makazi. Matokeo yake, wataalamu wa mipango wamehitimisha kuwa sehemu kubwa ya maendeleo ya mijini yanayotokea Afrika hayazingati sheria, hayana mpangilio, na hayana uwazi.

Mipango miji bado ni zana muhimu sana ambayo serikali zinayo katika kusimamia ukuaji wa haraka wa mijini barani Afrika - na hii inawafanya wataalamu wa mipango kuwa watu muhimu katika maendeleo ya miji ya bara hili.

Wakiwa na majukumu yanayojumuisha kudhibiti matumizi ya ardhi, kupanga miundombinu ya umma, na kubuni mifumo ya maendeleo ya mijini ya baadaye, wataalamu wa mipango lazima wapate uwiano kati ya haki za mtu binafsi - kama haki ya umiliki wa mali - na maslahi ya umma, kama kuhakikisha upatikanaji wa huduma muhimu kama hospitali na shule katika mji wote.

Hata hivyo, mwingiliano huu kati ya maamuzi ya sekta ya umma na maslahi binafsi mara nyingi huleta rushwa. Kwa hiyo, wataalamu wa mipango barani Afrika wanakabiliwa na changamoto kubwa katika kudumisha uadilifu wao wa kitaalamu wakati wanakidhi mahitaji ya ukuaji wa haraka wa miji.

Rushwa katika maendeleo ya miji sio tatizo la Afrika pekee, na mifano ya hivi karibuni kutoka Uingereza na Hispania inaonesha hilo. Hata hivyo, katika miji ya Afrika, kuna matatizo fulani yanayohusiana na rushwa ambayo ni mabaya, kama athari mbaya za sheria za mipango zilizopitwa na wakati na serikali za mitaa zenye uhaba wa rasilimali.

Aidha, idadi ya wataalamu wa mipango katika nchi nyingi za Afrika ni ndogo ikilinganishwa na idadi ya watu kwa jumla, hivyo kusababisha kutokuwepo kwa uwiano kati ya idadi ndogo ya wataalamu waliofunzwa na mahitaji yanayokua kwa haraka ya huduma za mipango kutoka sekta za umma na binafsi.

Kutokana na mahitaji makubwa yanayozidi kuongezeka na hisia ya kutokuwa na nyenzo za kutosha kukabiliana na rushwa, wataalamu wa mipango barani Afrika wanakabiliwa na changamoto kubwa na wanaweza kukumbwa na ugumu wa kudumisha uadilifu wao wa kitaalamu.

Hata hivyo, Transparency International inatoa Corruption in Urban Planning: A Guide for Professional and Trainee Planners. Kitabu hiki kimeandaliwa kwa ushirikiano na watafiti wakuu katika Kituo cha African Centers for Cities, na ni kitabu cha kwanza maalum kilicholenga kuelewa na kukabiliana na athari za rushwa katika miji ya Afrika Kusini mwa Jangwa la Sahara.

Hakuna suluhisho rahisi la kukabiliana na rushwa. Ingawa mfumo wa sheria unaweza kuwa na ufanisi katika kupambana na rushwa, hauwezi kutupeleka mbali sana. Hata mifumo inayotambulika kuwa wazi inaweza kuwa na rushwa ikiwa watu walio madarakani hawana uadilifu.

Kwa hiyo, njia bora zaidi za kupambana na rushwa, zilizo elezewa katika mwongozo huu, ni zile zinazoweza kubadilika na kuchanganya marekebisho ya kimfumo na hatua zilizotengenezwa kwa kuzingatia muktadha wa kijamii kila mahali. Njia hii inahakikisha kuwa mchakato wa miji unasimamiwa kwa njia inayowanufaisha wananchi wote, badala ya wachache waliochaguliwa.

Inategemea wapangaji wa miji, serikali, na jamii kufanya kazi pamoja kukabiliana na suala hili na kuunda miji ambayo ina uwazi, inawajibika, na inayosimamia usawa kwa wote.

 

[Lovie Lady]

🫡