Kwa sasa, kama taifa, tuna tatizo kubwa tu.
Nalo ni uchawa. Uchawa umeondoa uwezo wa kuthubutu na kufikiri.
Kujipendekeza kumechukua nafasi ya kila kitu.
Utu wetu umedhalilishwa na kuhujumiwa.
Je nini kifanyike kuondoa kadhia hii ili baadaye asitokee tena rais mfuga na mpenda uchawa?
Nawasilisha.
Ili kuteketeza tamaduni ya "uchawa" (kusifia viongozi kwa maslahi binafsi) na kuhakikisha rais ajaye hategemei au kufuga mfumo huo, ni lazima nchi ifanye mabadiliko makubwa ya kimfumo na kiutamaduni.
Hatua ya kwanza na ya msingi ni kuimarisha taasisi huru za uwajibikaji na sheria, ambazo zitahakikisha utendaji wa viongozi unapimwa kwa takwimu na matokeo halisi badala ya sifa za mitandaoni.
Hii iende mbali hadi kwenye kuweka misingi imara ya kisheria na kikatiba inayomlinda kila mwananchi anayetoa maoni mbadala au kukosoa serikali kwa nia njema, ili kuondoa hofu na kujenga jamii yenye uwazi.
Sambamba na hilo, mfumo wa uteuzi wa watendaji wa umma unapaswa kubadilishwa ili uegemee kwenye sifa, weledi, elimu, na maadili badala ya kuwazawadia wale wanaopiga kelele zaidi za kusifia.
Nafasi nyingi za umma na za kisiasa zinapaswa kupitia mchakato wa ushindani wa wazi na usaili unaoratibiwa na mamlaka huru, hatua ambayo itaondoa upendeleo wa kibinafsi unaochochea watu kuwa chawa ili kupata ajira, vyeo, au kulindwa.
Kijamii, kuna haja kubwa ya kuongeza nguvu kwenye elimu ya uraia kuanzia mashuleni hadi ngazi ya familia, ili wananchi watambue kuwa viongozi ni watumishi wa umma na kwamba kuhoji au kukosoa ni wajibu wa kidemokrasia na sio ukosefu wa adabu.
Jamii, vyombo vya habari, na watumiaji wa mitandao ya kijamii wanapaswa kujenga utamaduni wa kuwabeza, kuwatenga, na kutowapa jukwaa watu wanaojipendekeza, badala ya kuwashabikia au kuwapa umaarufu unaowajenga kimaisha.
Mwisho kabisa, mabadiliko haya yanahitaji msimamo thabiti na mfano wa kuigwa kutoka kwa rais mwenyewe, ambaye anapaswa kukataa kusujudiwa na kuwakaripia au kuwatenga hadharani watu wanaomsifia kupita kiasi bila sababu za kimsingi.
Kiongozi mkuu anapaswa kuonyesha nia ya dhati kwa kuwazawadia, kuwalinda, na kuwasikiliza washauri wanaompa ukweli mgumu au ripoti za kitaalamu, kuliko wale wanaomwambia kile anachotaka kusikia.
